Աուլիեբաստաու
| Բնակավայր | ||
|---|---|---|
| Աուլիեբաստաու | ||
 | ||
| Երկիր |  Ղազախստան | |
| ||
Աուլիեբաստաու, 6-10-րդ դարերի բնակավայր, որը գտնվում է Թարազից 25 կմ դեպի արևմուտք: Այն գրանցված է որպես Ժամբիլի շրջանում տեղական նշանակության պատմամշակութային հուշարձան[1]։
Աուլիեբաստաուի ավերակները, որոնք առաջին անգամ ուսումնասիրվել են հնագետներ Եվգենիա Ագեևայի և Գերոնիմ Պացևիչի կողմից, ուղղանկյունաձև են, արևմուտքից արևելք 400 մետր երկարությամբ, 140 մետր լայնությամբ և 9 մետր բարձրությամբ։ Այնտեղ կան երկու բլուրներ։ Արևելյան բլուրը կառուցված է մեծ քարերից։ Աուլիեբաստաուի հարավ-արևմուտքում գտնվող փլուզված ժայռի միջով հոսում է առվակ՝ ձևավորելով 100 քառակուսի մետր մակերեսով լիճ։ Ակսու գետը սկիզբ է առնում այստեղից։ Բնակավայրը թվագրվում է կարախանիդների ժամանակաշրջանին[2]։
Պատմություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Հնագետներ Եվգենյա Ագեևան և Գերոնիմ Պացևիչը Աուլիեբաստաու բնակավայրը նույնացրել են Շավգար (Շավագար) քաղաքի հետ։ Նրանք հիմնավորել են այս տեսությունը՝ հղում անելով այս քաղաքի հիշատակման բացակայությանը Իբն Խորդադբեի գետի կայարանից մինչև Ջուվիկատ քաղաք տանող ճանապարհի նկարագրության մեջ, ինչը կնշանակեր, որ Շավգարը գտնվում էր գլխավոր ճանապարհից որոշ չափով հեռու։ Իբն Խորդադբեն գրել է. «Շավգար քաղաքից մինչև Ջուվիկատ կա 2 ֆարսախ՝ անապատով, որը անմարդաբնակ է», և «Ջուվիկատից մինչև Տարազ քաղաք՝ արոտավայրերով և բնակեցված տարածքներով, կա 2 ֆարսախ»։ Ագեևայի և Պացևիչի կարծիքով, սա նույնպես հաստատում է վարկածը, քանի որ Ջուվիկատից մինչև Շավգարա ճանապարհը պետք է որ անցած լիներ Աիշա-Բիբի գյուղ տանող ներկայիս ճանապարհից հյուսիս և անցած լիներ Ուլքեն-Բուրիլթաու լեռնաշղթայի ստորոտով, այսինքն՝ այս լեռնաշղթայի աղբյուրների մոտ գտնվող բնակավայրերով։ Տարազ տանող ուղիղ ճանապարհը ներառում է ոռոգման առվակներ և հին շենքերի ավերակներ, ինչը եւս մեկ անգամ հաստատում է այս տեսությունը[3]։
Նկարագրություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Բնակավայրը տեղակայված է ինքնուրույն կանգնած օվալաձև քարե բլուրի վրա, որի միջին բարձրությունը մոտավորապես 9 մ է: Բլուրի երկարությունը արևմուտքից արևելք 400 մ է, իսկ հյուսիսից հարավ՝ մոտավորապես 140 մ: Պահպանված ավերակները թվագրվում են Կարախանյանների դարաշրջանին և բաղկացած են երկու մասից: Արևմտյան մասը 105 x 87 մ չափսի հարթակ է՝ կլորացված անկյուններով, որի կենտրոնում գտնվում է մոտավորապես 20 մ տրամագծով բլուր (հավանաբար որևէ կառույցի մնացորդներ), որի եզրերին տեղ-տեղ պահպանվել են ամրաշինության բեկորներ: Արևելյան մասը (100 x 120 մ) քարե զանգված է՝ հողե պարսպի պահպանված մնացորդներով: Բնակավայրի շուրջ 1 կմ շառավղով կան ուժեղ նստած բլուրներ՝ ամրոցների, կալվածքների և բնակավայրերի մնացորդներ: Տեսանելի են նաև դամբարանաբլուրներ[3][4]։
Բնակավայրի արևմտյան կողմում կան մի քանի աղբյուրներ, որոնք միասին հայտնի են որպես Աուլիեբաստաու, որոնց ավազանները միաձուլվում են՝ առաջացնելով փոքրիկ լիճ: Մի լեգենդի համաձայն՝ Տարազի կառավարիչ Կարախանի սիրեցյալ Այշա-Բիբին աղբյուրի մոտ օձ է խայթել: Ժողովրդական ավանդության համաձայն՝ շատ տարիներ առաջ հովիվները նկատել են աղբյուրի բուժիչ հատկությունները. հիվանդ ոչխարները, որոնք գիշերել են ջրամբարի ափին, ապաքինվել են: Լիճը բուժման ուխտագնացության վայր է[4]։
-
Թռչնի թռիչքի բարձրությունից -
Բնակավայրի հարավային կողմը -
Աղբյուր (լիճ) Աուլի Բաստաու
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ «Постановление акимата Жамбылской области от 1 июля 2020 года № 148 «Об утверждении Государственного списка памятников истории и культуры местного значения Жамбылской области»». Արխիվացված օրիգինալից 2020-10-31-ին. Վերցված է 2020-07-20-ին.
- ↑ Аулиебастау // Казахстан. Национальная энциклопедия. — Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 2004. — Т. I. — ISBN 9965-9389-9-7Կաղապար:Свободно
- ↑ 3,0 3,1 Агеева Е. И., Пацевич Г. И. Из истории оседлых поселений и городов Южного Казахстана // Труды Института истории, археологии и этнографии. — Алма-Ата: Издательство Академии наук Казахской ССР, 1958. — Т. V. — С. 141—145.
- ↑ 4,0 4,1 Тё Михаил (2016-10-01). «Тайна святого источника». Казахстанская правда. Վերցված է 2020-06-01-ին.