Ատլաս (կտոր)
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ատլաս (այլ կիրառումներ)
Աթլաս կամ Ատլաս (արաբ․՝ أطلս, բառացի՝ «հարթ»), խիտ մետաքսե կամ կիսամետաքսե գործվածք՝ հարթ, փայլուն երեսի մակերեսով (ատլասե հյուսվածքով)[1] ։
Փայլը ստեղծվում է հիմքի թելերի միջոցով, որոնք ուղղահայաց վեր բարձրանալով՝ ծածկում են միացումները։ Ատլասը պատրաստվում է մետաքսե թելերից, երբեմն՝ բամբակյա, վիսկոզե կամ սինթետիկ միջնաթելերի (ուտոկի) հավելումով[2]: Այն օգտագործվում է հագուստի (օրինակ՝ երեկոյան զգեստների), կոշիկների կարման, տան տեքստիլի, կահույքի պաստառապատման և որպես աստառացու գործվածք:
Պատմություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ատլասի հայրենիքը համարվում է Չինաստանը, որտեղից Մետաքսի ճանապարհով այն տարածվել է Ասիայում և Եվրոպայում:
Ռուսաստանում
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ռուսական պետությունում ատլասի մասին հիշատակումները հայտնի են XV դարից: Այն լայնորեն կիրառվել է հին ռուսական ազնվականության հագուստներում (կաֆտաններ, զիպուններ, շուբաներ, գլխարկներ), ինչպես նաև եկեղեցական հանդերձանքում և դրոշների պատրաստման մեջ:
Ըստ ծագման և տեսակի՝ հին Ռուսաստանում ատլասները բաժանվում էին հետևյալ խմբերի.
- Վենետիկյան — բերված Վենետիկից,
- Ղզլբաշական — բերված Պարսկաստանից կամ Թուրքիայից,
- Գերմանական — բերված Արևմտյան Եվրոպայից (Գերմանիայից)։
Ատլասների գույները հիմնականում լինում էին կապույտ, մոխրագույն (նախշերով), կարմիր, ոսկեգույն, սպիտակ, կանաչ և այլն:
Տեսակներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ժամանակակից տեքստիլ արտադրության մեջ հանդիպում են աթլասի հետևյալ հիմնական տարատեսակները.
- Ստրեյչ-աթլաս — էլաստիկ տարբերակ՝ էլաստանի հավելումով,
- Կրեպ-աթլաս — երկկողմանի գործվածք, որն ունի փայլուն երես և անհարթ, մատովի հակառակ կողմ,
- Աթլաս-դյուշես — բարձր խտությամբ և կոշտությամբ օժտված շքեղ կտոր՝ հարսանեկան զգեստների համար,
- Սատին-աթլաս — բամբակի և մետաքսի համադրությամբ պատրաստված փափուկ գործվածք։
Տես նաև
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ «Атлас, ткань». Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ). Սանկտ Պետերբուրգ. 1890–1907.
{{cite book}}: CS1 սպաս․ location missing publisher (link) - ↑ Н. Соснина, И. Шангина Русский традиционный костюм: Иллюстрированная энциклопедия. — СПб: Искусство-СПб, 2006. — 400 с. — ISBN 978-5-210-01612-6