Ասմա Ջահանգիր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ասմա Ջահանգիր
ուրդու՝ عاصمہ جہانگیر‎
Դիմանկար
Ծնվել էհունվարի 27, 1952(1952-01-27)[1]
ԾննդավայրԼահոր, Պակիստան
Մահացել էփետրվարի 11, 2018(2018-02-11)[1][2] (66 տարեկան)
Մահվան վայրԼահոր, Պակիստան
ՔաղաքացիությունFlag of Pakistan.svg Պակիստան
ԿրթությունՓանջաբի համալսարան և Kinnaird College for Women? (1978)
Մասնագիտությունիրավապաշտպան և փաստաբան
ԱշխատավայրՄիավորված ազգերի կազմակերպություն
Զբաղեցրած պաշտոններPresident of Supreme Court Bar Association of Pakistan?, Մարդու իրավունքների հարցերով հատուկ զեկուցող Իրանում և President of Supreme Court Bar Association of Pakistan?
Պարգևներ և
մրցանակներ
Գյոզերի մեդալ Չորս Ազատությունների մրցանակ Մարտին Էննալսի անվան մրցանակ «Հյուսիս-հարավ» մրցանակ Hilal-i-Imtiaz? Ռամոն Մագսայսայ պարգև «Ճիշտ կենսակերպի» մրցանակ Միացյալ Նահանգների մրցանակ մարդու իրավունքների բնագավառում[3] և Nishan-e-Imtiaz?
Asma Jahangir Վիքիպահեստում

Ասմա Ջահանգիր (ուրդու՝ عاصمہ جہانگیر, հունվարի 27, 1952(1952-01-27)[1], Լահոր, Պակիստան - փետրվարի 11, 2018(2018-02-11)[1][2], Լահոր, Պակիստան), պակիստանցի իրավապաշտպան, փաստաբան և հասարակական գործիչ, եղել է Պակիստանի մարդու իրավունքների հանձնաժողովի հիմնադիրներից և նախագահներից մեկը[4][5]։ «Իրավաբանների շարժման» ժամանակ զբաղեցրել է ղեկավար պաշտոններ, եղել է դավանանքի կամ համոզմունքի ազատության հարցերով ՄԱԿ-ի հատուկ զեկուցող, ինչպես նաև Միջազգային ճգնաժամային խմբում՝ հոգաբարձու[6][7][8]։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1952 թվականի հունվարի 27-ին Պակիստանի Լահոր քաղաքում[9]։ Սովորել է Հիսուսի և Մարիամի վանքում, այնուհետև ուսումը շարունակել է «Kinnaird» կանանց քոլեջում։ 1978 թվականին Փենջաբի համալսարանին կից քոլեջում ստացել է բակալավրի աստիճան։ 1980 թվականին աշխատանքի է ընդունվել Լահորի Բարձր դատարանում, իսկ հետո՝ 1982 թվականին, Պակիստանի Գերագույն դատարանում։ 1980-ական թվականներին դարձել է ժողովրդավարական ակտիվիստ և բանտարկվել 1983 թվականին՝ գեներալ Մուհամեդ Զիա-ուլ-Հակի ռազմական կառավարման դեմ «Ժողովրդավարության վերականգնման շարժմանը» մասնակցելու համար։ 1986 թվականին տեղափոխվել է Ժնև, որտեղ մինչև 1988 թվականը եղել է Երեխաների պաշտպանության միջազգային կազմակերպության նախագահի տեղեկալ, այնուհետև վերադարձել է Պակիստան[10]։

1987 թվականին դարձել է Պակիստանի մարդու իրավունքների հանձնաժողովի համահիմնադիր և գլխավոր քարտուղար։ 1993 թվականին դարձել է հանձնաժողովի նախագահ[11]։ 2007 թվականի նոյեմբերին՝ Պակիստանում արտակարգ դրության ռեժիմ սահմանելուց հետո, դրվել է տնային կալանքի տակ։ Այն բանից հետո, երբ «Իրավաբանների շարժման» առաջնորդներից մեկն էր, դարձել Է Պակիստանի առաջին կինը՝ զբաղեցնելով Գերագույն դատարանի Փաստաբանների ասոցիացիայի նախագահի պաշտոնը[12][13]։ Եղել է Հարավային Ասիայի Մարդու իրավունքների համաժողով համանախագահ և Մարդու իրավունքների միջազգային ֆեդերացիայի փոխնախագահ[14]։ 2004 թվականի օգոստոսից մինչև 2010 թվականի հուլիսը Ջահանգիրն զբաղեցրել Է Միավորված ազգերի կազմակերպության դավանանքի կամ համոզմունքների ազատության հատուկ զեկուցողի պաշտոնը, այդ թվում՝ Շրի Լանկայում մարդու իրավունքների խախտումները հետաքննող ԱՄՆ-ի հանձնաժողովում և Հորդանան գետի Արևմտյան ափին և Գազայի հատվածում հրեական բնակավայրերի առկայության փաստերի հաստատման առաքելության կազմում[15][16]։ 2016 թվականից մինչև 2018 թվականի փետրվարը եղել է Իրանում մարդու իրավունքների հարցերով ՄԱԿ-ի հատուկ զեկուցող[17][18]։

Գրել և հրատարակել է երկու գիրք՝ «The Hudood Ordinance: A Divine Sanction?» և «Children of a Lesser God»[19]։

Մահացել է 2018 թվականի փետրվարի 11-ին Լահորում կաթվածից։

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մի շարք մրցանակների դափնեկիր է, այդ թվում՝ Մարտին Էննալսի անվան և ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի մրցանակ (1995), «Սիտարա-և-Իմտիազ» և Ռամոն Մագսայսայայի մրցանակ (2005), «Ազատության մրցանակ» և «Հիլալ-և-Իմտիազ» (2010), «Ճիշտ ապրելակերպի համար» մրցանակ (2014, Էդվարդ Սնոուդենի հետ)՝ «շատ ծանր իրավիճակներում և անձնական մեծ ռիսկով Պակիստանում մարդու իրավունքների պաշտպանության, պահպանման և խթանման համար»։ Բացի այդ, արժանացել է Պատվավոր Լեգեոնի շքանշանի, իսկ 2016 թվականին Փենսիլվանիայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը նրան շնորհել է գիտությունների դոկտորի աստիճան[20][21][22]։

2018 թվականի մարտի 23-ին Պակիստանի նախագահ Մամնուն Հուսեյնը նրան հետմահու պարգևատրվել է Կատարելության շքանշանով՝ պետությանը ծառայելու բարձրագույն աստիճանի և դիվանագիտական ծառայությունների համար[23][24]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Munzinger Archiv (нем.) — 1913.
  2. 2,0 2,1 2,2 Mort d’Asma Jahangir, militante pakistanaise des droits de l’homme (фр.) // Le MondeParis: Societe Editrice Du Monde, 2018. — ed. size: 364240 — ISSN 0395-2037; 1284-1250; 2262-4694
  3. https://www.dawn.com/news/1441473
  4. «Archived copy»։ Արխիվացված է օրիգինալից հոկտեմբերի 12, 2016-ին։ Վերցված է 2016-10-12 
  5. «Leading human rights lawyer Asma Jahangir passes away in Lahore»։ DAWN.COM (en-PK)։ 2018-02-11։ Արխիվացված է օրիգինալից փետրվարի 11, 2018-ին։ Վերցված է 2018-02-11 
  6. Ijaz Saroop։ «Asma Jahangir (1952-2018): The human rights icon from Pakistan was a feisty street fighter»։ Scroll.in (en-US)։ Վերցված է 2018-02-11 
  7. Asma Jahangir’s victory is a cause for celebration Archived 25 December 2014 at the Wayback Machine.
  8. «Asma Jahangir: Executive Profile & Biography - Businessweek»։ Businessweek.com։ Արխիվացված է օրիգինալից մարտի 4, 2016-ին։ Վերցված է 2016-02-27 
  9. Malik Adnan, Shakir Riaz (2018-02-11)։ «Human rights icon Asma Jahangir passes away in Lahore»։ Geo News (en-US) (Jang Group of Newspapers)։ Արխիվացված է օրիգինալից փետրվարի 11, 2018-ին։ Վերցված է 2018-02-11 
  10. «DCI calls for the release of political prisoner, Ms Asma Jahangir, former member of DCI's International Executive Council»։ Արխիվացված է օրիգինալից փետրվարի 11, 2018-ին 
  11. «Google Groups»։ groups.google.com։ Վերցված է 2017-01-01 
  12. Agencies (2014-09-24)։ «Asma Jahangir, Snowden honoured with 'alternative Nobel'»։ www.dawn.com։ Արխիվացված է օրիգինալից մարտի 4, 2016-ին։ Վերցված է 2016-02-27 
  13. Exclusive Herald (2011-01-25)։ «Herald exclusive: An interview with Asma Jahangir»։ www.dawn.com։ Արխիվացված է օրիգինալից մարտի 4, 2016-ին։ Վերցված է 2016-02-27 
  14. Asma Jahangir- World Economic Forum Archived 21 September 2014 at the Wayback Machine., Retrieved 16 March 2016
  15. «International Fact-Finding Mission»։ www.ohchr.org (en-US)։ Արխիվացված է օրիգինալից հունվարի 31, 2017-ին։ Վերցված է 2017-01-19 
  16. UN appoints panel for inquiry into Sri Lankan human rights violations Archived 28 September 2014 at the Wayback Machine.
  17. «Work of UNSR on Iran » About Asma Jahangir»։ iransr.org (en-US)։ Արխիվացված է օրիգինալից փետրվարի 12, 2018-ին։ Վերցված է 2018-02-11 
  18. «Pakistani human rights champion dies»։ BBC News (en-GB)։ 2018-02-11։ Վերցված է 2018-02-11 
  19. «Asma Jahangir: Executive Profile & Biography - Bloomberg»։ investing.businessweek.com 
  20. Fighting for rights: Asma Jehangir receives French honour Archived 4 October 2014 at the Wayback Machine.
  21. Asma Jahangir — Laureate of the UNESCO/Bilbao Prize for the Promotion of a Culture of Human Rights 2010 Archived 8 October 2014 at the Wayback Machine.
  22. «Penn Law to Award Honorary Degree to Asma Jahangir | South Asia Center»։ www.southasiacenter.upenn.edu (անգլերեն)։ Վերցված է 2018-08-26 
  23. «Asma Jahangir, Junaid Jamshed, Afridi, Misbah among 141 nominated for Civil Awards»։ The News (անգլերեն) 
  24. «Pakistan set to honour Asma Jahangir, Fidel Castro on March 23 | The Express Tribune»։ The Express Tribune (en-US)։ 2018-03-17։ Վերցված է 2018-08-26