Արիոկարպուս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Արիոկարպուս
Ariocarpus retusus Flower2.jpg
Դասակարգում
Թագավորություն  Բույսեր (Plantae)
Տիպ/Բաժին Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta)
Ենթատիպ Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytina)
Կարգ Մեխակածաղկավորներ (Caryophyllales)
Ընտանիք Կակտուսազգներ (Cactaceae)
Ենթաընտանիք Կակտուսայիններ (Cactoideae)
Տրիբա Cacteae
Ցեղ Արիոկարպուս (Ariocarpus)
Scheidw., 1838

Արիոկարպուս (լատ.՝  Ariocarpus) պատկանում է կակտուսների ընտանիքին։ Կա նաև երկու տարբերակ մեկը «արոս» (արոսենի) և «տանձի պտուղ» (տանձենի)[1]։

Կենսաբանական նկարագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ցողունը ցածր է, հարթ, մոխրագույն, կանաչ, կամ շագանակագույն, ունի մինչև 12 սմ տրամագիծ, ծածկված է ամուր սալիկների նման, պրիզմատիկ է կամ եռանկյունաձև։ Պլաստիկ երկարությունը 3-5 սմ։ Ծայրերում տանում թերաճ։ Արիոկարպուս րետուսուս (Ariocarpus retusus) այս տեսակը բնութագրվում է աստիճանական տարանջատմամբ, հետագայում զարգանում է վերջինիս ծաղկապատը։ Սա կոչվում է մոնոմորֆ։ Արիոկարպուսները ունեն լայն համակարգ, ջրանցքների և զանգվածային արմատը է կուտակում։ Ծաղիկները զանգականման-ձևավորված են, սպիտակ, դեղին, կարմիր, 3-5 սմ տրամագծով։ Պտուղները սպիտակ, կանաչավուն կամ կարմրավուն են, մսոտ, նաև կլոր կամ երկարավուն վիճակում, 1.5-2.5 սմ երկարությամբ։ Սերմերը փոքր են[2]։

Տարածվածություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնական Արիոկարպուսը տարածված է - Տեխասում (ԱՄՆ) և Մեքսիկայի երկրներում՝ Կահիլա, Նուեվո, Լեոն, Սան Լուիս, Պոտոսի և Տամպուլիիպաս։ Հայտնաբերվել են ժայռերի, քարքարոտ վայրերում, կրային հողերում։

Տաքսոնոմիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առաջին անգամ Արիոկարպուս նկարագրել է 1838 թվականին Մայքլ Ջոզեֆ Շեիդվեիլերոն (1799-1861)։ Հայտնի է Արիոկարպուսի 6-8 տեսակ։

Հոմանիշներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Anhalonium Lemaire, 1839
  • Mammillaria Haworth Subg. Anhalonium (Lem.), 1859
  • Roseocactus A.Berger, 1925
  • Neogomesia Castañeda, 1941
  • Neogomezia Buxb. (orth. var.)
  • Stromatocactus Karw. ex Rümpler (nom. inval.)

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ботаника. Энциклопедия «Все растения мира»։ Пер. с англ. (ред. Григорьев Д. и др.) — Könemann, 2006 (русское издание). — С. 111. — ISBN 3-8331-1621-8.
  • Мохов Е. Р. Кактусы. — СПб.։ ООО «Издательский Дом „Кристалл“», 2003. — С. 99 ISBN 5-306-00172-6
  • книга|автор=Борисенко Т. И.|заглавие=Кактусы. Справочник|место=Киев|издательство=Наукова думка|год=1986|страницы=26—27
  • Урбан, А. Колючее чудо.— Братислава։ Веда, 1976. — С. 276—277.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]