Ասիա (հռոմեական պրովինցիա)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox map.png
Հռոմեական Ասիա
Asia

Հռոմեական կայսրության զինանշանը
Զինանշան
Vexilloid of the Roman Empire.svg
Efes - Ephesus - Celsius Library - panoramio.jpg
Եփեստոսի անտիկ գրադարանը հռոմեական Ասիա պրովինցիայում
ԵրկիրՀռոմեական կայսրություն Հռոմեական կայսրություն
Մասն էՀռոմեական Արևելք
Կարգավիճակպրովինցիա
Մտնում էԱսիայի դիոդեզիս
ՎարչկենտրոնԵփեսոս
Խոշորագույն քաղաքվարչական կենտրոն
Հիմնական լեզուհունարեն, լատիներեն
Roman Empire - Asia (125 AD).svg
Հիմնադրված էմ․թ․ա․ 133 թվական թ.
Պատմական շրջան(ներ)Փոքր Ասիա, մասնավորապես՝ Գալաթիա
ՆախորդՊերգամոնի թագավորություն
ՓոխարինեցԱտտալյան դինաստիա

Հռոմեական Ասիա (հուն․՝ Ασία, լատ.՝ Asia), Փոքր Ասիայում գտնվող հռոմեական պրովինցիա, որը ձևավորվել է մ․թ․ա․ 133 թվականին՝ կայսր Ատտալոս III Փիլոմետոր Էվերգետոսի կողմից Պերգամոնի թագավորության անեքսիայից հետո[1]։ Մ․թ․ա․ 1-ին դարից մինչև 1-ին դարն ընկած ժամանակահատվածում Հռոմեական Ասիայի տարածքն ընդլայնվում է։ Պրովինցիայի կարգավիճակը պահպանել է մինչև մ․թ․ա 297 թվականը, որից հետո Դիոկղետիանոս կայսեր բարեփոխումների արդյունքում բաժանվել է 7 առանձին վարչատարածքային միավորների։

Մ․թ․ա․ 190 թվականին Սելևկյանների տերության թագավոր Անտիոքոս III Մեծն արշավում է Փոքր Ասիա, սակայն նույն տարում տեղի ունեցած Մագնեսիայի ճակատամարտում պարտություն է կրում հռոմեական լեգեոններից։ Մ․թ․ա․ 188 թվականին կողմերի միջև կնքվում է Ապամեայի հաշտության պայմանագիրը, որով վիճելի տարածքներում ձևավորվում էր Պերգամոնի թագավորությունը, որը գործնականում հանդիսանում էր Հռոմի կամակատարը։ Մ․թ․ա․ 133 թվականին մահանում է Պերգամոնի վերջին թագավորը՝ մահից առաջ իր թագավորությունը կտակելով Հռոմեական հանրապետությանը։ Արդյունքում՝ ձևավորվում է Պրոկոնսուլյան Ասիա պրովինցիան՝ միավորելով Միսիյայի, Լիդիայի, Կարիայի և Փռյուգիայի տարածքները։ Պրովինցիայի կազմում էր գտնվում Փոքր Ասիայի խոշորագույն քաղաքը՝ Եփեսոսը[1], որն էլ սենատի որոշմամբ դառնում է վարչական կենտրոն։

326 թվականին Կոնստանդիանոս I կայսեր կողմից քագավորական ոստանի Կոստանդնուպոլիս տեղափոխությունից հետո, Հռոմեական Ասիան ծայրամասային պրովինցիայից վերածվում է միջանկյալ միավորի։ Դիոկղետիանոսի բաժանումից հետո Փոքր Ասիայի տարածքն անցնում է Բյուզանդական կայսրությանը[1]՝ հետագայում դառնալով Արևելքի հելլենիստական կենտրոնը։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 «Հռոմեական Ասիա պրովինցիա, հին հռոմեական պրովինցիաները»։ «Բրիտանիկա» հանրագիտարան (անգլերեն)։ Վերցված է 2019-12-08