Ավոգադրոյի հաստատուն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Ավոգադրոյի հաստատուն, Ավոգադրոյի թիվ, ֆիզիկական մեծություն, թվապես հավասար է նյութի մեկ մոլում գտնվող կառուցվածքային միավորների (մոլեկուլների, ատոմների, իոնների և այլն) քանակին։ Սահմանվում է որպես ատոմների թիվը 12 գրամ մաքուր ածխածնի իզոտոպում։ Ընդունված նշանակումը՝ NA, երբեմն նաև՝ L։ Ավոգադրոյի հաստատունի արժեքը՝

մոլ−1:

Կապը այլ հաստատունների հետ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ավոգադրոյի հաստատունը սանդղավորման չափանիշ է բնության մակրոսկոպական և միկրոսկոպական դիտարկումների միջև։ Ուստի այն առնչություններ է հաստատում է այլ ֆիզիկական հաստատունների և հատկությունների միջև։ Օրինակ, դրանով է նկարագրվում կապը R գազային հաստատունի և kB Բոլցմանի հաստատունի միջև՝

Ջ·մոլ-1·Կ-1

Կապը F Ֆարադեյի հաստատունի և e տարրական էլեկտրական լիցքի միջև՝

Կլ·մոլ-1,

Ավոգադրոյի հաստատունը մտնում է նաև u զանգվածի ատոմական միավորի սահմանման մեջ՝

գ,

որտեղ Mu-ը մոլային զանգվածի հաստատունն է։

Պատմությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ավոգադրոյի հաստատունը այդպես է կոչվել 19-րդ դարի իտալացի ֆիզիկոս Ամեդեո Ավոգադրոյի պատվին, ով 1811 թվականին առաջին անգամ ենթադրեց, որ գազի ծավալը (տրված ճնշման և ջերմաստիճանի պայմաններում) ուղիղ համեմատական է ատոմների կամ մոլեկուլների քանակին՝ անկախ գազի բնույթից[1]։ 1909 թվականին ֆրանսիացի ֆիզիկոս Ժան Պերրենը առաջարկեց հաստատունը կոչել Ավոգադրոյի անունով[2]։ Ինքը՝ Պերրենը, գլխավորապես Ավոդագրոյի հաստատունի որոշման եղանակների վերաբերյալ իր աշխատանքների համար 1926 թվականին ստացավ Ֆիզիկայի նոբելյան մրցանակ[3]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Amadeo Avogadro (1811)։ «Essai d'une maniere de determiner les masses relatives des molecules elementaires des corps, et les proportions selon lesquelles elles entrent dans ces combinaisons»։ Journal de Physique 73: 58–76  Անգլերեն թարգմանությունը
  2. Jean Baptiste Perrin (1909)։ «Mouvement brownien et réalité moléculaire»։ Annales de Chimie et de Physique։ 8e Série 18: 1–114.  Անգլերեն թարգմանությունը
  3. Oseen, C.W. (December 10, 1926). 1926թ. Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի բանախոսություն