Արբունք (նկար)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox artiste.png
Արբունք
Puberty (1894-95) by Edvard Munch.jpg
տեսակգեղանկար[1]
նկարիչԷդվարդ Մունկ
տարի1895
բարձրություն151,5 սանտիմետր[1]
լայնություն110 սանտիմետր և 110 սանտիմետր[1]
ժանրնյու և դիմապատկեր
նյություղաներկ[1] և կտավ[1]
գտնվում էՆորվեգիայի ազգային պատկերասրահ և Արվեստի, ճարտարապետության և դիզայնի ազգային թանգարան[1]
հավաքածուՆորվեգիայի ազգային պատկերասրահ և Արվեստի, ճարտարապետության և դիզայնի ազգային թանգարան[1]
http://samling.nasjonalmuseet.no/en/object/NG.M.00807 կայք

«Արբունք » (նորվ.՝ Pubertet, անգլ.՝ Puberty, ռուսախոս հասարակությանը հայտնի է նաև հետևյալ անվանումներով՝ «Սեռական հասունացում», «Հասունություն », «Անցողական տարիք» և «Պատանյակը»), նորվեգացի նկարիչ-էքսպրեսիոնիստ Էդվարդ Մունկի նկարը։ Այն նկարվել է հընթացս 1894-1895 թվականներին: Առավել վաղ՝ 1886 թվականին ստեղծած նկարի տարբերակը հրդեհի ժամանակ այրվել ու ոչնչացվել է[2]: Նկարն այժմ պահպանվում և ցուցադրվում է Օսլոյի արվեստի, ճարտարապետության և դիզայնի ազգային թանգարանում։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Արբունք» ստեղծագործությունը Էդվարդ Մունկը վրձնել է 1895 թվականին: Ուլրիխ Բիշոֆն արտահայտվել է նկարի մասին և փաստել, որ այն պատկանում է Մունկի «Կյանքի ֆրիզ» շրջանի ստեղծագործությունների թվին: Այստեղ սեքսուալության և վախի թեմաները առաջնային պլանի վրա է դրել Մունկը: Էդվարդ Մունկը «Կյանքի ֆրիզ» նկարաշարը սկսել է ստեղծել դեռևս 1890-ական թվականներին: Սակայն «Արբունք» ստեղծագործությունը այդ ցուցակի մեջ տեղ չի գտել: Առաջին անգամ «Արբունք»-ը ցուցադրվել է հասարակության համար անհատական ցուցահանդեսի ժամանակ 1895 թվականին: Մունկի կենսագիր Ատլե Նեսին հաղորդում է, որ այդ անհատական ցուցահանդեսի ժամանակ նկարի շուրջ մեծ սկանդալ է հասունացել: Հասարակությունը հատկապես նշավակել է Մունկին նրա համար, որ աղջնակի ոտքերին կարմիր ստվերներ են երևացել, որոնք ընդունվել են որպես դաշտանի արյուն: Այլայլված Մունկը, չսպասելով այդպիսի վատ ընդունելության, խուսափելու համար շարունակական դատափետումներից, ի վերջո վերամշակում է «Արբունք» ստեղծագործությունը[3]:

Ինչպես Մունկի շատ նկարներ, «Արբունք»-ը նույնպես մի քանի օրինակներից է նկարված, որոնք և՛ յուղաներկով են արված, և՛ փորագրություն, և՛ վիմագրություն:

Նկարագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Արբունք» ստեղծագործության մեջ նկարված է նիհարավուն, ամբողջովին հոլանի տասնչորսամյա մի աղջիկ: Աղջիկը նստած է թափթփված մահճակալին՝ ձեռքերը խաչաձև դրված ծնկներին: Սենյակը ողողված է լույսով և դրա հետևանքով աղջկա կողքին պատկերված է անհամաչափ մեծ ու մուգ գույնի ստվեր: Արվեստի քննադատները այդ ստվերը մեկնել են որպես վտանգի զգացողություն, ինչպես նաև այն նմանեցրել են տղամարդու սեռական օրգանի՝ առնանդամի: Այդ ներքին լարվածությունը մեծացնում է աղջկա նստած դիրքը, որը ձեռքերով փակել է որովայնի ներքևի հատվածը, ասես ուզում է պաշտպանվել սեփական սեքսուալ գրգռվածությունից: Բացի այդ նաև կարևոր տեղ են զբաղեցնում աղջկա լայն բացված տագնապալից աչքերը, որոնք ակնապիշ ու զգուշորեն հետևում են նկարը դիտողին[2][3]: Ուլրիխ Բիշոֆը նշում է. «Երբ Մունկը սկսեց աշխատել այս կտավի վրա, այդ ժամանակ գեղարվեստի աշխարհում նոր տենդենց էր նկատվում ու բոլոր նկարիչները որպես բնորդներ վերցնում էին պատանիների»[2]: Առնե Էգգումը նմանություն է գտել Մունկի «Արբունք» ստեղծագործության և Ֆելիսեն Ռոպսի «Դոն Ժուանի ամենահիանալի սերը» (ֆր.՝ La plus belle amour de Don Juan) կտավների միջև[4]:

Նկարների արտացոլումը համաշխարհային մշակույթում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Արբունք» կտավը, Մունկի «Ճիչ» կտավի հետ միասին հիշատակվում է Դիք Քինդրեդ Ֆիլիպի «Արդյո՞ք անդրոիդները էլեկտրական ոչխարների մասին են երազում» վեպում: Այստեղ կա կին-անդրոիդ, որը կանգնած է «մերկ աղջկա կտավի մոտ, որը նստած է մահճակալին ու վախի զգացում կա նրա աչքերում»: Վեպի գլխավոր հերոսը, ով անդրոիդի որսի էր դուրս եկել, գնում է նրա համար այս նկարներով ալբոմ:

Տե՛ս նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Deknatel, B. Frederick. (1950). Edvard Munch. Chanticleer Press ASIN: B0007DVV12. 171
  • Shelley Wood Cordulack, Edvard Munch (2002) "Edvard Munch and the physiology of symbolism". Fairleigh Dickinson Univ Press. ISBN 0-8386-3891-0, ISBN 978-0-8386-3891-0
  • Eggum, A., & Munch, E. (1979). Edvard Munch: paintings, sketches, and studies. New York: C.N. Potter. ISBN 0-517-55617-0

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 http://samling.nasjonalmuseet.no/en/object/NG.M.00807
  2. 2,0 2,1 2,2 Ульрих Бишофф. Эдвард Мунк. TASCHEN/Арт-родник, 2008
  3. 3,0 3,1 Атле Нэсс. Эдвард Мунк: Биография художника. Издательство «Весь Мир», 2007
  4. Eggum, A., & Munch, E. (1979). Edvard Munch: paintings, sketches, and studies. New York: C.N. Potter.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]