Jump to content

Աորտալ փականի պրոթեզավորում

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Աորտալ փականի պրոթեզավորում
Աորտալ փականի տրանսկաթետրային պրոթեզավորում
Ենթադասփականի պրոթեզավորում
Մասն էսրտաբանություն
Անատոմիական տեղայնացումԱորտալ փական
Մասնագիտությունսրտային վիրաբուժություն

Աորտալ փականի պրոթեզավորում, վիրահատական միջամտություն, որի ժամանակ ախտահարված աորտալ փականը փոխարինվում է արհեստական փականով։ Այն իրականացվում է աորտալ փականի անբավարարության կամ ստենոզի բուժման նպատակով։

Աորտալ փականի պրոթեզավորման ներկայիս մեթոդներն են՝ սրտի բաց վիրահատությունը, մինիմալ ինվազիվ վիրահատությունը (աորտալ փականի միջմաշկային կամ տրանսկաթետրային պրոթեզավորում) և աորտալ փականի ռոբոտացված պրոթեզավորումը[1]: Սրտաբանը պետք է գնահատի տվյալ դեպքում արդյունավետ է աորտալ փականի վերականգնումը, թե փականի փոխարինումը[2]:

Պատմություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1940-ականների վերջին և 1950-ականների սկզբին աորտալ փականի ստենոզի բուժման առաջին վիրաբուժական մոտեցումները սահմանափակ հաջողություն են ունեցել: Առաջին փորձերը վալվուլոտոմիաներն են (փականի հատում): Հուֆնագելի, Հարվիի և ուրիշների կողմից մշակվել է փականի գնդիկավոր պրոթեզ, որը տեղադրվել է վայրէջ աորտայի կրծքային հատվածում (հետերոտոպիկ)՝ աորտալ ստենոզի բուժման համար, սակայն ունեցել է ծանր բարդություններ: Ավելի ուշ, նորարարական տեխնոլոգիաների շնորհիվ, գնդիկավոր փականային պրոթեզը տեղադրվել է օրթոտոպիկ (այսինքն՝ բնական աորտալ փականի տեղում): Փականային պրոթեզների առաջին այս սերունդը դիմացկուն էր, բայց պահանջում էր ինտենսիվ հակամակարդիչ թերապիա և խաթարում էր սրտի հեմոդինամիկան: 1950-ականների կեսերին Բահնսոնը և այլոք մշակեցին միափեղկ պրոթեզ: 1960-ականների սկզբին Ռոսը և Բարրատ-Բոյսը օգտագործել են ալոտրանսպլանտատներ: 1965 թվականին Բինեի կողմից Փարիզում ներկայացվել են հյուսվածքային փականային պրոթեզները, սակայն դրանք արագ դեգեներացվում են, քանի որ հյուսվածքը բավարար չափով պահպանված չի եղել: Կարպանտիեն լուծել է այս խնդիրը՝ ներդնելով խոզի սրտի գլուտարալդեհիդով մշակված, ստենտով ամրացված փականներ[3][4]: Աորտալ փականի առաջին ռոբոտացված պրոթեզավորման և կորոնար զարկերակների շունտավորման համակցված վիրահատությունը կատարվել է 2024 թվականի հոկտեմբերի 31-ին: Արևմտյան Վիրջինիայի համալսարանի սրտի և անոթային ինստիտուտի սրտանոթային վիրաբույժ Վինեյ Բադհվարը հաջողությամբ իրականացրել է վիրահատությունը՝ մեկ փոքր կտրվածքի միջոցով, որի ժամանակ օգտագործել է da Vinci Xi ռոբոտը[5][6]:

Անատոմիա,ֆիզիոլոգիա և ախտաֆիզիոլոգիա

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Աորտալ ստեոզի դասակարգումը ըստ ծանրության աստիճանի
Ուլտրաձայնային հետազոտությունների արդյունքներըԹեթևՄիջինԾանր
Աորտալ փականի մակերես սմ2>1.51.0-1.5<1.0
Աորտալ փականի մակերեսի ինդեքս սմ2/մ2--0.6
Միջին ճնշման գրադիենտ, մմ սս2525-40>40
Առավելագույն արագություն, մ/վ<33-4>4
Աորտալ անբավարարության դասակարգումը ըստ ծանրության աստիճանի
Ուլտրաձայնային հետազոտությունների արդյունքներըԹեթևՄիջինԾանր
Ձախ փորոքի արտատար տրակտի շիթի լայնություն<25%25–65%>65%
Ռեգուրգիտացիոն շիթի ամենանեզ հատվածի լայնություն<0.30.3–0.60.6
Ռեգուրգիտացիայի ծավալ, մլ/զարկ<3030–4960
Ռեգուրգիտացիայի ֆրակցիա, %3030–49>50
Ռեգուրգիտացիայի անցքի մակերես, սմ2<0.100.10–0.30>0.30

Աորտալ փականը սրտի երկու կիսալուսնաձև փականներից մեկն է՝ կազմված երեք փեղկերից։ Այն բաժանում է ձախ փորոքը աորտայից։ Յուրաքանչյուր փեղկ ամրացած է աորտայի պատին՝ ստեղծելով սինուս, որը կոչվում է աորտալ սինուս։ Երկու պսակաձև զարկերակների բացվածքները գտնվում են երկու աորտալ սինուսներում։ Փեղկերը բաժանված են կոմիսուրաներով։ Հետին փեղկը միտրալ փականի առաջային փեղկի շարունակությունն է (հյուսվածքը կոչվում է աորտա-միտրալ վարագույր)[7]։ Աորտալ փականը բացվում է սիստոլայի ժամանակ, կծկվող ձախ փորոքի և աորտայի միջև առաջացած ճնշման տարբերության հաշվին։ Սրտի դիաստոլայի ժամանակ, երբ ձախ փորոքը թուլանում է, աորտալ փականը փակվում է[8]։ Աորտալ փականի նեղացումը սովորաբար փեղկերի կալցիֆիկացիայի արդյունք է։ Ստենոզի այլ պատճառներ են բնածին երկփեղկ փականը (որոշ հիվանդների աորտալ փականը կազմված է երկու փեղկից՝ սովորական երեքի փոխարեն) և աորտայի ռևմատիկ նեղացումը։ Աորտալ փականի մակարդակում խցանման հետևանքով ճնշումը ձախ փորոքում բարձրանում է: Սա կարող է հանգեցնել ձախ փորոքի հիպերտրոֆիայի և, ի վերջո, սրտի ֆունկցիայի խանգարման: Էխոսրտագրությունն աորտալ ստենոզի ախտորոշման հիմնական մեթոդն է: Ուլտրաձայնային հետազոտությունը օգնում է գնահատել հիվանդության ծանրության աստիճանը: Աորտալ ստենոզի ախտանշանային ծանր դեպքերում անհրաժեշտ է աորտալ փականի պրոթեզավորում: Անախտանիշ, բայց ծանր աորտալ ստենոզի դեպքում պետք է ավելի շատ գործոններ հաշվի առնել[9]:

Աորտալ անբավարարությունը ունի բազմաթիվ պատճառներ՝ փականների դեգեներացիա, էնդոկարդիտ, երկփեղկ աորտալ փական, աորտայի արմատի լայնացում, վնասվածք, շարակցական հյուսվածքի դեգեներատիվ հիվանդություններ, ինչպիսիք են Մարֆանի համախտանիշը կամ Էհլերս-Դանլոսի համախտանիշը, որոնք հանգեցնում են փականի ոչ լիարժեք փակմանը դիաստոլայի ընթացքում, ինչի արդյունքում արյունը աորտայից վերադառնում է ձախ փորոք: Սուր աորտալ անբավարարությունը (առաջացած էնդոկարդիտից, աորտայի դիսեկցիայից կամ վնասվածքից) հանգեցնում է թոքերի այտուցի զարգացմանը,քանի որ ձախ փորոքի խոռոչը պատրաստ չէ ընդունել արյան հավելյալ քանակներ։ Ի տարբերություն դրա, քրոնիկական անբավարարության դեպքում սիրտը ժամանակի ընթացքում ենթարկվում է էքսցենտրիկ հիպերտրոֆիայի, ինչը բացասական ազդեցություն ունի սրտամկանի վրա: Ուլտրաձայնային հետազոտությունը լավագույն ախտորոշիչ մեթոդն է, լինի դա տրանսթորակալ, թե տրանսէզոֆագեալ[10]:

Վիրահատության ցուցումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աորտալ փականի պրոթեզավորման ուղեցույցներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աորտալ փականի պրոթեզավորումից հետո մարդկանց ապրելիության և կյանքի որակի վերաբերյալ առկա հասանելի տվյալների հիման վրա մշակվել են աորտալ փականի պրոթեզավորման ուղեցույցներ։ Դրանք օգնում են մասնագետներին որոշել, թե երբ է հիվանդին անհրաժեշտ աորտալ փականի պրոթեզավորում: Սրտի փականային հիվանդություն ունեցող հիվանդների վարման համար վիրաբույժների և սրտաբանների կողմից օգտագործվող երկու լայնորեն ընդունված ուղեցույցերն են՝ Ամերիկյան սրտի ասոցիացիայի և Ամերիկյան սրտաբանության քոլեջի ուղեցույցները[11] և Եվրոպական սրտաբանության կազմակերպության և Եվրոպական կարդիոթորակալ վիրաբուժության ասոցիացիայի ուղեցույցները[12]։

Աորտալ ստենոզ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աորտալ ստենոզի բուժման նպատակով կատարվում է աորտալ փականի պրոթեզավորում՝ կրծքահեղձուկից, ուշագնացությունից կամ կանգային սրտային անբավարարությունից խուսափելու համար: Ծանր աորտալ ստենոզով անհատները ենթակա են աորտալ փականի փոխարինման, եթե նրանք ունեն ախտանշաններ կամ խաթարվում է սրտի ֆունկցիան: Անախտանիշ աորտալ ստենոզով որոշ մարդիկ նույնպես կարող են աորտալ փականի փոխարինման թեկնածուներ լինել, հատկապես, եթե ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության թեստի ժամանակ ունեցել են ախտանշաններ[12]: Աորտալ փականի միջին աստիճանի ստենոզով հիվանդները, ովքեր կարիք ունեն սրտի վիրահատության մեկ այլ տեսակի (օրինակ՝ աորտոկորոնար շունտավորում), պետք է գնահատվեն վիրաբուժական թիմի կողմից փականային պաթոլոգիայի շտկման տեսանկյունից, եթե էխոսրտագրությամբ հայտնաբերվել են զգալի շեղումներ[13]:

Ձախ փորոքի դիսֆունկցիայի հետ զուգակցված ցածր գրադիենտով աորտալ ստենոզը լուրջ խնդիր է առաջացնում անէսթեզիոլոգի և հիվանդի համար: Սթրեսային էխոսրտագրությունը (այսինքն՝ դոբուտամինի ներարկմամբ) կարող է օգնել որոշել, արդյոք փորոքի դիսֆունկցիան պայմանավորված է աորտալ ստենոզով, թե՞ սրտամկանի օրգանական ախտահարմամբ[14]:

Աորտալ անբավարարություն

Հաճախ աորտալ անբավարարություն ունեցող մարդկանց շրջանում տարիներ շարունակ ախտանշաններ չեն զարգանում[15]: Աորտալ փականի պրոթեզավորում ցուցված է, երբ ի հայտ է գալիս հևոց, ինչպես նաև երբ սրտի չափերը սկսել են մեծանալ (լայնանալ)՝ հետհոսքով պայմանավորված արյան ավելացված ծավալից[12]։

Փականների տեսակներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գոյություն ունեն փականների երկու հիմնական տեսակներ՝ հյուսվածքային (կենսաբանական) և մեխանիկական փականներ[16]։

Հյուսվածքային փականներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հյուսվածքային փականները սովորաբար պատրաստվում են կենդանական հյուսվածքից (հետերոտրանսպլանտատներ), որոնք ամրացված են մետաղական կամ պոլիմերային հենարանի վրա[17]: Ամենից հաճախ օգտագործվում է խոշոր եղջերավոր անասունների (կովի) հյուսվածքը, բայց որոշները պատրաստվում են խոզի (խոզի) հյուսվածքից[18]: Հյուսվածքը մշակվում է՝ տրանսպլանտատի մերժումը և կալցիֆիկացիան կանխելու նպատակով (երբ կալցիումը կուտակվում է փոխարինող փականի վրա և խանգարում դրա պատշաճ աշխատանքին)[19]:

Երբեմն կիրառվում են կենդանական հյուսվածքային փականների այլընտրանքներ՝ աորտալ հոմոտրանսպլանտատներ և թոքային աուտոտրանսպլանտատներ: Աորտային հոմոտրանսպլանտատը դոնորական աորտալ փական է, որը վերցվում է կամ նրա մահից հետո, կամ սրտի փոխպատվաստման դեպքում[20]: Թոքային աուտոտրանսպլանտատը հիվանդի աջ փորոքի և թոքային զարկերակի միջև գտնվող փականն է,որը Ռոսի վիրահատության ժամանակ տեղադրվում է հեռացված աորտալ փականի տեղում: Այնուհետև թոքային փականը փոխարինվում է դիակից վերցված թոքային փականով: Այս միջամտությունն առաջին անգամ կատարվել է 1967 թվականին և հիմնականում կիրառվում է երեխաների շրջանում, քանի որ այն թույլ է տալիս հիվանդի սեփական թոքային փականին, որն այժմ գտնվում է աորտայում, աճել երեխայի հետ միասին[20]։

Հյուսվածքային փականները կարող են ծառայել 10-20 տարի[21]։ Այնուամենայնիվ, դրանք հակված են ավելի արագ վնասվել երիտասարդ հիվանդների մոտ[22]։ Ուսումնասիրվում են հյուսվածքը ավելի երկար պահպանելու նոր եղանակներ։ Ոչխարների և ճագարների վրա կատարված ուսումնասիրություններում հյուսվածքը, որը կոչվում է RESILIA հյուսվածք, ավելի քիչ է կալցիֆիկացվել, քան վերահսկիչ խմբում։

Inspiris RESILIA աորտալ բիոպրոթեզի անվտանգության և հեմոդինամիկ բնութագրորի վերաբերյալ միջանկյալ տվյալները հուսադրող են[23][24]։

Հասանելի են ստենտով և առանց ստենտ հյուսվածքային փականներ: Ստենտով փականները լինում են 19 մմ-ից մինչև 29 մմ չափերի[25]: Առանց ստենտ փականները կարվում են անմիջապես աորտայի արմատին: Առանց ստենտ փականների հիմնական առավելությունն այն է, որ դրանք սահմանափակում են հիվանդ-պրոթեզ անհամապատասխանությունը (երբ պրոթեզավորված փականի մակերեսը չափազանց փոքր է հիվանդի աորտայի չափերի համեմատ, ինչը մեծացնում է ճնշումը փականի վրա)[26] և կարող են օգտակար լինել աորտայի արմատի փոքր չափերի դեպքում: Այնուամենայնիվ, առանց ստենտ փականների տեղադրումն ավելի շատ ժամանակ է պահանջում, քան ստենտով փականներինը[27]:

Մեխանիկական փականներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մեխանիկական փականները պատրաստված են սինթետիկ նյութերից, ինչպիսիք են տիտանը կամ պիրոլիտիկ ածխածինը[28]: Դրանց առավելությունը երկարակեցությունն է, մինչդեռ հյուսվածքային փականները կարող են ծառայել մինչև 15-20 տարի[16][29][30]: Քանի որ թրոմբոգոյացման ռիսկն ավելի բարձր է մեխանիկական փականների դեպքում, մեխանիկական փականներ ունեցող հիվանդները պետք է երկարատև ընդունեն հակակոագուլյանտ դեղամիջոցներ, ինչպիսին է վարֆարինը, որով պայմանավորված բարձրանում է արյունահոսության ռիսկը (տարեկան 1%)[16]: Փականի ձայնը կարող է լսվել շատ հազվադեպ, հաճախ՝ որպես կտտոցներ և կարող է անհանգստացնել հիվանդին[31]: Պրոթեզային փականի ընտրությունը պետք է անհատականացվի՝ հաշվի առնելով յուրաքանչյուր հիվանդի առանձնահատկությունները: Այդ համատեքստում, նոր սերնդի աորտալ մեխանիկական փականը (On-X) առաջարկում է ցմահ լուծում՝ առանց կրկնակի վիրահատության անհրաժեշտության, միաժամանակ նվազագույնի հասցնելով երկարատև հակակոագուլյանտ բուժման ռիսկերը՝ հակակոագուլյանտ բուժման նպատակային՝ միջազգային նորմալացված հարաբերության ցուցանիշի մինչև 1.5-ից 2.0, նվազման արդյունքում[32]:

Փականի ընտրություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Փականի ընտրությունը հյուսվածքային փականների ցածր դիմացկունության և մեխանիկական փականների դեպքում արյան մակարդուկների ու արյունահոսության բարձր ռիսկի միջև հավասարակշռություն է: Ըստ միջազգային ուղեցույցների փական ընտրելիս պետք է հաշվի առնել հիվանդի տարիքը, կենսակերպը և հիվանդության պատմությունը: Հյուսվածքային փականներն ավելի արագ են վնասվում երիտասարդ հիվանդների շրջանում և հղիության ընթացքում, բայց դրանք նախընտրելի են այն կանանց համար, ովքեր հղիություն են պլանավորում, քանի որ հղիությունը մեծացնում է թրոմբոգոյացման ռիսկը: Սովորաբար, մեխանիկական փականը դիտարկվում է 60 տարեկանից փոքր հիվանդների համար, մինչդեռ հյուսվածքային փականը դիտարկվում է 65 տարեկանից բարձր հիվանդների համար[16]:

Վիրահատական պրոթեզավորում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Սրտի լայնական կտրվածք, տեսքը առջևից։ Աորտալ փականը բաժանում է ձախ փորոքը աորտայից։
Սիտի տեսքը վերևից ՝ նախասրտերը հեռացված են՝ փականները բացելու համար։ Աորտալ փականը ունի երեք փեղկ, որոնք բացվում են արյան արտահոսքը ապահովելու համար։

Աորտալ փականի վիրահատական պրոթեզավորումը սովորաբար կատարվում է ստերնոտոմիայի միջոցով, ինչը նշանակում է, որ վիրահատությունը կատարվում է կրծոսկրի հատումով։ Պերիկարդը բացելուց հետո աորտայում և աջ նախասրտի խոռոչում տեղադրվում է կանյուլա։ Հիվանդը միացվում է արյան արհեստական շրջանառության և արհեստական շնչառության սարքին։ Այս սարքը շնչում է հիվանդի փոխարեն և ապահովում է արյան շրջանառությունը, մինչ վիրաբույժը փոխարինում է սրտի փականը։ Սարքի միացումից հետո հիվանդի սիրտը կանգնեցվում է (կարդիոպլեգիա)։ Սա կարող է իրականացվել աորտայի վրա տեղադրված Y-տիպի կարդիոպլեգիկ ինֆուզիոն կաթետերի միջոցով, որը միացվում է արհեստական շրջանառության սարքին։ Այլընտրանքային տարբերակ է պսակաձև սինուսում հետադարձ կարդիոպլեգիկ կանյուլայի տեղադրումը։ Որոշ վիրաբույժներ նախընտրում են աջ վերին թոքային երակի միջով ձախ փորոքում տեղադրել փական, ինչը կանխում է ձախ փորոքի լայնացումը սրտի կանգից առաջ և հետո: Երբ հիվանդը միացված է սարքին, աորտան սեղմվում է խաչաձև սեղմակով՝ սրտի միջով արյան շրջանառումը դադարեցնելու նպատակով, և ներարկվում է կարդիոպլեգիկ դեղորայք: Վիրաբույժը հատում է աորտան սինոտուբուլյար միացումից մի քանի մմ վեր (կորոնար սինուսից մի փոքր վեր, որտեղ կորոնար զարկերակները միանում են աորտային)՝ մի գործընթաց, որը հայտնի է որպես աորտոտոմիա: Դրանից հետո կարդիոպլեգիկ կանյուլան անցկացվում է անմիջապես կտրվածքի միջով[33][34]: Սիրտն այժմ անշարժ է, և վիրաբույժը հեռացնում է հիվանդի ախտահարված աորտալ փականը: Հեռացվում են աորտալ փականի ծայրերը և աորտալ օղի կալցիֆիկատները: Վիրաբույժը չափում է աորտալ օղի չափը և տեղադրում համապատասխան չափի մեխանիկական կամ հյուսվածքային փական: Սովորաբար փականը ամրացվում է կարերով, չնայած կան որոշ փականներ,որոնք ամրացվում են առանց կարերի: Եթե ​​հիվանդի աորտայի արմատը շատ փոքր է, կարերը տեղադրվում են աորտայի արմատից դուրս, այլ ոչ թե աորտալ օղի վրա, որպեսզի խուսափեն լրացուցիչ նեղացումից։

Երբ փականը տեղադրվում է և աորտան փակվում, հիվանդին տրվում է Տրենդելենբուրգի դիրք, սիրտը օդազրկվում է և վերագործարկվում։ Անջատվում է արհեստական շրջանառության սարքը։ Տրանսէզոֆագեալ էխոսրտագրությունը (սրտի ուլտրաձայնային հետազոտություն, որը կատարվում է կերակրափողի միջով) կարող է օգտագործվել նոր փականի աշխատանքը գնահատելու նպատակով։ Սովորաբար տեղադրվում է ռիթմավար, որպեսզի հետվիրահատական բարդությունների առաջացման դեպքում ապահովվի սրտի աշխատանքը։ Տեղադրվում են նաև դրենաժներ՝ կրծքավանդակից հեղուկի արտահոսքը ապահովելու համար։ Դրանք սովորաբար հեռացվում են 36 ժամվա ընթացքում, մինչդեռ ռիթմավարը սովորաբար թողնում են մինչև հիվանդի դուրս գրումը[33][34]։

Հոսպիտալիզացիայի և վերականգնման տևողություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աորտայի փականի վիրաբուժական պրոթեզավորումից հետո հիվանդը սովորաբար մնում է վերակենդանացման բաժանմունքում 12-36 ժամ: Եթե բարդություններ չեն առաջանում, հիվանդը կարող է դուրս գրվել մոտավորապես չորսից յոթ օր անց[35]: Հաճախակի բարդություններից են սրտի ռիթմի խանգարումները, որոնք սովորաբար պահանջում են մշտական ռիթմավարի ​​տեղադրում[36]: Աորտայի փականի պրոթեզավորումից հետո վերականգնումը տևում է մոտ երեք ամիս, եթե հիվանդը չունի ուղեկցող հիվանդություններ: Հիվանդներին խորհուրդ է տրվում վիրահատությունից հետո 4-6 ամիս ծանրություններ չբարձրացնել՝ կրծքոսկրի վնասումից խուսափելու համար: Հաճախ հիվանդներին ուղղորդում են սիրտ-թոքային ռեաբիլիտացիայի, որը արագացնում է վերականգնումը և բարելավում վերջերս սրտի վիրահատություններ տարած հիվանդների ֆիզիկական վիճակը: Սա կարող է իրականացվել ամբուլատոր պայմաններում[37]:

Արդյունքներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վիրահատությունից հետո հիվանդության ախտանշանները սովորաբար թեթևանում են: Պրոթեզավորված աորտալ փականով հիվանդների ապրելիության կորը մի փոքր զիջում է նույն տարիքի և սեռի առողջ բնակչության կորին[38]: Վիրահատությունից առաջ ձախ փորոքի ծանր հիպերտրոֆիան հիվանդացությանը նպաստող գործոն է[38]: Աորտալ փականի պրոթեզավորումից մահացության ռիսկը գնահատվում է 1-3%[39][40][41]: Աորտալ փականի պրոթեզավորման և արտոկորոնար շունտավորման համակցված վիրահատույունը մեծացնում է մահացության ռիսկը[39]: Տարեց, ինչպես նաև ուղեկցող հիվանդություններ ունեցող հիվանդները, ունեն բարդությունների ավելի բարձր ռիսկ[40]: Հնարավոր բարդություններից են սրտամկանի ինֆարկտը կամ սրտային անբավարարությունը, ռիթմի խանգարումները, որոնք սովորաբար պահանջում է մշտական ռիթմավարի ​​​​տեղադրում, միջնորմային արյունահոսություն, կաթված և վարակ: Ուշ բարդություններից են էնդոկարդիտը, թրոմբոէմբոլիկ պատահարները, պրոթեզավորված փականի դիսֆունկցիան և հարփականային արտահոսքը (արյունը հոսում է պրոթեզային փականի եզրի և սրտամկանի միջև)[38]:

Հիվանդ-պրոթեզ անհամապատասխանություն

Երբ գործ ունեք փոքր աորտալ օղի հետ, վիրաբույժը ստիպված է տեղադրել փոքր չափի պրոթեզ, որը չափազանց փոքր է հիվանդի չափերի համեմատ: Սա մեծացնում է փականով հոսող արյան ճնշումը և կարող է հանգեցնել ավելի վատ արդյունքների[26]: Այս խնդիրը կանխելու համար օգտագործվել են տարբեր տեխնիկաներ, այդ թվում՝ առանց ստենտի փականներ[42]:

Մինիմալ ինվազիվ միջամտություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մինիմալ ինվազիվ սրտային վիրաբուժություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1990-ականների վերջից սկսած որոշ սրտային վիրաբույժներ աորտալ փականի պրոթեզավորում իրականացնում են նվազագույն ինվազիվ սրտային վիրահատության (MICS) միջոցով[43]: Այս մոտեցման դեպքում պրոթեզավորումը կատարվում է կրծքավանդակի ավելի փոքր կտրվածքով (6-10 սմ), քան բաց վիրահատության դեպքում: Մինիմալ ինվազիվ վիրահատությունից հետո վերականգնողական շրջանը ավելի կարճ է և մնում են փոքր սպիեր[44]: Աորտալ փականի փոխարինումը կարելի է իրականացվել աջ մինի-թորակոտոմիայի եղանակով՝ 2-րդ կամ 3-րդ միջկողային տարածության միջով: Կան ապացույցներ, որ այս մոտեցումը կարող է նվազեցնել հետվիրահատական ​​հիվանդացությունը՝ նվազեցնելով արյան կորուստը,ցավը,ապահովելով ավելի արագ վերականգնում և կարճ հոսպիտալացում՝ չազդելով մահացության վրա[45]: Այս մոտեցումը կարող է հատկապես արժեքավոր լինել բարձր ռիսկի և տարեց հիվանդների համար[46]:

Աորտալ փականի տրանսկաթետրային պրոթեզավորում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շատ բարձր ռիսկի կամ տարեց հիվանդների համար այընտրանքային մեթոդ է աորտալ փականի տրանսկաթետրային պրոթեզավորումը (TAVR,TAVI): Գոյություն ունեցող փականը հեռացնելու փոխարեն, նոր փականը մղվում է դրա միջով՝ փակ վիճակում: Այն տեղադրվում է բնական փականի տեղում՝ կաթետեր կոչվող խողովակի միջոցով, որը կարող է տեղադրվել ազդրային զարկերակի (տրանսֆեմորալ մոտեցում) կամ կրծքավանդակի փոքր կտրվածքի միջով, ապա՝ մեծ զարկերակի կամ ձախ փորոքի գագաթի միջով (տրանսապիկալ մոտեցում)[47]: Ֆլուորոսկոպիան և տրանսթորակալ էխոսրտագությունը օժանդակ միջոցներ են, որոնք օգտագործվում են գործընթացը վերահսկելու համար[47]: Փակ վիճակում պրոթեզը տեղադրելուց հետո այն բացվում է՝ հին փականի փեղկերը հեռացնելով[48]: Ուղեցույցները առաջարկում են աորտալ փականի տրանսկաթետրային պրոթեզավորումը 75 տարեկան և բարձր հիվանդների մեծ մասի համար, իսկ աորտալ փականի վիրահատական պրոթեզավորումը՝ երիտասարդ հիվանդների մեծ մասի համար[49]: Վերջնարդյունքում, բուժման ընտրությունը հիմնված է բազմաթիվ գործոնների վրա[49][50][51]:

Համակարգային վերլուծությունները անդրադարձել են այս համեմատությանը[52][53].

  • Ծանր աորտալ ստենոզով և պսակաձև զարկերակների հիվանդությամբ հիվանդների մոտ աորտալ փականի տրանսկաթետրային պրոթեզավորում + պսակաձև անոթների ինվազիվ ստենտավորում զուգակցումը կապված էր բոլոր պատճառներով մահացության ավելի բարձր մակարդակի հետ՝ համեմատած աորտալ փականի վիրահատական պրոթեզավորում+ աորտոկորոնար շունտավորում զուգակցման հետ[52]:
  • Ծանր աորտալ ստենոզով տարեց, ցածր ռիսկով հիվանդների շրջանում աորտալ փականի տրանսկաթետրային պրոթեզավորումը կապված է մահվան կամ հաշմանդամություն առաջացնող ինսուլտի ավելի ցածր մակարդակի հետ՝ համեմատած աորտալ փականի վիրահատական պրոթեզավորման հետ»[53]:

Տես նաև

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ Badhwart, Vinay (2020-11-15). «Robotic aortic valve replacement». The Journal of Thoracic and Cardiovascular Surgery. 161 (5): 1753–1759. doi:10.1016/j.jtcvs.2020.10.078.
  2. ↑ Nishimura, Rick A.; Otto, Catherine M.; Bonow, Robert O.; Carabello, Blase A.; Erwin, John P.; Guyton, Robert A.; O'Gara, Patrick T.; Ruiz, Carlos E.; Skubas, Nikolaos J.; Sorajja, Paul; Sundt, Thoralf M.; Thomas, James D. (2014-06-10). «2014 AHA/ACC Guideline for the Management of Patients With Valvular Heart Disease». Circulation. Ovid Technologies (Wolters Kluwer Health). 129 (23): e521-643. doi:10.1161/cir.0000000000000031. ISSN 0009-7322. PMID 24589853.
  3. ↑ Kouchoukos, 2012, էջ 543
  4. ↑ Emery, 2017, էջեր 649-652
  5. ↑ «Fellow Leads World's First in Robotic Cardiac Surgery». American College of Surgeons. Վերցված է 2025-04-09-ին.
  6. ↑ «A first-ever robotic surgery gives one woman a Thanksgiving to remember». American Hospital Association. Վերցված է 2025-04-09-ին.
  7. ↑ Brzezinski, 2017, էջ 663
  8. ↑ Brzezinski, 2017, էջ 636
  9. ↑ Brzezinski, 2017, էջեր 636-637
  10. ↑ Brzezinski, 2017, էջեր 638-643
  11. ↑ Nishimura, Rick A.; Otto, Catherine M.; Bonow, Robert O.; Carabello, Blase A.; Erwin, John P.; Fleisher, Lee A.; Jneid, Hani; Mack, Michael J.; McLeod, Christopher J. (2017). «2017 AHA/ACC Focused Update of the 2014 AHA/ACC Guideline for the Management of Patients With Valvular Heart Disease». Journal of the American College of Cardiology. 70 (2): 252–289. doi:10.1016/j.jacc.2017.03.011. PMID 28315732.
  12. 1 2 3 Baumgartner, Helmut; Falk, Volkmar; Bax, Jeroen J; De Bonis, Michele; Hamm, Christian; Holm, Per Johan; Iung, Bernard; Lancellotti, Patrizio; Lansac, Emmanuel (2017-09-21). «2017 ESC/EACTS Guidelines for the management of valvular heart disease». European Heart Journal. 38 (36): 2739–2791. doi:10.1093/eurheartj/ehx391. ISSN 0195-668X. PMID 28886619.
  13. ↑ Yanagawa, 2017, էջեր 665-668
  14. ↑ Fullerton, 2014, էջ 463
  15. ↑ Maurer, G. (2006-05-02). «Aortic regurgitation». Heart. 92 (7): 994–1000. doi:10.1136/hrt.2004.042614. ISSN 1355-6037. PMC 1860728. PMID 16775114.
  16. 1 2 3 4 Tillquist; Tillquist; Maddox, Tom (2011). «Cardiac crossroads: deciding between mechanical or bioprosthetic heart valve replacement». Patient Preference and Adherence. 5: 91–9. doi:10.2147/PPA.S16420. ISSN 1177-889X. PMC 3063655. PMID 21448466.
  17. ↑ Pibarot, Philippe; Dumesnil, Jean G. (2009-02-24). «Prosthetic Heart Valves: Selection of the Optimal Prosthesis and Long-Term Management». Circulation. 119 (7): 1034–1048. doi:10.1161/CIRCULATIONAHA.108.778886. ISSN 0009-7322. PMID 19237674.
  18. ↑ Hickey, Graeme L.; Grant, Stuart W.; Bridgewater, Ben; Kendall, Simon; Bryan, Alan J.; Kuo, James; Dunning, Joel (2015). «A comparison of outcomes between bovine pericardial and porcine valves in 38 040 patients in England and Wales over 10 years». European Journal of Cardio-Thoracic Surgery. 47 (6): 1067–1074. doi:10.1093/ejcts/ezu307. ISSN 1873-734X. PMID 25189704.
  19. ↑ Li, Kan Yan Chloe (2019-04-11). «Bioprosthetic Heart Valves: Upgrading a 50-Year Old Technology». Frontiers in Cardiovascular Medicine. 6: 47. doi:10.3389/fcvm.2019.00047. ISSN 2297-055X. PMC 6470412. PMID 31032263.
  20. 1 2 Bloomfield, P. (2002-06-01). «Choice of heart valve prosthesis». Heart. 87 (6): 583–589. doi:10.1136/heart.87.6.583. PMC 1767148. PMID 12010950.
  21. ↑ Harris, Christopher; Croce, Beth; Cao, Christopher (2015-10-07). «Tissue and mechanical heart valves». Annals of Cardiothoracic Surgery. 4 (4): 399. doi:10.3978/j.issn.2225-319X.2015.07.01. ISSN 2225-319X. PMC 4526499. PMID 26309855.
  22. ↑ Johnston, Douglas R.; Soltesz, Edward G.; Vakil, Nakul; Rajeswaran, Jeevanantham; Roselli, Eric E.; Sabik, Joseph F.; Smedira, Nicholas G.; Svensson, Lars G.; Lytle, Bruce W. (2015). «Long-Term Durability of Bioprosthetic Aortic Valves: Implications From 12,569 Implants». The Annals of Thoracic Surgery. 99 (4): 1239–1247. doi:10.1016/j.athoracsur.2014.10.070. PMC 5132179. PMID 25662439.
  23. ↑ Bavaria, Joseph E.; Griffith, Bartley; Heimansohn, David A.; Rozanski, Jacek; Johnston, Douglas R.; Bartus, Krzysztof; Girardi, Leonard N.; Beaver, Thomas; Takayama, Hiroo; Mumtaz, Mubashir A.; Rosengart, Todd K.; Starnes, Vaughn; Timek, Tomasz A.; Boateng, Percy; Ryan, William; Cornwell, Lorraine D.; Blackstone, Eugene H.; Borger, Michael A.; Pibarot, Philippe; Thourani, Vinod H.; Svensson, Lars G.; Puskas, John D. (2023 թ․ հունիս). «Five-year Outcomes of the COMMENCE Trial Investigating Aortic Valve Replacement With RESILIA Tissue». The Annals of Thoracic Surgery. 115 (6): 1429–1436. doi:10.1016/j.athoracsur.2021.12.058. PMID 35065065. S2CID 246125339.
  24. ↑ Sef, D; Thet, MS; Klokocovnik, T; Luthra, S (2024 թ․ փետրվարի 8). «Early and mid-term outcomes after aortic valve replacement using a novel tissue bioprosthesis: a systematic review». European Journal of Cardio-Thoracic Surgery. 65 (2). doi:10.1093/ejcts/ezae045. PMID 38331412.
  25. ↑ Sabiston, 2010, էջ 1189
  26. 1 2 Pibarot, P (2006-08-01). «Prosthesis-patient mismatch: definition, clinical impact, and prevention». Heart. 92 (8): 1022–1029. doi:10.1136/hrt.2005.067363. ISSN 1355-6037. PMC 1861088. PMID 16251232.
  27. ↑ Sabiston, 2010, էջ 1191
  28. ↑ Gott, Vincent L; Alejo, Diane E; Cameron, Duke E (2003 թ․ դեկտեմբեր). «Mechanical heart valves: 50 years of evolution». The Annals of Thoracic Surgery. 76 (6): S2230–S2239. doi:10.1016/j.athoracsur.2003.09.002. ISSN 0003-4975. PMID 14667692.
  29. ↑ Dvir, Danny; Bourguignon, Thierry; Otto, Catherine M.; Hahn, Rebecca T.; Rosenhek, Raphael; Webb, John G.; Treede, Hendrik; Sarano, Maurice E.; Feldman, Ted; Wijeysundera, Harindra C.; Topilsky, Yan; Aupart, Michel; Reardon, Michael J.; Mackensen, G. Burkhard; Szeto, Wilson Y.; Kornowski, Ran; Gammie, James S.; Yoganathan, Ajit P.; Arbel, Yaron; Borger, Michael A.; Simonato, Matheus; Reisman, Mark; Makkar, Raj R.; Abizaid, Alexandre; McCabe, James M.; Dahle, Gry; Aldea, Gabriel S.; Leipsic, Jonathon; Pibarot, Philippe; Moat, Neil E.; Mack, Michael J.; Kappetein, A. Pieter; Leon, Martin B. (2018 թ․ հունվարի 23). «Standardized Definition of Structural Valve Degeneration for Surgical and Transcatheter Bioprosthetic Aortic Valves». Circulation. 137 (4): 388–399. doi:10.1161/CIRCULATIONAHA.117.030729. PMID 29358344.
  30. ↑ Lu, Ruixin; Dismorr, Michael; Glaser, Natalie; Sartipy, Ulrik (2023 թ․ հունիսի 1). «Aortic Valve Replacement With Mechanical Valves vs Perimount Bioprostheses in 50- to 69-Year-Old Patients». JACC: Advances. 2 (4) 100359. doi:10.1016/j.jacadv.2023.100359. PMC 11198651. {{cite journal}}: Check |pmc= value (օգնություն)
  31. ↑ Golczyk, Karl Jan. (2010). Heart valve sound of various mechanical composite grafts, and the impact on patients' quality of life. [Verlag nicht ermittelbar]. OCLC 742549155.
  32. ↑ Gerdisch, MW; Sathyamoorthy, M; Michelena, HI (2022 թ․ մայիս). «The role of mechanical valves in the aortic position in the era of bioprostheses and TAVR: Evidence-based appraisal and focus on the On-X valve». Progress in Cardiovascular Diseases. 72: 31–40. doi:10.1016/j.pcad.2022.06.001. PMID 35738422. S2CID 249903606.
  33. 1 2 Kouchoukos, 2012, էջ 554
  34. 1 2 Emery, 2017, էջեր 652-653
  35. ↑ Kouchoukos, 2012, էջ 190 & 590
  36. ↑ Kim, You Ho; Lee, Jae Won; Chung, Cheol Hyun; Choi, Kee Joon; Nam, Gi Byoung; Choo, Suk Jung; Jung, Sung-Ho; Kim, Joon Bum; Hwang, Jongmin (2017-11-01). «Conduction disturbance after isolated surgical aortic valve replacement in degenerative aortic stenosis». The Journal of Thoracic and Cardiovascular Surgery (անգլերեն). 154 (5): 1556–1565.e1. doi:10.1016/j.jtcvs.2017.05.101. ISSN 0022-5223. PMID 28712585.
  37. ↑ «What is Cardiac Rehabilitation?». www.heart.org. Վերցված է 2019-07-30-ին.
  38. 1 2 3 Sabiston, 2010, էջ 1204
  39. 1 2 Shahian, David M.; Wormuth, David W.; Paone, Gaetano; Fernandez, Felix G.; Badhwar, Vinay; Jacobs, Jeffrey P.; D'Agostino, Richard S. (2019-01-01). «The Society of Thoracic Surgeons Adult Cardiac Surgery Database: 2019 Update on Outcomes and Quality». The Annals of Thoracic Surgery (անգլերեն). 107 (1): 24–32. doi:10.1016/j.athoracsur.2018.10.004. ISSN 0003-4975. PMID 30423335.
  40. 1 2 «Aortic valve replacement - Risks». nhs.uk. 2017-10-20. Վերցված է 2019-07-30-ին.
  41. ↑ Fullerton, 2014, էջ 461
  42. ↑ Fullerton, 2014, էջ 465
  43. ↑ Merk, Denis R.; Lehmann, Sven; Holzhey, David M.; Dohmen, Pascal; Candolfi, Pascal; Misfeld, Martin; Mohr, Friedrich W.; Borger, Michael A. (2015). «Minimal invasive aortic valve replacement surgery is associated with improved survival: a propensity-matched comparison†». European Journal of Cardio-Thoracic Surgery. 47 (1): 11–17. doi:10.1093/ejcts/ezu068. ISSN 1873-734X. PMID 24599160.
  44. ↑ Glauber, Mattia; Ferrarini, Matteo; Miceli, Antonio (2015-01-16). «Minimally invasive aortic valve surgery: state of the art and future directions». Annals of Cardiothoracic Surgery. 4 (1): 26–32–32. doi:10.3978/j.issn.2225-319X.2015.01.01. ISSN 2225-319X. PMC 4311160. PMID 25694973.
  45. ↑ Sef, D; Krajnc, M; Klokocovnik, T (2021 թ․ փետրվար). «Minimally invasive aortic valve replacement with sutureless bioprosthesis through right minithoracotomy with completely central cannulation-Early results in 203 patients». Journal of Cardiac Surgery. 36 (2): 558–564. doi:10.1111/jocs.15257. PMID 33314301.
  46. ↑ Lamelas, J; Mawad, M; Williams, R; Weiss, UK; Zhang, Q; LaPietra, A (2018 թ․ մարտ). «Isolated and concomitant minimally invasive minithoracotomy aortic valve surgery». The Journal of Thoracic and Cardiovascular Surgery. 155 (3): 926–936.e2. doi:10.1016/j.jtcvs.2017.09.044. PMID 29061465.
  47. 1 2 Sabiston, 2010, էջ 1203
  48. ↑ «What is TAVR?». www.heart.org. Վերցված է 2019-07-30-ին.
  49. 1 2 Spencer, Frederick A.; Mertz, Ray; Shapiro, Michael; Foroutan, Farid; Price, Susanna; Aertgeerts, Bert; Brieger, David; Vartdal, Trond; Whitlock, Richard (2016-09-28). «Transcatheter or surgical aortic valve replacement for patients with severe, symptomatic, aortic stenosis at low to intermediate surgical risk: a clinical practice guideline». BMJ. 354 i5085. doi:10.1136/bmj.i5085. ISSN 1756-1833. PMID 27680583.
  50. ↑ Lytvyn, Lyubov; Guyatt, Gordon H; Manja, Veena; Siemieniuk, Reed A; Zhang, Yuan; Agoritsas, Thomas; Vandvik, Per O (2016). «Patient values and preferences on transcatheter or surgical aortic valve replacement therapy for aortic stenosis: a systematic review». BMJ Open. 6 (9) e014327. doi:10.1136/bmjopen-2016-014327. ISSN 2044-6055. PMC 5051506. PMID 27687903.
  51. ↑ Kotanidis, CP; Eltchaninoff, H; Tseng, EE; Thourani, VH (2026 թ․ հունվարի 8). «Transcatheter or Surgical Aortic-Valve Replacement in Asymptomatic Severe Aortic Stenosis». The New England journal of medicine. 394 (2): 195–198. doi:10.1056/NEJMclde2416168. PMID 41499736. {{cite journal}}: Check |pmid= value (օգնություն)
  52. 1 2 Sakurai, Y; Yokoyama, Y; Fukuhara, S; Takagi, H; Kuno, T (2022). «Complete transcatheter versus surgical approach to aortic stenosis with coronary artery disease: A systematic review and meta-analysis». J Thorac Cardiovasc Surg. 167 (4): S0022–5223(22)00893–5. doi:10.1016/j.jtcvs.2022.08.006. PMID 36150940. S2CID 251677685.
  53. 1 2 Kheiri, B; Osman, M; Bakhit, A; Radaideh, Q; Barbarawi, M; Zayed, Y (2020). «Meta-Analysis of Transcatheter Aortic Valve Replacement in Low-Risk Patients». Am J Med. 133 (2): e38–e41. doi:10.1016/j.amjmed.2019.06.020. PMID 31295442. S2CID 195892678.

Գրականություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Աորտալ_փականի_պրոթեզավորում&oldid=10675699» էջից