Աջ և ձախ կողմերը իսլամում

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ցանկալի է հագուստը հագնել աջ կողմից, հանել՝ ձախից

Աջ և ձախ կողմերը իսլամում, Իսլամում հատուկ ուշադրություն է դարձվում մարդու մարմնի աջ և ձախ կողմերին։ Հագուստը ցանկալի է հագնել աջ կողմից և հանել ձախից։ «Մաքուր» գործերի կատարման ժամանակ (սնունդ, խմիչք, հագնվել) նախապատվությունը տրվում է աջ ձեռքին (կողմին), իսկ «կեղտոտ» գործերի կատարման դեպքում (լվացվել, հանվել)՝ ձախ ձեռքին (կողմին)։

Աջ կողմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ցանկալի է ուտել աջ ձեռքով

Ցանկալի է սնունդ ընդունել աջ ձեռքով։ Արաբական «Յամին» բառը բառացի նշանակում է «աջ ձեռք», բայց հաճախ օգտագործվում է փոխաբերական իմաստով՝ «երդում», «ուխտ» և «համաձայնություն»։ «Յամին» բառն օգտագործվում է երդման համար, քանի որ արաբական հասարակության մեջ պայմանագիր կնքելիս ընդունված էր բռնել աջ ձեռքը[1]։

Մարդու կենսագործունեության մեջ աջ ձեռքը հաճախ խորհրդանշում է իշխանություն և գործողություններ նախաձեռնելու ունակություն։ «Յամին» բառը կարող է նշանակել «երջանկություն» և «բարգավաճում»։ Այս եզրույթը ձեռքի վերաբերյալ («աջ ձեռք») ընդգրկում է լայն իմաստային շրջանակ՝ իշխանություն, օգնություն, ուժ, բավարարություն, գործելու ունակություն և այլն։ Աջ կողմը կարող է ունենալ նաև պաշտամունքային նշանակություն[1]։

Ցանկալի գործողություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ըստ ավանդության՝ Մուհամմադ մարգարեն աջ ձեռքն օգտագործել է ուտելիս[2], խմելիս, լվացում կատարելիս (վուդու), հագնվելիս և այլն, իսկ ձախ ձեռքը՝ «անհարմարություն պատճառող գործերի» ժամանակ։ Մուսուլմանների շրջանում ցանկալի է աջ կողմից սկսել այնպիսի գործողություններ, ինչպիսիք են հագնվելը, մզկիթ մուտք գործելը, եղունգներու բեղերը կտրելը, մազերը սանրելը, թևատակերը սափրելը, աղոթքից հետո ողջունելը, զուգարանից դուրս գալը, ձեռքսեղմումը, Սև քարին հպվելը և այլն[3]։ Իսկ մի շարք գործողություններ, ինչպես զուգարան մտնելը, մզկիթից դուրս գալը, լվացվելը (իստինջա), հագուստը և կոշիկը հանելը, ցանկալի է իրականացնել ձախ ձեռքով կամ ձախ կողմից (ոտքերով)[4]։

Ցանկալի է նաև իրերը վերցնել և տալ աջ ձեռքով, իսկ քնելիս պառկել աջ կողմի վրա։ Զուգարան, սանհանգույց, այնպիսի վայրեր, որտեղ տոկոսային գործարքներ են կնքվում, կա ալկոհոլ, կամ երաժշտություն է հնչում, ցանկալի է մտնել ձախ ոտքով և դուրս գալ աջով[5]։

Մուհամմադ մարգարեի մերձավորներից մեկի՝ Ումար իբն ալ-Խատաբի խոսքով՝ «շայթանը ուտում և խմում է ձախ ձեռքով»։ Իսլամը թույլ է տալիս օգտագործել ձախ ձեռքը, եթե կան խոչընդոտներ աջի համար (օրինակ՝ հիվանդություն կամ վնասվածք)[3]։ Գրելիս ձախլիկներին թույլատրվում է օգտագործել ձախ ձեռքը[4]։

Գործողությունների գիրք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ըստ իսլամական վախճանաբանության՝ Դատաստանի օրը բոլոր մարդկանց հանձնվելու են գրքեր՝ իրենց արարքներով։ Անմեղները, որոնք հավատացել են Ալլահին, ծառայել նրան և կատարել բարի գործեր, Գործողությունների գիրքը ստանալու են աջ կողմից։ Այդ մարդկանց անվանում են ասհաբ ալ յամին կամ ասհաբ ալ մայմանա[6]։

Մեղավորներին ու անհավատներին Դատաստանի օրը իրենց արարքների գիրքը մատուցվելու է ձախ կողմից[7]։ Այդ մարդկանց անվանում են ասհաբ աշ շիմալ կամ ասհաբ ալ մաշամա[8]։

Ըստ ավանդության՝ յուրաքանչյուր մարդու ուղեկցում է երկու հրեշտակ, որոնցից մեկը գտնվում է մարդու աջ կողմում (Ռակիբ), իսկ մյուսը՝ ձախ կողմում (Աթիդ)։ Աջ կողմում գտնվող հրեշտակը նշում է մարդու բարի գործերը, իսկ ձախ կողմում գտնվող հրեշտակը՝ նրա մեղքերը[5]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Encyclopaedia of Islam, 2002, էջ 280
  2. Сухайл Тармахомед (2013-05-17)։ «Мой муж левша, нужно ли ему переучиваться на правую руку?»։ Ислам Сегодня։ Արխիվացված է օրիգինալից 2015-06-04-ին։ Վերցված է 2015-06-02 
  3. 3,0 3,1 Хаджи Мурад Доного (2014-08-05)։ «Правая рука»։ Новое дело։ Վերցված է 2015-06-02 
  4. 4,0 4,1 Ислам Сегодня, 2014
  5. 5,0 5,1 Annisa Today, 2014
  6. аль-Ваки‘а 56:27
  7. аль-Ваки‘а 56:41, 42
  8. Али-заде, А. А. Асхаб аш-Шимал // Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — С. 106.

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Али-заде, А. А. Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007.
  • Yamīn // Encyclopaedia of Islam. 2 ed : [англ.]. — Leiden : E. J. Brill, 2002. — Т. 11. — P. 280.
  • Isaac Hasson Left Hand and Right Hand // Encyclopaedia of the Qurʾān / General Editor: Jane Dammen McAuliffe. — Georgetown University, Washington DC. Brill Online.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]