Անգլերէն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Infoboxforlang.png
Անգլերէն
English
Տեսակ Բնական
Երկիրներ
Լեզուակիրներու ընդհանուր թիւը Որպէս մայրենի՝ 300-400 մլն.
Որպէս երկրորդ լեզու՝
400 մլն.
Որպէս օտար լեզու՝
600-700 մլն.
Դասակարգում
  • Հնդեւրոպական
    • Գերմանական
      • Անգլերէն
Գիրերու
համակարգ
Լատինական գիրեր (Անգլերէնի այբուբեն)
ISO 639-1 en
ISO 639-2 eng
ISO 639-3 eng

Anglospeak.png

     Աշխարհի երկիրները ուր անգլերէնը կը հանդիսանայ մեծամասնութեան մայրենի

     Երկիրները ուր անգլերէնը պաշտօնական լեզու է, սակայն ոչ մեծամասնութեան մայրենի

EN English Language Symbol ISO 639-1 IETF Language Tag Icon.svg
Անգլերէնի պատկերանշանը ըստ ISO 639-1 դասակարգումի

Անգլերէն (English), արեւմտագերմանական լեզու, որով առաջին անգամ խօսած են վաղ միջնադարեան Անգլիոյ մէջ, որ այսօր կը համարուի համաշխարհային լեզու[1][2]։ Ան մոտ 60 ինքնիշխան պետութիւններու պաշտօնական լեզուն է, կը համարուի Միացեալ Թագաւորութեան, Միացեալ Նահանագներու, Քանատայի, Աւստրալիոյ, Իրլանտայի եւ Նոր Զելանտայի ամենատարածուած լեզուն, որուն հետ ամենէն շատ կը խօսին Քարիպեան կղզիներուն մէջ, Ափրիկէի եւ Հիւսիսային Ասիոյ մէջ[3]: Ան առաւել տարածուած երրորդ մայրենի լեզուն է աշխարհի մէջ Մանտարինէն եւ Սպաներէն յետոյ[4]: Անգլերէնը երկրորդ լայնորեն ուսումնասիրուող լեզուն է Միացեալ Ազգերու, Եւրոպական Միութեան եւ աշխարհի այլ երկիրներու համար, ինչպէս նաեւ տարածաշրջանային այլ կազմակերպութիւնների համար։

Ծագում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անգլերէնը զարգացում կ'ապրի 1400 տարիներու ընթացքին։ Լեզուն վաղ շրջաններուն կոչուած է Հին անգլերէն, երբ անկլո-ֆրանսական բարբառները Մեծ Բրիտանիա բերած են Անկլո-Սաքսոնական բնակիչներու կողմէ 5-րդ դարուն։ Միջին անգլերէնի սկիզբը կը համարուի 11-րդ դարը, երբ նորմանտացիները զաւթեցին Անգլիան[5]: Վաղ ժամանակներուն անգլերէնի սկիզբը 15-րդ դարն է, որ հիշուած է տպագրական ներդրումներ բերելով Լոնտոն, Քինկ Ճէյմզի Աստուածաշունչի տարբերակով, ինչպէս նաեւ ձայնաւորներու լայն փոփոխութիւններով[6]: Բրիտանական կայսրութեան աշխարհահռչակ ազդեցութեան միջոցով ժամանակակից անգլերէնը համաշխարհային տարածում գտաւ 17-20-րդ դարերու կէսերուն։ Անգլերէնը դարձաւ միջազգային ճառերու առաջատար լեզու, հաղորդակցման հիմնական լեզու է շարք մը տարածաշրջաններու եւ մասնագիտական ոլորտներու մէջ, ինչպիսին է գիտութիւնը եւ այդ ամենը թերթերու, գիրքերու, հեռագիրի, հեռախօսի, ձայնագրիչներու, ռատիոյի, արբանեակային հեռուստատեսութեան եւ համացանցի միջոցով, ինչպէս նաեւ նպաստեց Միացեալ Նահանգներու առաջացման՝ որպէս համաշխարհային գերտերութիւն[7]:

Քերականական Առանձնայատկութիւններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ժամանակակից անգլերէնի մէջ կան քիչ ձեւաբանական խոնարհումներ, իսկ շարահիւսութիւնը ընդհահուր առմամբ անջատ կը դիտուի։ Անգերէնի հիմքին մէջ օժանդակ բայերն են, բարդ ժամանակաձեւերու, բայի կերպերու եւ եղանակի ճիշտ շարադասութիւնը, ինչպէս նաեւ կրաւորական կառուցուածքը, հարցականի եւ ժխտականի ձեւերը։ Չնայած տարբեր շրջաններու մէջ խօսակցական անգլերէնի նկատելի փոփոխութիւններուն՝ ցանկացած անգլիախօս աշխարհի տարբեր տեղերէն ընդունակ է ազատ հաղորդակցման։ Շեշտերու տարբերութիւնները կը նկատուի միայն անգլիախօսներու հնչիւնային եւ հնչիւնաբանական տարբերութիւններու մէջ, մինչդեռ բարբառները եւս կ'արտացուլուին քերականական եւ բառային տարբերութիւններ։

Ծանօթագրութիւններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Crystal, 2003a, էջ 6
  2. Wardhaugh, 2010, էջ 55
  3. Crystal, 2003b, էջեր 108–109
  4. Ethnologue, 2010
  5. Crystal, 2003b, էջ 30
  6. «How English evolved into a global language»։ BBC։ 20 December 2010։ Վերցված է 9 August 2015 
  7. The Routes of English, 2015