Ավստրալիայի ազգային պատկերասրահ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ավստրալիայի ազգային պատկերասրահ
National Gallery from SW, Canberra Australia.jpg
Տեսակպատկերասրահ[1] և ազգային թանգարան
ԵրկիրFlag of Australia (converted).svg Ավստրալիա[2][1]
ՏեղագրությունԿանբերրա[1] և Ավստրալիական մայրաքաղաքային տարածք
ՎայրParkes?
Պատկանում էԱվստրալիայի կառավարություն
ՀասցեParkes Pl, Parkes ACT[2]
Հիմնադրված է1967
Մակերես0,78486712 հեկտար
Կոորդինատներ: 35°18′1.4″ հվ. լ. 149°8′12.5″ ավ. ե. / 35.300389° հս․. լ. 149.136806° ավ. ե. / 35.300389; 149.136806
Կայքnga.gov.au

Ավստրալիայի ազգային պատկերասրահ (անգլ.՝ National Gallery of Australia, կրճատ` NGA), Կանբերայի գլխավոր պատկերասրահ-թանգարանը: Հիմնադրվել է 1967 թվականին:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ավստրալացի նկարիչ Թոմ Ռոբերտսը առաջին ավստրալացիներից էր, որ ավստրալական կառավարության շրջանում ազգային պատկերասրահի ստեղծման գաղափարն էր քարոզում: 1910 թվականին վարչապետ Էնդրյու Ֆիշերը ընդունեց նրա առաջարկը, և արդեն 1911 թվականին Ավստրալիայի խորհրդարանը ձևավորեց վեց անդամներից բաղկացած հատուկ խորհուրդ հարցով զբավելու համար: Խորհուրդը որոշեց, որ երկրի կառավարությունը պետք է ավստրալացի նկարիչների գործերի հիման վրա կազմի հավաքածու, որը կընդգրկի երկրի նշանավոր մարդկանց, քաղաքական առաջնորդների դիմանկարները: Ստեղծվում է Արվեստի գործերի համագործակցության խորհուրդը (անգլ.՝ Commonwealth Art Advisory Board), որը մինչև 1973 թվականը պատասխանատու էր արվեստի գործերի ձեռքբերման հարցում: Մինչև պատկերասրահի շենքի բացումը հավաքածուն ցուցադրվել է Ավստրալիայի խորհրդարանում և այլ երկրների պատկերասրահներում:

Սկսած 1912 թվականից` ազգային պատկերասրահի շենքի կառուցումը համագործակցության խորհրդի գործունեության գլխավոր ուղղություններից էր: Սակայն Մեծ ճգնաժամի և համաշխարհային պատերազմների պատճառով հարցի լուծումն անընդհատ ձգձգվում էր, իսկ կառավարությունը առաջնային էր համարում մայրաքաղաք Կանբերայում կարևոր այլ շենքերի շինարարությունը: Միայն 1965 թվականին խորհրդին հաջողվում է վարչապետ Ռոբերտ Մենզիսից ստանալ ազգային պատկերասրահի շենք կառուցելու թույլտվությունը[3]: 1967 թվականի նոյեմբերի 1-ին վարչապետ Հարոլդ Հոլդը պաշտոնապես հայտարարում է, որ կառավարությունը կզբաղվի շենքի կառուցմամբ:

Գտնվելու վայրը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պատկերասրահի շրջակա այգին

Շենքի դիզայնի մշակումը և կառուցումը բարդանում էին, քանի որ դրանք չէին սկսվելու այնքան ժամանակ, քանի դեռ չէր ընտրվել Ավստրալիայի նոր խորհրդարանի շենքի կառուցման վայրը: 1912 թվականին, Կանբերայի գլխավոր ճարտարապետ Ուոլթեր Բյորլի Գրիֆինի նախագծի համաձայն, այն պետք է գտնվեր Քեմփ Հիլլում` Քեփիթալ Հիլլի և խորհրդարանի հին շենքի միջև: «Խորհրդարանական եռանկյան» նախագծի համաձայն` 1958 և 1964 թվականներին բրիտանացի ճարտարապետ Ուիլյամ Հոլֆորդը առաջարկել է խորհրդարանի շենքը կառուցել Բերլի Գրիֆին լճի ափին, իսկ ազգային պատկերասրահը և մշակութային կարևոր մյուս օջախները` Քեփիթալ Հիլլում[4]:

1968 թվականին Քոլին Մեդիգենը հաղթում է պատկերասրահի շենքի լավագույն նախագծի մրցույթում, չնայած նրա նախագիծը չէր կարող իրագործվել, քանի որ կառուցման տեղը վերջնականապես որոշված չէր: Վարչապետ Ջոն Գորդոնն այդ առիթվ հայտարարել էր. «Մրցույթի նպատակը չէր որոշել շենքի վերջնական նախագիծը, այլ հարուստ երևակայություն ունեցող ճարտարապետների ընտրությունն էր, որոնց կհանձնարարվի ապագա շենքի նախագիծը»[5]:

1968 թվականին Գորդոնը դիմել է երկրի Խորհրդարանին, որ նա տարածք հատկացնի լճի ափին, ինչպես նախագծել էր Հոլֆորդը, Խորհրդարանի նոր շենքի կառուցման համար: Սակայն օրենսդիր մարմինը չեղյալ է հայտարարում այդ նախագիծը` տարածք առաջարկելով Քեփիթալ Հիլլում և Քեմփ Հիլլում: Արդյունքում որոշվում է, որ պատկերասրահը չի կարող կառուցվել Քեփիթալ Հոլլում[6]: 1971 թվականին կառավարությունը «խորհրդարանական եռանկյան» կենտրոնում 17 հա տարածք է հատկացնում խորհրդարանի ապագա շենքի, ինչպես նաև ազգային պատկերասրահի և դատարանի համար:

Դիզայնի մշակում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մեդիգենի դիզայնի վերջնական տարբերակում հաշվի են առնվել «Մայրաքաղաքի զարգացման խորհրդի», ինչպես նաև Ջեյմս Սուինիի և Ջեյմս Մոլիսոնի առաջարկները: Ջեյմս Սուինին (1900-1986), ով եղել էր Սողոմոն Գուգենհայմի թանգարանի և հետագայում Հյուստոնի գեղարվեստի թանգարանի տնօրեն, արվեստի գործերի պահպանման հարցով խորհրդատուն էր:

Ճարտարապետություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ցուցասրահներից մեկի առաստաղը

Ազգային պատկերասրահի շենքը կառուցված է բրուտալիզմի ոճով: Նրան բնորոշ են անկյունային ձևերը և բետոնի կոպիտ մակերևույթը: Պատկերասրահը շրջապատված է այգիով, որն աչքի է ընկնում ավստրալական ծառերով ու բույսերով և այնտեղ տեղադրված քանդակներով: Շենքի հիմքը եռանկյունաձև է, որը լավ երևում է գլխավոր հարկի հատակին և առաստաղին: Պատկերասրահը կոպիտ բետոնից է կառուցված, որը ոչ մի ձևով չի մեղմացվել: Մինչև վերջերս ներքին մակերևույթը ևս մշակված չէր, սակայն ներկայումս պատերը ներկվել են նկարների ցուցադրությունը հարմար դարձնելու համար:

Շենքի մակերեսը 23 հազար կմ² է, որի մի մասը օգտագործվում է ցուցասրհների, մյուս մասը` արվեստի գործերի պահպանման համար: Գլխավոր հարկում ցուցասրահներն ընդարձակ են: Այնտեղ ներկայացված են Ավստրալիայի աբորիգենների, ինչպես նաև այլ ազգերի մշակույթի նմուշներ: Ներքևի հարկում ևս գործում են ընդարձակ ցուցասրահներ, որոնք նախատեսված էին քանդակների ցուցադրության համար, սակայն կիրառվել են ասիական մշակույթը ցուցադրելու համար: Վերին հարկում կան ոչ մեծ սրահներ, որոնք նախատեսված են ավստրալական արվեստի ցուցադրության համար:

Հավաքածու[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աբորիգենների հուշասրահ
Արթուր Ստրիտոն, «Ոսկե ամառ, Իգլմոնտ», 1889: Թանգարանը կտավը ձեռք է բերել 3.5 միլիոն դոլարով[7]:

Թանգարանում պահվում է արվեստի նմուշների հարուստ հավաքածու, որը ներառում է ինչպես Ավստրալիայի աբորիգենների, այնպես էլ Տորեսի ծոցի բնակիչների կողմից ստեղծված առարկաներ: Նրա հիմքը կազմում են ներկված 200 գերանները, որոնցով աբորիգենները նշել են գերեզմանների տեղը: Հավաքածուն նվիրված է բնիկներին, ովքեր մահացել են 1788-1988 թվականներին` իրենց հողը օտարերկրացիներից պաշտպանելու արդյունքում:

Ազգային պատկերասրահի` ավստրալական արվեստի հավաքածուն ներառում է արվեստի գործեր, տարբեր առարկաներ, որնք ստեղծվել են Ավստրալիայի` եվրոպացիների կողմից գաղութացման շրջանում: Դրանք նկարներ են, քանդակներ, տպագիր նմուշներ, լուսանկարներ, դեկորատիվ-կիրառական արվեստի նմուշներ[8]: Պատկերասրահում պահվում է նկարների հարուստ հավաքածու, որոնք հիմնականում ստեղծվել են հայդելբերգյան դպրոցի վարպետների կողմից` Թոմ Ռոբերտս, Չարլզ Կոնդեր, Ֆրեդերիկ ՄաքՔաբին, Արթուր Ստրիտոն[8]:

Հավաքածուն ներառում է ասիական արվեստի օրինակներ նեոլիթից մինչև ժամանակակից շրջան: Դրանք քանդակներ են, մանրանկարներ, չինական փորագրության հազվագյուտ նմուշներ[9]: Թանգարանում պահվում են նաև Պոլ Սեզանի, Կլոդ Մոնեի, Ֆեռնան Լեժեի, Ջեքսոն Պոլլոքի, Վիլեմ դե Կունինգի, Էնդի Ուորհոլի գործերից:

Ազգային պատկերասրահի նախասրահը

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 archINFORM — 1994.
  2. 2,0 2,1 http://data.gov.au/dataset/commonwealth-heritage-list — 2017.
  3. Green Pauleen (ed) (2003)։ Building the Collection։ National Gallery of Australia։ էջ 408։ ISBN 0-642-54202-3 , стр. 2-9
  4. Parliamentary Zone Development Plan։ National Capital Development Commission։ 1982։ էջ 125։ ISBN 0-642-88974-0 , стр. 20-21.
  5. Green: стр. 339
  6. Parliamentary Zone Development Plan, стр. 23
  7. GMGallery.։ «National Gallery of Australia, Canberra, Australia.» (անգլերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2006-05-18-ին։ Վերցված է 10 июля 2008 
  8. 8,0 8,1 National Gallery of Australia.։ «Australian art.» (անգլերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-03-15-ին։ Վերցված է 10 июля 2008 
  9. National Gallery of Australia.։ «Asian art.» (անգլերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-03-15-ին։ Վերցված է 10 июля 2008