Արգենտինայի աշխարհագրություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Արգենտինայի աշխարհագրություն
Argentina topo blank.jpg
Տեսակաշխարհագրական դիրքի աշխարհագրություն
ՄայրցամաքՀարավային Ամերիկա
ԵրկիրFlag of Argentina.svg Արգենտինա
Մակերես2780400 կմ2
ցամաքի տոկոս` 98.43
ջրի տոկոս` 1.56


Արգենտինայի աշխարհագրությունը բնութագրում է Արգենտինայի` Հարավային Ամերիկայում գտնվող երկրի աշխարհագրական առանձնահատկությունները[1]։ Արևմուտքում Անդերի լեռներն են, արևելքից ափերը ողողում են Ատլանտյան օվկիանոսի ջրերը։ Սահմանի ընդհանուր երկարությունը 9665 կմ է, ափագծի երկարությունը` 4989 կմ։ Հարավում և արևմուտքում սահմանակցում է Չիլիին (5150 կմ), արևելքում` Բրազիլիային (1224 կմ) և Ուրուգվային (579 կմ), հյուսիսում` Բոլիվիային (832 կմ) և Պարագվային (1880 կմ)։

Տարածքի մեծությամբ Արգենտինան երկրորդ ամենամեծ երկիրն է Հարավային Ամերիկայում` Բրազիլիայից հետո, և 8-րդը` ամբողջ աշխարհում։ Երկրի ընդհանուր մակերեսը 2 780 400 կմ² է (ցամաքի մակերեսը` 2 736 690 կմ²)։ Արգենտինան հավակնում է Անտարկտիդայի որոշակի հատվածի (Արգենտինական Անտարկտիկա), որը Անտարկտիկական համաձայնագրի առարկան է հանդիսանում։ Արգենտինային է պատկանում նաև Հրո Երկիր կղզեխմբից մի հատված և մի քանի փոքր կղզիներ։ Վիճելի տարածքներ ունի Ուրուգվայի հետ, իսկ Մեծ Բրիտանիայի հետ անհամաձայնություն կա Ֆոլկլենդյան (Մալդիվյան) կղզիների, Հարավային Զորջիա և Հարավային Սանդվիչյան կղզիների հետ կապված։

2014 թվականի տվյալներով Արգենտինայի բնակչությունը կազմել է 42 669 500 մարդ[2]։ Բնակչության միջին խտությունը կազմում է 15 մարդ/կմ²` 32-րդ տեղն աշխարհում։

Շրջաններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արգենտինայի նահանգները բաժանվում են 7 զոնաների` կլիմայից և լանդշաֆտից կախված։ Հյուսիսից հարավ, արևմուտքից արևելք`

Հողօգտագործում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Վարելահողեր` 13.9%
  • Մշակաբույսեր` 0.4%
  • Արոտավայրեր` 39.6%
  • Անտառներ` 10.7%
  • Այլ` 35.4% (2020)
  • Ոռոգվող հողեր` 23,600 կմ² (2020)
  • Զրաապահովվածությունը` 814 կմ³/տարի

Մակերևույթ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ակոնկագուա, 2019 թվականին

Արգենտինայի արևելքը ընդարձակ հարթավայրեր են, արևմուտքը` լեռնային։ Երկրի հյուսիս-արևելքը ամբողջությամբ զբաղեցնում է Լա Պլատայի դաշտավայրը, որն իր մեջ ընդգրկում է Գրան Չակո հարթավայրը հյուսիս-արևմուտքում, Պարանա և Ուրուգվայ գետերի միջագետքը հյուսիս-արևելքում և Պամպաների արևելյան հարթ մասը` հարավում։ Հյուսիսում Միջագետքի մի մասն է կազմում Բրազիլական սարահարթի մասնատված եզրը, իսկ Պամպայի հարավը եզերում են Սիեռա դել Տանդիլ և Սիեռա դե լա Վենտանա բարձրությունները։ Պամպայի արևմտյան մասը 500-1000 մ բարձրությամբ բարձրադիր հարթավայրեր են։ Երկրի հարավում` Անդերի և Ատլանտյան օվկիանոսի միջև տարածվում է Պատագոնիայի սարահարթը, որտեղ շատ խիստ կլիմայական պայմաններ են։ Դրանով է պայմանավորված Արգենտինայի բնաշխարհի բազմազանությունը, որը զարմացնում է իր բուսական և կենդանական աշխարհի էկզոտիկ և յուրահատուկ տեսակներով։

Արևմուտքում Անդերի լեռնաշղթան ձևավորում է բնական սահման Չիլիի հետ։ Անդերի հյուսիսային մասը` բարձրլեռնային Պունա դե Ատակաման գործնականում աննվաճ է, որտեղ միջին բարձրությունը հասնում է 3400-4000 մ։ Լեռնաշղթայի միջին անմատչելի հատվածում առանձին պիկեր հասնում են 6000 մետրից ավել բարձրության։ Ակոնկագուան (6960 մ)` Հարավային Ամերիկայի ամենաբարձր գագաթն է։ Մերսեդարիո պիկը` 6770 մ։ Հարավում Պատագոնյան Անդերն ունեն 2000-3000 մ հարաբերական բարձրություն։ Ամենաբարձր կետը Տրոնադոր լեռն է` 3554 մ։

Պատագոնիայում` Արգենտինայի և Չիլիի սահմանին են գտնվում նաև Ֆիցրոյ պիկը` 3405 մ, Մայպո հրաբուխը, որի բարձրությունը ակտիվ ժամանակ կազմում է 5264 մ։ Իրենց յուրահատկությամբ և գեղեցկությամբ անկրկնելի են Սեռանյա դել Ագուարագե լեռները, որոնց ձգվածությունը 154 կմ է Խուխույ նահանգում։ Տեղացիներն այս լեռնաշղթային տալիս են Խորնոկալ անունը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «The world Factbook: Argentina»։ The World Factbook։ Central Intelligence Agency։ Վերցված է December 13, 2013 
  2. «CIA World Factbook: Argentina»։ Վերցված է 2012-06-26