Անդրեյ Բելեցկի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Անդրեյ Բելեցկի
ուկր.՝ Андрій Олександрович Білецький
Ծնվել էհուլիսի 30 (օգոստոսի 12), 1911
ԾննդավայրԽարկով, Ռուսական կայսրություն
Մահացել էապրիլի 10, 1995(1995-04-10) (83 տարեկանում)
Մահվան վայրBucha, Կիև-Սվյատոշինի շրջան, Կիևի մարզ, Ուկրաինա
ԳերեզմանԲայկովո գերեզմանատուն
ՔաղաքացիությունFlag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Flag of Ukraine.svg Ուկրաինա
ԿրթությունԽարկովի ազգային համալսարան
Կոչումպրոֆեսոր և պրոֆեսոր
Գիտական աստիճանբանասիրական գիտությունների դոկտոր
Մասնագիտությունլեզվաբան և համալսարանի պրոֆեսոր
ԱշխատավայրՇևչենկոյի անվան համալսարան
Ծնողներհայր՝ Oleksandr Biletsky?
Զբաղեցրած պաշտոններԱթենքի ակադեմիայի անդամ

Անդրեյ Ալեքսանդրովիչ Բելեցկի (ուկր.՝ Андрій Олександрович Білецький, հուլիսի 30 (օգոստոսի 12), 1911, Խարկով, Ռուսական կայսրություն - ապրիլի 10, 1995(1995-04-10), Bucha, Կիև-Սվյատոշինի շրջան, Կիևի մարզ, Ուկրաինա), խորհրդային և ուկրաինացի դասական-բանասեր, թարգմանիչ, լեզվաբան, արվեստագետ, մանկավարժ։ Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտոր (1952), պրոֆեսոր (1953)։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է հայտնի խորհրդային գրականագետ, ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս Ա․ Ի․ Բելեցկու ընտանիքում։ Ավագ եղբայրը արվեստագետ և նկարիչ Պլատոն Բելեցկին է։

1933 թվականին ավարտել է Խարկովի մասնագիտական կրթության ինստիտուտի բանասիրական ֆակուլտետը։

1946-1983 թվականներին Շևչենկոյի անվան համալսարանում գլխավորել է դասական բանասիրության և ընդհանուր լեզվաբանության ամբիոնը։

Գիտնական-պոլիգլոտ (իմացել է շուրջ 90 լեզու), Հունաստանի գիտությունների ակադեմիայի, Կիպրոսի գիտությունների ակադեմիայի, ինչպես նաև Կիպրոսի և Հունաստանի հնէաբանական միությունների պատվավոր անդամ։

Թաղված է եղբոր և հոր կողքին՝ Կիևի Բայկովի գերեզմանոցում։

Գիտական գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մենագրությունների շարքի և հարյուրավոր հոդվածների հեղինակ է։ Առաջին տպագիր աշխատանքը լույս է տեսել 1935 թվականին և նվիրված էր Լոպե դե Վեգայի ստեղծագործությանը։

Անդրեյ Բելեցկու գիտական հետաքրքրությունները բազմաթիվ են։ Նրա աշխատանքները ընդգրկում են լեզվաբանության գրեթե բոլոր ճյուղերը՝ պատմահամեմատական լեզվաբանություն, ստուգաբանություն, նշանագիտություն, լեզվաբանական տիպաբանություն, լեզվաբանական աշխարհագրություն, բառագիտություն, բառարանագրություն, քերականություն, հնչույթաբանություն, դասական բանասիրություն, գրի պատմություն և տեսություն, ինչպես նաև գրականագիտություն, հնադարյան պատմություն, հնադարյան ազգերի մշակույթի պատմություն, վիմագրություն, դիցաբանություն, նեոհելլենիզմ, հնագրություն, հնագիտություն և այլն։

Նրա գիտական գործունեության մեջ նշանակալից տեղ են զբաղեցրել Օլվիայի հունական գրությունների ուսումնասիրությունները։

1988-1989 թվականներին աշխատելով Հնէաբանության ինստիտուտում՝ Բելեցկին ուկրաիներեն է թարգմանել Հերոդոտոսի «Պատմությունը ինը գրքերում»-ը։ Այն «պատմահոր» հայտնի ստեղծագործության ուկրաիներեն առաջին ամբողջական հրատարակությունն է։

Բելեցկին ԽՍՀՄ-ում եղել է հեղինակավոր նեոհելլենիստներից մեկը։ Ա․ Ա․ Յոհանիդիսի կազմած Խորհրդային միության առաջին Նոր հույն-ռուսական բառարանի խմբագիրն է (1950)։ Այս բառարանում ռուսերեն լեզվով առաջին անգամ տպագրվել է նոր հունական լեզվի քերականության համառոտ շարադրանքը։

Նրա աշխատանքները տպագրվել են Ուկրաինայում, Ռուսաստանում, Հունաստանում, Վրաստանում, Բուլղարիայում, Հունգարիայում և Գերմանիայում։

Լինելով հանրագիտարանային զարգացած մարդ՝ 83-ամյա հասակում ճապոներենով գրել է բանաստեղծություններ։

1958 թվականին Շևչենկոյի անվան համալսարանում Անդրեյ Բելեցկու նախաձեռնությամբ սկսել են դասավանդվել նոր հունարեն և գրականություն։ Նա կարդում էր ճառեր հին հունարենի և պատմության մասին, ինչպես նաև տարբեր դասընթացներ և հատուկ դասընթացներ։ Տասնյակ դիսերտացիոն ուսումնասիրությունների ղեկավար էր։ Դաստիարակել է մի շարք հայտնի գիտնականների՝ Ս․ Սեմչինսկի, Կ․ Տիշենկո, Ա․ Պոնոմարիվ, Վ․ Մոսկվին, Ն․ Կլիմենկա և այլն։

Հիշատակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1997 թվականին Կիևում հիմնադրել է Անդրեյ Բելեցկու անվան Գիտական պատմա-բանասիրական միությունը։
  • 2011 թվականին Շևչենկոյի անվան Կիևի բանասիրության ազգային ինստիտուտում կայացել է «Ա․ Ա․ Բելեցկու ստեղծագործական ժառանգությունը գիտական իմացության նորագույն հարցազրույցում։ 100-ամյակին»։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • [1] Андрій Білецький. Було колись над Іліоном…(2006)(ուկր.)
  • Міжнародна наукова конференція пам’яті професора А.О.Білецького (1911–1995). Тези доповідей. К., 1996; Записки Історико-філологічного товариства Андрія Білецького, вип. 1–2. К., 1997–98. (ուկր.)
  • "Білецький А.О. Вибрані праці" (составители: Клименко, Карпиловская, Савенко).

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]