Jump to content

Աշտյակո Փուրքարիմ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Աշտյակո Փուրքարիմ
ئاشتیاکۆ پوورکەریم
Ծնվել է23 օգոստոսի 1977
ԾննդավայրՄահաբադ, Իրան
ՔաղաքացիությունՖրանսիա
Ազգությունքուրդ
ԿրթությունՄահաբադի Իսլամական Ազադ համալսարան; Փարիզ VIII համալսարան
Մասնագիտությունլրագրող, գրող և քաղաքական ակտիվիստ
Աշխատանքլրագրող, գրող, քաղաքական գործիչ
Գործունեություն1996–ներկայում
Զբաղեցրած պաշտոններՔուրդիստանի անկախության կուսակցության գլխավոր քարտուղար
ԿուսակցությունՔուրդիստանի անկախության կուսակցություն
🌐

Աշտյակո Փուրքարիմ (անգլ.՝ Ashtyako Poorkarim; նախկինում հանրային գործունեության մեջ օգտագործել է Jamal Poorkarim անունը, ծնվել է 1977 թվականի օգոստոսի 23-ին) քուրդ լրագրող, գրող և քաղաքական գործիչ է, որը բնակվում է Փարիզում, Ֆրանսիա։[1][2] Նախկինում եղել է Իրանական Քուրդիստանի դեմոկրատական կուսակցության անդամ։ 2019 թվականին եղել է Քուրդիստանի անկախության շարժման հիմնադիրներից և դարձել է դրա նախագահը։ 2022 թվականին մեկ տարով ընտրվել է Քուրդիստանի անկախության կողմնակիցների դաշինքի նախագահ։[3] 2026 թվականի մարտին շարժման և Քուրդիստանի անկախության կուսակցության միավորումից հետո դարձել է միավորված կուսակցության գլխավոր քարտուղարը։[4][5]

Անուն և վաղ տարիներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Փուրքարիմը ծնվել է Մահաբադում։ Իր կազմակերպության կայքում հրապարակված կենսագրության համաձայն՝ 1994 թվականին ստացել է գրականության և հումանիտար գիտությունների դիպլոմ, 1996 թվականին՝ Մահաբադի երիտասարդական կինոյի ընկերության վկայական, իսկ 1997 թվականին եղել է Մահաբադի գրական միության ակտիվ անդամ և մասնակցել մի շարք գրական փառատոների։ 1999 թվականին Մահաբադի Իսլամական Ազադ համալսարանում ստացել է պարսկական գրականության բակալավրի աստիճան։ Նույն կենսագրությունը նշում է, որ 2017 թվականին Փարիզ VIII համալսարանում ավարտել է քաղաքագիտության մագիստրոսական կրթությունը։[1]

ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների խորհրդի 2014 թվականի զեկույցում քննարկվում են նրա լրագրողական աշխատանքը, քրդերենի ուսուցման գործունեությունը, կալանավորումը և Իրանից հեռանալը։[6]

Մինչև 2023 թվականը հանրային գործունեության մեջ օգտագործել է Jamal Poorkarim անունը։ 2023 թվականի մայիսի 14-ին, քրդական անունների օգտագործումը խրախուսող արշավի շրջանակում, հայտարարել է, որ այսուհետ օգտագործելու է «Ashtyako» անունը։[7]

Լրագրություն և մշակութային գործունեություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ՄԱԿ-ի Իրանում մարդու իրավունքների իրավիճակի հատուկ զեկուցողի զեկույցի համաձայն՝ Փուրքարիմը աշխատել է Dengî Komelga շաբաթաթերթում և մասնակցել քրդերենի ուսուցման կենտրոնի կառավարմանը։ Զեկույցում, որը նշում է, որ տվյալները ստացվել են նրա հետ հարցազրույցից, ասվում է, որ կենտրոնում գրանցվել է ավելի քան 1 000 աշակերտ։ Նույն փաստաթուղթը նշում է, որ շաբաթաթերթի երկամյա գործունեությունից հետո նա 45 օրով ձերբակալվել է իրանական հետախուզական մարմնի կողմից, ազատ է արձակվել 20 միլիոն թումանի գրավի դիմաց և ապա մեկնել Իրաքյան Քուրդիստան։[6]

Պաշտոնական կենսագրությունը ուսումնական կենտրոնն անվանում է «Soma» և նշում, որ այն հիմնվել է Բանեում 2001 թվականին։ Նույն աղբյուրի համաձայն՝ Dengî Komelga-ն դադարեցվել է երկու համարից հետո, իսկ 2003 թվականին, կալանավորումից հետո, Փուրքարիմը հեռացել է Արևելյան Քուրդիստանից։[8]

Իրաքյան Քուրդիստանում աշխատել է մի քանի լրատվամիջոցներում։ Կենսագրության համաձայն՝ մոտ հինգ տարի բնակվել է Ռանիայում, աշխատել է որպես հաղորդավար Geli Kurdistan, Raperin և Zagros հեռուստաալիքներում և գրել Proûşe ու Derwaze թերթերի համար։ 2008–2010 թվականներին աշխատել է Kurd Channel-ում որպես հաղորդավար և լուրերի բաժնի ղեկավար։ Նույն աղբյուրը նշում է, որ հիմնադրել է «KAT» կինոկենտրոնը և նկարահանել երկու կարճամետրաժ ֆիլմ՝ Gelawêj և Milwanka։[8]

Պաշտոնական կենսագրության համաձայն՝ 2010 թվականին «Լրագրողներ առանց սահմանների» կազմակերպության հրավերով Էրբիլում Ֆրանսիայի հյուպատոսության միջոցով մեկնել է Ֆրանսիա և ավելի ուշ ստացել Ֆրանսիայի քաղաքացիություն։ 2011–2016 թվականներին Tishk TV-ում աշխատել է որպես լուրերի հաղորդավար, լուրերի բաժնի ղեկավար և քաղաքական հաղորդումների վարող։[1] 2015 թվականին հիմնադրել է «Roji Kurd» լրատվական և հետազոտական կենտրոնը, որի կայքը այն ներկայացրել է որպես Ֆրանսիայում արտոնագրված կազմակերպություն։[9] Կենսագրության մեջ նաև նշվում է, որ նա հրապարակել է հարյուրավոր հոդվածներ և մասնակցել տասնյակ միջազգային ֆորումների, հանդիպումների ու սեմինարների։[8]

Քաղաքական գործունեություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պաշտոնական կենսագրության համաձայն՝ 1996 թվականից Փուրքարիմը ներգրավված էր Իրանական Քուրդիստանի դեմոկրատական կուսակցության գաղտնի ցանցում Իրանի ներսում, իսկ Իրաքյան Քուրդիստան տեղափոխվելուց հետո դարձել է կուսակցության պաշտոնական անդամ։ 2010 թվականին ղեկավարել է կուսակցության Ֆրանսիայի կոմիտեն։[8] 2018 թվականի վերջում և 2019 թվականի սկզբին դուրս է եկել կուսակցությունից։[10] Հրաժարականի հայտարարության մեջ նշել է Իրանում քրդական շարժման քաղաքական նպատակների շուրջ տարաձայնությունները, մասնավորապես՝ Քուրդիստանը Իրանի շրջանակում պահելու քաղաքականության դեմ դիրքորոշումը և Քուրդիստանի անկախությանն իր աջակցությունը։[11][12]

Քաղաքական գործունեության շրջանակում այցելել է մի շարք եվրոպական երկրներ, Իսրայել և Սաուդյան Արաբիա։[8] 2016 թվականին, ըստ իր կենսագրության, Սաուդյան Արաբիայի մշակույթի նախարարության հրավերով այցելել է երկիր և տեղական լրատվամիջոցների հետ խոսել Արևելյան Քուրդիստանի իրավիճակի մասին։[13] 2016 թվականի սեպտեմբերի 13-ին Arab News-ը մեջբերել է Փուրքարիմին և նրան ներկայացրել որպես քուրդ լրագրող ու քաղաքական ակտիվիստ։[14]

Հրապարակված տեղեկությունների և լուսանկարների համաձայն՝ Սաուդյան Արաբիա կատարած այցերի ընթացքում Փուրքարիմին ընդունել են Սաուդյան Արաբիայի թագավորը, թագաժառանգ Մուհամմադ բին Սալմանը և այլ բարձրաստիճան պաշտոնյաներ։[աղբյուր է անհրաժեշտ]

2019 թվականի հունվարի 5-ին Փուրքարիմը և մի խումբ համախոհներ հիմնադրել են Քուրդիստանի անկախության շարժումը, իսկ նա ընտրվել է շարժման նախագահ։[15] 2022 թվականի հունվարին անկախության կողմնակից չորս ուժեր ստեղծել են Քուրդիստանի անկախության կողմնակիցների դաշինքը, և Փուրքարիմը մեկ տարով ընտրվել է դրա նախագահ։[3]

2026 թվականի մարտի 11-ին Քուրդիստանի անկախության շարժումը և Քուրդիստանի անկախության կուսակցությունը հայտարարել են միավորման մասին և որոշել շարունակել գործունեությունը Քուրդիստանի անկախության կուսակցություն անունով։[4][5] Միավորումից հետո Փուրքարիմը դարձել է կուսակցության գլխավոր քարտուղարը։[2]

Իր հոդվածներում և գրքերում նա պաշտպանում է ինքնորոշման իրավունքը և Քուրդիստանի անկախ պետության ստեղծումը։ The Times of Israel-ի նրա հեղինակային էջում հիմնական թեմաներ են ներկայացված Մերձավոր Արևելքի քաղաքականությունը, պետականություն չունեցող ազգերի պայքարը և քուրդ-հրեական հարաբերությունները։[2]

Գրվածքներ և աշխատություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Փուրքարիմը հրապարակել է քաղաքական հոդվածներ և վերլուծություններ տարբեր լրատվամիջոցներում և կայքերում։ 2025 թվականից նրա հոդվածները հրապարակվում են The Times of Israel-ի բլոգային բաժնում։[2]

  • بووکە چینی (شیعر بۆ منداڵان), մանկական պոեզիա, Մահաբադ, իրանական օրացույցով 1380, 33 էջ, պատկերազարդ։[16]
  • KURDISTAN: A Research Study, 2024, 184 էջ, ISBN 979-8265101259։[17]
  • Voice of Resistance: The Kurdish Struggle for Freedom and Self-Determination in the Middle East, 2025, ISBN 978-9190049419։[18]
  • Kurdistan and Israel in the New Middle East: From the Memory of Genocide to Political Alliance, 2025, Amazon հրատարակությունում 85 էջ, ISBN 979-8299140583։[19] Փարիզի Քրդական գրադարանը գրանցել է նաև 78-էջանոց անգլերեն և 55-էջանոց պարսկերեն հրատարակություններ։[20]
  • Fake Iran: Persian Colonialism, 2025, 168 էջ, ISBN 979-8263873219։[21] Պարսկերեն հրատարակությունը հրապարակվել է ئێرانی دەستکرد: کۆڵۆنیالیزمی فارس، قەیرانی ناسنامە و بەرخۆدانی نەتەوەکان վերնագրով։[22]
  • مانیفێست، سەربەخۆیی کوردستان, BSK KURDNATION-ի հետ, 2025, 95 էջ, ISBN 979-8264020018։[23]
  • چپ و اسلام سیاسی؛ رویارویی با ناسیۆنالیزم, 2025, 179 էջ, ISBN 979-8267080668։[24]
  • The New Map of the Middle East After Iran: Redefining Britain's Role in the Establishment of the Nation-States of Kurdistan, Balochistan, Ahwaz, Azerbaijan, Turkmenistan, and Caspian, 2025, 126 էջ, ISBN 979-8275669909։[25]
  • Kurd and Israel: Politics, Identity, Security; The New Middle East, 2025, 65 էջ, ISBN 979-8279361618։[26]

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. 1 2 3 “For more information about, Leader of the Kurdistan Independence Movement”, KurdNation, 21 մարտի 2023։ Դիտվել է 10 օգոստոսի 2026-ին։
  2. 1 2 3 4 “Ashtyako Poorkarim”, հեղինակի էջը The Times of Israel-ում։ Դիտվել է 10 օգոստոսի 2026-ին։
  3. 1 2 Rudaw, 8 հունվարի 2022։
  4. 1 2 KurdNation, 11 մարտի 2026։
  5. 1 2 Kurdistan Net, 12 մարտի 2026։
  6. 1 2 “Report of the Special Rapporteur on the situation of human rights in the Islamic Republic of Iran”, ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների խորհուրդ, A/HRC/25/61, 18 մարտի 2014, էջ 95։
  7. ↑ KurdNation, 14 մայիսի 2023։
  8. 1 2 3 4 5 KurdNation, 18 հունվարի 2019, թարմացված մինչև 2026 թվականը։
  9. ↑ Roji Kurd Արխիվացված 2026-08-11 Wayback Machine.
  10. ↑ Yarî Kurd, 30 դեկտեմբերի 2018։
  11. ↑ Balkêş.
  12. ↑ Kurdistan Post, 2018.
  13. ↑ Roji Kurd Արխիվացված 2022-04-19 Wayback Machine, 11 սեպտեմբերի 2016։
  14. ↑ “Iranian pilgrims grateful for excellent Haj services”, Arab News, 13 սեպտեմբերի 2016։
  15. ↑ KurdNation, 7 մարտի 2026։
  16. ↑ Nosa, ազգային մատենագիտական համար M80–19992։
  17. ↑ Amazon.
  18. ↑ Amazon.
  19. ↑ Amazon.
  20. ↑ Փարիզի Քրդական ինստիտուտ (չաշխատող հղում) .
  21. ↑ Amazon.
  22. ↑ Amazon.
  23. ↑ Amazon.
  24. ↑ Amazon.
  25. ↑ Amazon.
  26. ↑ Amazon.

Արտաքին հղումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]