Անժելկա Մարտիչ

Անժելկա Մարտիչ; խորվ.՝ Anđelka Martić
Ծնվել է	մայիսի 1, 1924
Ծննդավայր	Զագրեբ, Croatia and Slavonia, Սերբերի, խորվաթների և սլովակների թագավորություն
Վախճանվել է	նոյեմբերի 11, 2020 (96 տարեկան)
Վախճանի վայր	Զագրեբ, Խորվաթիա
Գերեզման	Միրոգոյ գերեզմանատուն
Մասնագիտություն	գրող և թարգմանչուհի
Լեզու	խորվաթերեն
Քաղաքացիություն	Խորվաթիա
Պարգևներ	և Ivan Goran Kovačić Award?

Անժելկա Մարտիչ (խորվաթերեն՝ Anđelka Martić. մայիսի 1, 1924(1924-05-01), Զագրեբ, Croatia and Slavonia, Սերբերի, խորվաթների և սլովակների թագավորություն - նոյեմբերի 11, 2020(2020-11-11), Զագրեբ, Խորվաթիա), խորվաթ կին գրող, գրական ստեղծագործությունների թարգմանիչ^[2]^[3]^[4]: Լայն ճանաչում է ձեռք բերել հատկապես պատերազմի մասին մանուկների համար գրած գրքերով, որոնց մեջ աչքի է ընկնում մանավանդ Pirgo վեպը՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին մի տղայի և եղնիկի որբացած ձագի ընկերության մասին:

Կենսագրություն

Ծնվել է Զագրեբում։ Հայրը մահացել է երիտասարդ տարիքում՝ 1933 թվականին, և քանի որ երեք երեխաների հետ անօգնական մնացած, հիվանդ մայրը դժվարությամբ էր ծայրը ծայրին հասցնում, հաճախ Անժելկային ուղարկում էր գյուղ՝ պապի ու տատի մոտ: Այդ այցելությունները հետագայում զգալի նյութ տվեցին աղջկա գրական ստեղծագործությունների համար։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի նախաշեմին Անժելկան ավարտեց ավագ դպրոցը։ 1941 թվականին նրա եղբայրը, որ Դիմադրության մարտիկներից էր, բացահայտվեց ու կալանավորվեց խորվաթական խամաճիկ միլիցիայի կողմից և 1942 թվականի փետրվարին մահապատժի ենթարկվեց Յասենովացի համակենտրոնացման ճամբարում: Աղջիկը միացավ պարտիզաններին, ծառայեց որպես ռազմական թղթակից^[5]։ Պատերազմի ավարտին նա մասնակցեց Բելգրադի ազատագրմանը, արժանացավ հարավսլավական Խիզախության շքանշանի՝ վիրավոր ընկերոջը փրկելու համար։

Անժելկայի առաջին բանաստեղծությունները հրատարակվել են «Kulturni prilozi» («Մշակութային հավելված») ամսագրում։[3] Պատերազմից հետո նա աշխատել է որպես լրագրող «Vjesnik» և «Omladinski borac» թերթերում, ինչպես նաև «Պիոնիր» մանկական ամսագրում։ Հետագայում դարձել է «Radost» մանկական ամսագրի, այնուհետև՝ «Naša djeca» հրատարակչության գլխավոր խմբագիրը։ 1954 թվականից Մարտիչն անդամագրվել էր Խորվաթիայի գրողների միությանը^[6]^[7]։

Ստեղծագործություններ

Մարտիչը գրել է բանաստեղծություններ, մանկական գրքեր և նկարազարդ գրքերի տեքստեր: Նա խորվաթական պատերազմական արձակի ամենահայտնի հեղինակն է մանկական գրականության ասպարեզում: Հիշատակության են արժանի նաև ինքնակենսագրական գրքերն ու ֆանտաստիկ արձակը՝ գրված խորվաթ կին գրող Իվանա Բռլիչ-Մաժուրանիչի լավագույն ավանդույթներով: Նրա գրական ժառանգության մեջ առանձնանում է առաջին դեմքով գրված «Պիրգո» վեպը. դա քնարական պատմություն է մի պատերազմի մասին, որում տառապում են անխտիր բոլոր էակները:

Մարտիչի ստեղծագործությունները թարգմանվել են լեհերեն, չեխերեն, ռուսերեն, իտալերեն, չինարեն, պարսկերեն և այլ լեզուներով^[3]: Նա ինքը մի շարք գրքեր է թարգմանել սլովեներենից:

Երկեր

Mali konjovodac i druge priče – Zagreb, 1951
Bjelkan – Zagreb, 1951
Pirgo – Zagreb, 1953
Jezero u planini – Zagreb, 1956
Vuk na Voćinskoj cesti – Zagreb, 1956
U vihoru – Zagreb, 1958
Dječak i šuma – Zagreb, 1960
Kurir Dragan i njegovo konjče – Sarajevo, 1961
Neugasivi životi – Zagreb, 1961
Mali borac – Zagreb, 1964
Proljeće, mama i ja – Zagreb, 1968
Baba Kata – Zagreb, 1971
Djedica Pričalo i čarobni vrutak – Zagreb, 1977
Šašavi dani – Zagreb, 1978
Mali konjovodac – Zagreb, 1985
Izabrana djela in Pet stoljeća hrvatske književnost – Zagreb, 1991
Zarobljenik šumske kuće – Zagreb, 1999
Tri lisice i šumski car – Zagreb, 2002
Dječak div i druge bajke – Zagreb, 2002

Պարգևներ

Իր գրական աշխատանքի համար Անժելկա Մարտիչը պարգևատրվել է Հարավսլավիայի Աշխատանքի ոսկեպսակ շքանշանով: 1973 թվականին նրան Լեհաստանի երեխաների անունից շնորհվել է եզակի պարգև՝ Ժպիտի շքանշան^[8]: 1977 թվականին Մարտիչն արժանացել է Իվանա Բռլիչ Մաժուրանիչի անվան մրցանակի՝ «Djedica Pričalo i čarobni vrutak» գրքի համար:

Ծանոթագրություններ

↑ Gradska groblja Zagreb - Tražilica pokojnika
↑ «Anđelka Martić» (խորվաթերեն). Društvo hrvatskih književnika. Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ օգոստոսի 13-ին. Վերցված է 2020 թ․ նոյեմբերի 12-ին.
1 2 «Umrla je književnica Anđelka Martić, poznata je po romanu Pirgo i prozi za djecu» (խորվաթերեն). Jutarnji list. 2020 թ․ նոյեմբերի 12. Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ նոյեմբերի 12-ին. Վերցված է 2020 թ․ նոյեմբերի 12-ին.
↑ Mustapić, Anđelka (2018 թ․ հունվարի 14). «Ne uskraćujte djeci bajke!» (խորվաթերեն). Slobodna Dalmacija. Արխիվացված օրիգինալից 2018 թ․ հունվարի 14-ին. Վերցված է 2020 թ․ նոյեմբերի 12-ին.
↑ Jovanović, Nenad (2019 թ․ հուլիսի 8). «Anđelka Martić: Zagreb je bio izvan sebe od sreće zbog ulaska partizana». www.portalnovosti.com. Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ նոյեմբերի 7-ին. Վերցված է 2020 թ․ նոյեմբերի 12-ին.
↑ Arbutina, Paulina. «Pirga su zabranili isti oni koji su ga hvalili». www.portalnovosti.com (խորվաթերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ սեպտեմբերի 19-ին. Վերցված է 2020 թ․ նոյեմբերի 12-ին.
↑ Olujić, Kristina (2018 թ․ մայիսի 4). «Voljela bih doživjeti da se moj Pirgo vrati u obveznu lektiru». www.nacional.hr (խորվաթերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2018 թ․ հոկտեմբերի 24-ին. Վերցված է 2020 թ․ նոյեմբերի 12-ին.
↑ «Martić Adelika» (Polish). Order Uśmiechu. Վերցված է 2020 թ․ նոյեմբերի 12-ին.{{cite web}}: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)

Արտաքին հղումներ

[_3523372485e6b617-1] Gradska groblja Zagreb - Tražilica pokojnika

[:0-2] «Anđelka Martić» (խորվաթերեն). Društvo hrvatskih književnika. Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ օգոստոսի 13-ին. Վերցված է 2020 թ․ նոյեմբերի 12-ին.

[:1-3] 1 2 «Umrla je književnica Anđelka Martić, poznata je po romanu Pirgo i prozi za djecu» (խորվաթերեն). Jutarnji list. 2020 թ․ նոյեմբերի 12. Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ նոյեմբերի 12-ին. Վերցված է 2020 թ․ նոյեմբերի 12-ին.

[:2-4] Mustapić, Anđelka (2018 թ․ հունվարի 14). «Ne uskraćujte djeci bajke!» (խորվաթերեն). Slobodna Dalmacija. Արխիվացված օրիգինալից 2018 թ․ հունվարի 14-ին. Վերցված է 2020 թ․ նոյեմբերի 12-ին.

[5] Jovanović, Nenad (2019 թ․ հուլիսի 8). «Anđelka Martić: Zagreb je bio izvan sebe od sreće zbog ulaska partizana». www.portalnovosti.com. Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ նոյեմբերի 7-ին. Վերցված է 2020 թ․ նոյեմբերի 12-ին.

[6] Arbutina, Paulina. «Pirga su zabranili isti oni koji su ga hvalili». www.portalnovosti.com (խորվաթերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ սեպտեմբերի 19-ին. Վերցված է 2020 թ․ նոյեմբերի 12-ին.

[7] Olujić, Kristina (2018 թ․ մայիսի 4). «Voljela bih doživjeti da se moj Pirgo vrati u obveznu lektiru». www.nacional.hr (խորվաթերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2018 թ․ հոկտեմբերի 24-ին. Վերցված է 2020 թ․ նոյեմբերի 12-ին.

[8] «Martić Adelika» (Polish). Order Uśmiechu. Վերցված է 2020 թ․ նոյեմբերի 12-ին.{{cite web}}: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]