Անջելո Պոլիցիանո

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Անջելո Պոլիցիանո
Angelo Poliziano - Angel Appearing to Zacharias (detail).jpg
Ծննդյան անունիտալ.՝ Angelo Ambrogini
Ծնվել էհուլիսի 14, 1454[1]
ԾննդավայրՄոնտեպուլչանո, Սիենա, Տոսկանա, Իտալիա
Վախճանվել էսեպտեմբերի 29, 1494[2] (40 տարեկանում)
Վախճանի վայրՖլորենցիա, Ֆլորենցիայի Հանրապետություն
Մասնագիտությունբանաստեղծ, դրամատուրգ, գրող և համալսարանի պրոֆեսոր
Լեզուլատիներեն և իտալերեն[1]
ՔաղաքացիությունՍիենայի Հանրապետություն
Flag of Florence.svg Ֆլորենցիայի Հանրապետություն
Angelo Poliziano Վիքիպահեստում
Սանդրո Բոտիչելլիին ,,Վեներայի ծնունդը,, ստեղծել է՝ ներշնչվելով Պոլիցիանոյի ստանսներով:

Անջելո Պոլիցիանո (Իտալերեն: [politˈtsjaːno];Latin: Politianus), (հուլիսի 14, 1454[1], Մոնտեպուլչանո, Սիենա, Տոսկանա, Իտալիա - սեպտեմբերի 29, 1494[2], Ֆլորենցիա, Ֆլորենցիայի Հանրապետություն), իտալացի հումանիստ-բանաստեղծ, բանասեր։

Ծնողներն էին Բենեդետո Ամբրոջինին և Անտոնիա Սալիմբենին[3]: Նա իր ուժերը փորձել է բանաստեղծության, փիլիսոփայության, բանասիրության բնագավառներում՝ քաջագիտակ լինելով ինչպես իտալերենին, այնպես էլ լատիներենին ու հին հունարենին: Եղել է Ֆլորենցիայի համալսարանի դասախոս, սերտ հարաբերություններ պահպանել Մեդիչի իշխանների հետ՝ պալատում ծառայելով որպես խորհրդական: Իր համբավի հիմքը դրել է ՝ Հոմերոսի ,,Իլիականից,, հատվածներ թարգմանելով լատիներեն: Թեև ստեղծագործել է նաև լատիներեն, սակայն Լորենցո Մեդիչիի հետ մեկտեղ մեծ ջանքեր է գործադրել իտալերենի՝ որպես գրի ու գրականության լեզվի հաղթարշավը, լայն գործածությունն ապահովելու համար:

Ոտանավորներ մրցախաղի մասին» (1478, հրատարակվել է՝ 1518 թ.) անավարտ պոեմում մարմնավորել է Վերածնության դարաշրջանի մարդու կատարելատիպը։ Գրել է մի քանի եղերերգ (լատիներեն) և տոսկանյան ժողովրդական պոեզիայի ժանրերը հասցրել Վերածննդի սիրային քնարերգության լավագույն նմուշների մակարդակին։ Հեղինակել է «Նոթեր Պացցիի դավադրության մասին» (1478) պատմական երկը։ Անջելո Պոլիցիանոյի «Ասք Օրփեոսի մասին» (բեմադրվել է՝ 1480 թ.) չափածո պիեսը Վերածնության դարաշրջանի աշխարհիկ դրամայի առաջին նմուշն է ազգային լեզվով։ Իր ստեղծագործություններով նա նպաստել է վերածննդյան կամ հումանիստական լատիներենը միջնադարյան նորմավորված լատիներենից սահմանազտելու գործին:

Հուստինիանոսի օրենքների մասին Պոլիցիանոյի գրած աշխատությունը խթան է հանդիսացել հռոմեական իրավունքի նկատմամբ հետաքրքրություն արթնացնելու և բորբոքելու համար[4]: Իսկ նրա բանաստեղծությունները, ուսումնասիրողներից շատերի կարծիքով, որոշակի ազդեցություն են գործել Վերածննդի նշանավոր գեղանկարիչներից մեկի՝ Սանդր Բոտիչելլիի վրա, և դա նկատվում է նրա մի շարք բնանկարներում, այդ թվում՝ հանրահայտ «Գարուն»-ում:

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Зарубежная литература. Эпоха Возрождения. — М: Просвещение, 1976, с.с. 72 — 80.
  • Полициано А. Сказание об Орфее. Пер. С.В.Шервинского, статьи А.К.Дживелегова и М.Н.Розанова. – М.-Л.: Academia, 1933.
  • Лоренцо Медичи и поэты его круга. В книге полный перевод поэмы А. Полициано "Стансы на турнир". – М.: Водолей, 2013, 2017.
  • Celenza, C.S. (2009)։ ։ Maes, Y.; Papy, J.; Verbaal, W. (eds.)։ «End Game: Humanist Latin in the Late Fifteenth Century»։ Latinitas Perennis Volume II: Appropriation and Latin Literature Brill's Studies in Intellectual History 178 (Leiden, The Netherlands: Koninklijke Brill NV): 201–244 
  • Daneloni, A. (2001)։ Poliziano e il testo dell'Institutio oratoria։ Messina: Centro interdipartimentale di studi umanistici։ ISBN 88-87541-04-3 
  • Godman, P. (1998)։ From Poliziano to Machiavelli: Florentine Humanism in the High Renaissance։ Princeton: Princeton University Press։ ISBN 0-691-01746-8 
  • Grafton, A. (1994)։ Defenders of the Text: The Traditions of Scholarship in an Age of Science, 1450–1800։ Cambridge: Harvard University Press։ ISBN 0-674-19545-0 
  • Kraye, J. (1997)։ Cambridge Translations of Renaissance Philosophical Texts: Moral philosophy։ Cambridge: Cambridge University Press։ ISBN 0-521-42604-9 
  • Leuker, T. (1997)։ Angelo Poliziano, Dichter, Redner, Stratege: eine Analyse der "Fabula di Orpheo" und ausgewählter lateinischer Werke des Florentiner Humanisten։ Stuttgart: De Gruyter։ ISBN 3-11-096840-1 
  • Del Lungo, I. (1897)։ Florentia։ Florence: Barbera։ ISBN 88-87187-60-6 
  • Maïer, I. (1966)։ Ange Politien. La formation d'un poète humaniste (1469–1480)։ Geneva: Librairie Droz։ EAN 3600121074972 
  • Maïer, I. (1965)։ Les Manuscrits d'Ange Politien: Catalogue descriptif։ Geneva: Librairie Droz։ ISBN 2-600-03002-6 
  • Meltzoff, S. (1987)։ Botticelli, Signorelli and Savonarola, Theologia Poetica and Painting from Boccaccio to Poliziano։ Florence: L.S. Olschki։ ISBN 88-222-3494-4 
  • Moss, A. (2003)։ Renaissance Truth and the Latin Language Turn։ Oxford: Oxford University Press 
  • Nativel, C. (1997)։ Centuriae latinae: cent une figures humanistes de la Renaissance aux Lumières offertes à Jacques Chomarat։ Geneva: Librairie Droz։ էջեր 623–628։ ISBN 2-600-00222-7 
  • Orvieto, P. (2009)։ Poliziano e l'ambiente mediceo։ Rome: Salerno։ ISBN 88-8402-650-4 
  • Quint, D. L. (2005)։ The Stanze of Angelo Poliziano։ Penn State University Press։ ISBN 978-0-271-02871-2 
  • Società editrice Fiorentina (1910)։ Artistic guide of Florence and its environs ... : with historical notices on the town and on the principal monuments, engravings, topographical plans-catalogues of the galleries Edition: 3։ Firenze: Società editrice Fiorentina։ էջ 81։ OCLC 23489553 
  • Strathern, P. (1993)։ The Medici: Godfathers of the Renaissance։ London: Random House UK։ ISBN 0-09-952297-7 

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 http://www.palazzo-medici.it/mediateca/it/Scheda_Poliziano_(1454-1494)
  3. http://letteritaliana.weebly.com/angelo-poliziano.html 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 362 CC-BY-SA-icon-80x15.png