Ասիա (հռոմեական պրովինցիա)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox map.png
Հռոմեական Ասիա
Asia

Հռոմեական կայսրության զինանշանը
Զինանշան
Vexilloid of the Roman Empire.svg
Եփեստոսի անտիկ գրադարանը հռոմեական Ասիա պրովինցիայում
Efes - Ephesus - Celsius Library - panoramio.jpg
ԵրկիրՀռոմեական կայսրություն Հռոմեական կայսրություն
Մաան էՀռոմեական Արևելք
Կարգավիճակպրովինցիա
Մտնում էԱսիայի դիոդեզիս
ՎարչկենտրոնԵփեսոս
Խոշորագույն քաղաքվարչական կենտրոն
Հիմնական լեզուհունարեն, լատիներեն
Roman Empire - Asia (125 AD).svg
Հիմնադրված էմ․թ․ա․ 133 թվական թ.
Պատմական շրջան(ներ)Փոքր Ասիա, մասնավորապես՝ Գալաթիա
ՆախորդՊերգամոնի թագավորություն
Կոորդինատներ: 38°24′ հս․ լ. 28°18′ ավ. ե. / 38.400° հս․. լ. 28.300° ավ. ե. / 38.400; 28.300

Հռոմեական Ասիա (հուն․՝ Ασία, լատ.՝ Asia), Փոքր Ասիայում գտնվող հռոմեական պրովինցիա, որը ձևավորվել է մ․թ․ա․ 133 թվականին՝ կայսր Ատտալոս III Փիլոմետոր Էվերգետոսի կողմից Պերգամոնի թագավորության անեքսիայից հետո[1]։ Մ․թ․ա․ 1-ին դարից մինչև 1-ին դարն ընկած ժամանակահատվածում Հռոմեական Ասիայի տարածքն ընդլայնվում է։ Պրովինցիայի կարգավիճակը պահպանել է մինչև մ․թ․ա 297 թվականը, որից հետո Դիոկղետիանոս կայսեր բարեփոխումների արդյունքում բաժանվել է 7 առանձին վարչատարածքային միավորների։

Մ․թ․ա․ 190 թվականին Սելևկյանների տերության թագավոր Անտիոքոս III Մեծն արշավում է Փոքր Ասիա, սակայն նույն տարում տեղի ունեցած Մագնեսիայի ճակատամարտում պարտություն է կրում հռոմեական լեգեոններից։ Մ․թ․ա․ 188 թվականին կողմերի միջև կնքվում է Ապամեայի հաշտության պայմանագիրը, որով վիճելի տարածքներում ձևավորվում էր Պերգամոնի թագավորությունը, որը գործնականում հանդիսանում էր Հռոմի կամակատարը։ Մ․թ․ա․ 133 թվականին մահանում է Պերգամոնի վերջին թագավորը՝ մահից առաջ իր թագավորությունը կտակելով Հռոմեական հանրապետությանը։ Արդյունքում՝ ձևավորվում է Պրոկոնսուլյան Ասիա պրովինցիան՝ միավորելով Միսիյայի, Լիդիայի, Կարիայի և Փռյուգիայի տարածքները։ Պրովինցիայի կազմում էր գտնվում Փոքր Ասիայի խոշորագույն քաղաքը՝ Եփեսոսը[1], որն էլ սենատի որոշմամբ դառնում է վարչական կենտրոն։

326 թվականին Կոնստանդիանոս I կայսեր կողմից քագավորական ոստանի Կոստանդնուպոլիս տեղափոխությունից հետո, Հռոմեական Ասիան ծայրամասային պրովինցիայից վերածվում է միջանկյալ միավորի։ Դիոկղետիանոսի բաժանումից հետո Փոքր Ասիայի տարածքն անցնում է Բյուզանդական կայսրությանը[1]՝ հետագայում դառնալով Արևելքի հելլենիստական կենտրոնը։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 «Հռոմեական Ասիա պրովինցիա, հին հռոմեական պրովինցիաները»։ «Բրիտանիկա» հանրագիտարան (անգլերեն)։ Վերցված է 2019-12-08