Jump to content

Անատոլի Ֆոմենկո

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Անատոլի Ֆոմենկո
Դիմանկար
Ծնվել էմարտի 13, 1945(1945-03-13) (81 տարեկան)
ԾննդավայրԴոնեցկ, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ[1]
Քաղաքացիություն ԽՍՀՄ և  Ռուսաստան
ԿրթությունՄՊՀ մեխանիկա-մաթեմատիկական ֆակուլտետ
Կոչումպրոֆեսոր
Գիտական աստիճանդոկտորի աստիճան (1970)
Մասնագիտությունմաթեմատիկոս, տոպոլոգ, համալսարանի դասախոս, գրող և ֆիզիկոս
ԱշխատատուՄոսկվայի պետական համալսարան
Պարգևներ և
մրցանակներ
ԱնդամությունՌուսաստանի գիտությունների ակադեմիա[2]
🌐
anatoly-fomenko.com
 Anatoly Timofeevich Fomenko Վիքիպահեստում

Անատոլի Տիմոֆեևիչ Ֆոմենկո (մարտի 13, 1945(1945-03-13), Դոնեցկ, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ[1]), խորհրդային և ռուս մաթեմատիկոս, վարիացիոն բազմաչափ հաշվարկի, դիֆերենցիալ երկրաչափության և տոպոլոգիայի, խմբերի և Լիի հանրահաշիվների տեսության, սիմպլեկտիկ և համակարգչային երկրաչափության, համիլտոնյան դինամիկ համակարգերի տեսության ոլորտի մասնագետ։ Ռուսաստանի Գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս (1994), ՌԴ պետական մրցանակի դափնեկիր գիտության և տեխնիկայի բնագավառում։ Նաև հայտնի է որպես գրաֆիկական նկարիչ և «Լեռնանցք» մուլտֆիլմի բեմադրող նկարիչներից մեկը։

Լայն հանրային ճանաչում է ձեռք բերել որպես «Նոր ժամանակագրություն» հայեցակարգի հեղինակ, ըստ որի՝ գոյություն ունեցող պատմական իրադարձությունների ժամանակագրությունը սխալ է և պահանջում է արմատական վերանայում։ Գիտական համայնքի ներկայացուցիչները, այդ թվում՝ հեղինակավոր պատմաբաններ և բանասերներ, ինչպես նաև հրապարակախոսներ ու գրական քննադատներ, «Նոր ժամանակագրություն»-ը դասում են կեղծ գիտության շարքին[3][4][5][6][7][8][9][10][11] կամ համարում ֆոլք-պատմական ժանրին պատկանող գրական ուղղություն[12][13][14][15][16]։

Կենսագրություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անատոլիի հայր՝ Տիմոֆեյ Գրիգորևիչը (1910-1992), ածխարդյունահանման ոլորտի ինժեներ, տեխնիկական գիտությունների թեկնածու էր[17], մայրը՝ Վալենտինա Պոլիկարպովնա Մարկովան (1918-2009)` բանասեր, որն աշխատում էր որպես ռուսաց լեզվի և գրականության ուսուցչուհի։

Անատոլին ծնվել է Ստալինոյում։ Հայրը, ով պատերազմի տարիներին գտնվել էր գերմանական զորքերի կողմից օկուպացված տարածքում, 1950 թվականին ընտանիքով ստիպված է եղել տեղափոխվել Մագադան, որտեղ Անատոլին սկսել է դպրոց հաճախել[18]։ 1959 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է Լուգանսկ, որտեղ Անատոլին ավարտել է № 26 միջնակարգ դպրոցը՝ ոսկե մեդալով։ Մասնակցել է դպրոցական օլիմպիադաների, հաղթել է համամիութենական հեռակա մաթեմատիկական օլիմպիադայում։ 1956 և 1959 թվականներին պարգևատրվել է ՎԴՆԽ-ի բրոնզե մեդալներով։ 1958—1959 թվականներին «Պիոներսկայա պրավդա» թերթը տպագրել է նրա ֆանտաստիկ պատմվածքը՝ «Ծիր Կաթինի առեղծվածը»[19]։

1967 թվականին ավարտել է Մ. Վ. Լոմոնոսովի անվան Մոսկվայի պետական համալսարանի մեխանիկա-մաթեմատիկական ֆակուլտետը[20]։ Եղել է պրոֆեսորներ Պ. Կ. Ռաշևսկու և Վ. Վ. Ռումյանցևի աշակերտը։ 1969 թվականից աշխատել է մեխանիկա-մաթեմատիկական ֆակուլտետի դիֆերենցիալ երկրաչափության ամբիոնում։

1970 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական դիսերտացիան «Լրիվ գեոդեզիական բազմակերպերի դասակարգումը, որոնք իրականացնում են ոչ տրիվիալ ցիկլեր ռիմանական միատարած միջավայրերում» թեմայով (գիտական ղեկավար՝ Պ. Կ. Ռաշևսկի), իսկ 1972 թվականին՝ դոկտորական ատենախոսություն «Պլատոյի բազմաչափ խնդրի լուծումը ռիմանական բազմակերպերում» թեմայով[21]։

1981 թվականի դեկտեմբերի 1-ից՝ Մոսկվայի պետական համալսարանի պրոֆեսոր, աշխատել է բարձր երկրաչափության և տոպոլոգիայի ամբիոնում[20][21]։ 1992 թվականից՝ ՄՊՀ մեխանիկա-մաթեմատիկական ֆակուլտետի դիֆերենցիալ երկրաչափության և կիրառությունների ամբիոնի վարիչ[22][23][24]։

1990 թվականի դեկտեմբերի 15-ին ընտրվել է ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամ (1991 թվականից՝ ՌԳԱ), իսկ 1994 թվականի մարտի 31-ին՝ ՌԳԱ ակադեմիկոս՝ մաթեմատիկայի բաժանմունքով[20]։

Տարբեր տարիներին զբաղեցրել է հետևյալ պաշտոնները՝ ՌԳԱ մաթեմատիկայի գծով Բարձրագույն ատեստավորման հանձնաժողովի փորձագիտական խորհրդի անդամ, ԲԱՀ-ի նախագահության անդամ, ՌԳԱ մաթեմատիկայի բաժանմունքի ակադեմիկոս-քարտուղարի տեղակալ, ԽՍՀՄ ԳԱ նախագահության մրցանակների հանձնման Լոբաչևսկու անվան մրցանակի հանձնաժողովի քարտուղար, Սիբիրի բաժանմունքի Մաթեմատիկական ինստիտուտի փորձագիտական խորհրդի անդամ (Նովոսիբիրսկ), ՄՊՀ մեխմաթի մաթեմատիկայի բաժանմունքի վարիչ։ Եղել է «Մոսկվայի համալսարանի տեղեկագիր» («Մաթեմատիկա» շարք) ամսագրի փոխխմբագիր, «Մաթեմատիկական ժողովածու» և «Մաթեմատիկական գիտությունների հաջողություններ» ամսագրերի խմբագրական խորհրդի անդամ։ ՌԳԱ Վ.Ա.Ստեկլովի անվան մաթեմատիկական ինստիտուտի ատենախոսական խորհուրդների, ինչպես նաև ՄՊՀ մեխմաթի և համալսարանի գիտական խորհրդի անդամ[20]։

1991 թվականին ընտրվել է ՌԱԵՆ-ի լիիրավ անդամ, 1993 թվականին՝ Բարձրագույն դպրոցի միջազգային ակադեմիայի լիիրավ անդամ, իսկ 2009 թվականի մարտին՝ ՌԴ տեխնոլոգիական գիտությունների ակադեմիայի լիիրավ անդամ[20]։

1977 թվականին ամուսնացել է Տ. Ն. Ֆոմենկոյի (ծնվ. 1948) հետ՝ մաթեմատիկոս, ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր։ 1981—2005 թվականներին դասավանդել է ՄԻՍիՍ-ում, իսկ 2005 թվականից աշխատել է ՄՊՀ հաշվողական մաթեմատիկայի և կիբերնետիկայի ֆակուլտետում (2012 թվականից՝ պրոֆեսոր)[25]։

Գիտական գործունեություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆոմենկոյի հիմնական գիտական հետազոտությունների ուղղությունները[26]՝

  • բազմաչափ տարբերակային հաշվում, տարբերակային մեթոդներ դիֆերենցիալ երկրաչափության և տոպոլոգիայի մեջ, նվազագույն մակերևույթներ տեսություն, ներդաշնակ արտացոլումներ
  • խմբերի և Լիի հանրահաշիվների տեսություն, սիմպլեկտիկ երկրաչափություն
  • դիֆերենցիալ հավասարումների հեմիլթոնյան համակարգերի տեսություն, ինտեգրվող հավասարումներ խմբերի և Լիի հանրահաշիվների վրա, մաթեմատիկական ֆիզիկայում, դիֆերենցիալ հավասարումների ինվարիանտների տեսություն (առաջին ինտեգրալներ), ինտեգրվող դինամիկական համակարգերի տոպոլոգիական դասակարգման տեսության ստեղծում
  • համակարգչային երկրաչափություն, ալգորիթմական մեթոդներ տոպոլոգիայում, համակարգիչների կիրառություն եռաչափ տոպոլոգիայի և երկրաչափության մեջ։

Նվազագույն մակերեսների տեսության մեջ Ֆոմենկոն լուծել է Պլատոյի խնդրի բազմաչափ տարբերակը ռիմանական բազմակերպերի սպեկտրալ բորդիզմների դասում և ապացուցել է նախապես տրված «կոնտուրով» սահմանափակված գլոբալ նվազագույն «սպեկտրալ մակերեսի» գոյությունը։ Այստեղ «կոնտուրը» հանդիսանում է կոմպակտ հարթ բազմակերպ, իսկ դրանով սահմանափակված «սպեկտրալ մակերեսը»՝ կոմպակտ, որը ներկայացնում է տրված եզրով բազմակերպերի սպեկտրների պատկեր[26]։

Ֆոմենկոյի աշխատանքներում, որոնք վերաբերում են ընդհանուր տեսակի չվերասերված հեմիլթոնյան դինամիկական համակարգերի տոպոլոգիական դասակարգմանը, բացահայտվել են ինվարիանտներ, որոնց միջոցով հնարավոր է նկարագրել դինամիկական համակարգերի առանձնահատկությունների տոպոլոգիական տեսակը և դասակարգել Լիուվիլի շերտավորումները։ Արդյունքում ստացվել է երկու ազատության աստիճան ունեցող ինտեգրվող չվերասերված հեմիլթոնյան համակարգերի դասակարգում։[26]

2015 թվականից սկսած՝ Վ. Վ. Վեդյուշկինայի, Ե. Ե. Կարգինովայի, Ի. Ս. Խարչևայի և այլ աշակերտների հետ Ֆոմենկոն ստեղծում է նոր ուղղություն՝ ինտեգրվող տոպոլոգիական բիլիարդների տեսություն։ Այս ուղղության գաղափարը դիտարկել բիլիարդի սեղաններ բարդ երկրաչափությամբ և տոպոլոգիայով, ինչը վերածվեց արդյունավետ մոտեցման և հնարավորություն տվեց կառուցել բազմաչափ բարդ ինտեգրվող համակարգերի նոր, տեսանելի մոդելներ[18]։

Ֆոմենկոն հեղինակ է ավելի քան 280 գիտական հրապարակումների մաթեմատիկայի բնագավառում, այդ թվում՝ 27 մոնոգրաֆիաների, 10 դասագրքերի և ուսումնական ձեռնարկների։ Նրա մաթեմատիկական գրքերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով՝ անգլերեն, ֆրանսերեն, ճապոներեն, չինարեն, իսպաներեն, իտալերեն, սերբերեն[26][27]։

Մի շարք մասնագետ-մաթեմատիկներ քննադատել են Ֆոմենկոյի որոշ մաթեմատիկական աշխատությունների բովանդակությունը։ Ամերիկացի մաթեմատիկոս Ֆ. Ալմգրենի խիստ քննադատական ռեցենզիան մատնանշել է մի շարք սխալներ[28] և հայտարարած գիտական արդյունքների անհամապատասխանությունը իրական ձեռքբերումներին[28][29]։ Ռուս մաթեմատիկոս Միխայիլ Գրոմովը նշել է, որ Ֆոմենկոյի ներկայացրած արդյունքների ներածական մեկնաբանությունները կապ չունեն նրա մաթեմատիկական թեորեմների քիչ հետաքրքիր և չափազանց աբստրակտ բովանդակության հետ[30]։

Ֆոմենկոն իր պատասխան-մեկնաբանությունը ներկայացրել է «Յուրաքանչյուր պատմություն ցանկանում է պատմված լինել» (2017) գրքում[31]։

Դասավանդման գործունեություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տարբեր տարիներին Մոսկվայի պետական համալսարանի մեխմաթ ֆակուլտետի ուսանողների համար կարդացել և շարունակում է կարդալ հետևյալ դասընթացները․ «Դասական տարբերչական երկրաչափություն», «Տարբերչական երկրաչափություն և տոպոլոգիա», «Տեսանելի տոպոլոգիա», «Տոպոլոգիայի և սիմպլեկտիկ երկրաչափության տարրեր», «Ալգորիթմական և համակարգչային մեթոդներ եռաչափ տոպոլոգիայում», «Հոմոտոպիկ տոպոլոգիա», «Ինտեգրվող հեմիլթոնյան համակարգերի երկրաչափություն և տոպոլոգիա», «Ինտեգրվող հեմիլթոնյան համակարգեր Լիի ալգեբրաների վրա», «Տոպոլոգիական վարիացիոն խնդիրներ», «Նվազագույն մակերեսներ և Պլատոյի խնդիր», «Բազմաչափ նվազագույն մակերեսներ և հարմոնիկ պատկերումներ»[21]։

Ֆոմենկոյի ղեկավարությամբ պաշտպանվել է ավելի քան 55 թեկնածուական և 11 դոկտորական ատենախոսություն[27]։

Գեղարվեստական ​​ստեղծագործություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնօրինակ գրաֆիկական աշխատանքների հեղինակն է[32][33][34]։ Կազմակերպում է անհատական ցուցահանդեսներ[35]։

«Նոր ժամանակագրություն»

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Նոր ժամանակագրություն» նախագծի (մշակված 1995 թվականից) շրջանակներում հրապարակված մի շարք աշխատանքների հեղինակ և համահեղինակ է[36], որոնցում նա պնդում է, որ ստեղծել է պատմական տեքստերի ուսումնասիրության, կախյալ պատմական տեքստերի ճանաչման և իրադարձությունների թվագրման նոր «էմպիրիկ-վիճակագրական» մեթոդներ՝ համաշխարհային պատմության ժամանակագրության կիրառման համար: Նախագծի մյուս մասնակիցների հետ միասին նա քննադատում է համաշխարհային պատմության առկա ժամանակագրությունը, բացասաբար է գնահատում պատմություն, հնագիտություն, լեզվաբանություն, աստղագիտություն, թվագրման մեթոդներ և այլն ուսումնասիրած բազմաթիվ գիտնականների աշխատանքի ամբողջականությունը: Ֆոմենկոյի հիմնական համահեղինակը նրա բաժնի գործընկեր Գլեբ Նոսովսկին է: «Նոր ժամանակագրություն» խումբը հրատարակել է մի քանի տասնյակ գիրք ռուսերեն և մի քանիսը՝ անգլերեն և այլ եվրոպական լեզուներով, որոնք քննարկում են Ֆոմենկոյի կողմից մշակված հետազոտական մեթոդները, կրկնօրինակները, որոնք, Ֆոմենկոյի կարծիքով, լրացնում են ընդհանուր առմամբ ընդունված պատմությունը, և «ճիշտ» պատմության հնարավոր վերակառուցումները:

Շապիկների տուփ

Այս տեսությունը չի ճանաչվում գիտական հանրության կողմից՝ պատմաբանների, հնագետների, լեզվաբանների, մաթեմատիկոսների, ֆիզիկոսների, աստղագետների և այլ գիտությունների ներկայացուցիչների: «Նոր ժամանակագրությունը» քննադատության է ենթարկվել մի շարք հայտնի գիտնականների կողմից, մասնավորապես՝ Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս, հնագետ Վ. Լ. Յանինը, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոսը, պատմաբան Լ. Վ. Միլովը, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոսը, պատմաբան Վ. Ս. Մյասնիկովը, Ռուսաստանի կրթության ակադեմիայի ակադեմիկոսը, պատմաբան Ս. Օ. Շմիդտը, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոսը, լեզվաբան Ա. Ա. Զալիզնյակը, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի աստղագիտության գիտական խորհրդի բյուրոյի անդամ, ֆիզիկա-մաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր Յու. Ն. Եֆրեմովը:

Մենք ապրում ենք լիակատար ոչ պրոֆեսիոնալիզմի դարաշրջանում, որը քայքայում է հասարակության բոլոր ոլորտները՝ սկսած նրա իշխանական կառույցներից մինչև կրթական համակարգի կազմակերպումը: <…> Սկանդալների վրա դաստիարակված, հեռուստացույցի էկրանին կպչած հասարակությունը ծարավ է բացասականության և ցնցող արժեքի: Այն սիրում է Դեյվիդ Քոփերֆիլդի և Անատոլի Տիմոֆեևիչ Ֆոմենկոյի հնարքները։
- Վալենտին Յանին «Ակադեմիկոս Ֆոմենկոյի բացատար բարձունքները»[37]
Անկեղծ ասած, ես ինքս չեմ կարող լիովին ազատվել այն մտքից, որ Ա. Թ. Ֆոմենկոյի համար նրա հումանիտար թեմաներով աշխատանքները զվարճալի, թեև բավականին երկարաձգված ֆարս են, մաթեմատիկոսի մեֆիստոֆելյան ծաղրը հումանիտար պարզամիտների նկատմամբ, որոնց գիտությունն այնքան անօգնական է, որ նրանք չեն կարողանում տարբերակել պարոդիան գիտական տեսությունից։ Եթե դա այդպես է, ապա այս նուրբ էքսպերեմենտի հիմնական ճագարները նրա (Ա. Թ. Ֆոմենկոյի) հետևորդներն են։
- Անդրեյ Զալիզնյակ «Լեզվաբանությունը՝ ըստ Ա. Տ. Ֆոմենկոյի»

Ֆոմենկոյի տեսությունը դատապարտվել է «Գիտության պաշտպանության»[38][39] տեղեկագրի էջերում, որը հրատարակվել է Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի նախագահությանը կից կեղծ գիտության դեմ պայքարի հանձնաժողովի կողմից։ Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս, ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Վիտալի Գինզբուրգը, ակադեմիկոսներ Էդուարդ Կրուգլյակովը, Ալեքսանդր Անդրեևը, Նիկոլայ Պլատեն, Ալեքսանդր Ֆուրսենկոն, Եվգենի Ալեքսանդրովը, Սերգեյ Նովիկովը «Նոր ժամանակագրությունը» որակեցին որպես կեղծ գիտություն։

«Նոր ժամանակագրության» օգտին հանդես եկած հայտնի հասարակական գործիչների թվում էին Էդուարդ Լիմոնովը, Ալեքսանդր Զինովևը և Գարրի Կասպարովը[40]: Հետագայում Կասպարովը վերանայեց իր դիրքորոշումը և դադարեց աջակցել դրան[41][42]:

2004 թվականին «Նոր ժամանակագրության» մասին գրքերի շարքի համար համահեղինակներ Ֆոմենկոն և Նոսովսկին արժանացան «Աբզաց» հակամրցանակի «Պատվավոր անգրագիտություն» անվանակարգում՝ «ռուսական գրականության դեմ ուղղված առանձնահատուկ ցինիկ հանցագործությունների» համար[43]:

2016 թվականի հոկտեմբերի 2-ին, որպես «Նոր ժամանակագրության» ստեղծման գործում Ֆոմենկոյի վաստակի գնահատական, «Антропогенез.ру» գիտակրթական պորտալի կողմից կազմակերպված «Գիտնականները առասպելների դեմ-2» գիտակրթական ֆորումի ժյուրին[44] հանդիսավոր կերպով նրան ընտրեց կեղծ գիտությունների ստախոս ակադեմիայի (VRAL) թղթակից անդամ[45]։

Պարգևներ և մրցանակներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պետական պարգևներ և մրցանակներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • ԽՍՀՄ ԱՆ Պրեզիդիումի մրցանակ մաթեմատիկայի բնագավառում (1987)[20]
  • ՌԴ պետական մրցանակ գիտության բնագավառում (1996) — «Հարթ բազմակերպերի և Համիլթոնյան դինամիկական համակարգերի ինվարիանտների հետազոտություն» աշխատությունների շարքի համար (համատեղ Ա. Ս. Միշչենկոյի հետ)[21]
  • «Մոսկվայի պետական համալսարանի վաստակավոր պրոֆեսոր» պատվավոր կոչում (1999)[21]
  • «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» II աստիճանի շքանշանի մեդալ (2024 թվականի փետրվարի 5) — հայրենական գիտության զարգացման, երկարամյա արդյունավետ գործունեության և Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի հիմնադրման 300-ամյակի կապակցությամբ[46]

Հանրային պարգևներ և մրցանակներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • Մոսկվայի մաթեմատիկական ընկերության մրցանակի դափնեկիր (1974)[20]

Հիմնական մաթեմատիկական աշխատանքներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. Фоменко А. Т., Гутенмахер В. Л. Гомотопическая топология. Часть 1. — М.: МГУ, 1967.
  2. Фукс Д. Б., Фоменко А. Т. Гомотопическая топология. Часть 2. — М.: МГУ, 1968.
  3. Фукс Д. Б., Фоменко А. Т., Гутенмахер В. Л. Гомотопическая топология. — М.: МГУ, 1969. Английский перевод: Fomenko A.T., Fuchs D.B., Gutenmacher V.L. Homotopic Topology.— Budapest: Akademiai Kiado, 1986. (In English). Японский перевод в 1990 году, в Токио.
  4. Новиков С. П., Фоменко А. Т. Дифференциальная геометрия. — М.: МГУ, 1974.
  5. Дубровин Б. А., Новиков С. П., Фоменко А. Т. Современная геометрия. Части 1, 2.— М.: Наука, 1979. Часть 3. — М.: Наука, 1984. Английский перевод: B. A. Dubrovin, A. T. Fomenko, S. P. Novikov. Modern Geometry. Methods and Applications. — Springer-Verlag, GTM 93, Part 1, 1984; GTM 104, Part 2, 1985. Part 3, 1990, GTM 124. Далее последовали: французский, испанский, итальянский переводы. Затем в Москве вышло ещё несколько переизданий на русском языке.
  6. Мищенко А. С., Фоменко А. Т. Курс дифференциальной геометрии и топологии. — М.: МГУ, 1980. Английский перевод: A. Mishchenko, A. Fomenko. A Course of Differential Geometry and Topology. — MIR Publishers, 1988.
  7. Мищенко А. С., Соловьёв Ю. П., Фоменко А. Т. Сборник задач по дифференциальной геометрии. — М.: МГУ, 1981. Английский перевод: A. S. Mishchenko, Yu. P. Solovyev, A. T. Fomenko. Problems in Differential Geometry and Topology. — MIR Publishers, 1985.
  8. Фоменко А. Т. Вариационные методы в топологии. — М.: Наука, 1982. Английский перевод: Fomenko A. T. Variational Principles in Topology. Multidimensional Minimal Surface Theory. — Kluwer Acad. Publishers, 1990.
  9. Фоменко А. Т. Дифференциальная геометрия и топология. Дополнительные главы. — М.: МГУ, 1983. Английский перевод: Fomenko A. T. Differential Geometry and Topology. — New York, London: Plenum Publ. Corporation, 1987. Consultants Bureau (Ser. Contemporary Soviet Mathematics). Японский перевод этой книги сделан в 1996 году, в Токио. Второе русское издание, исправленное и дополненное, вышло в 1999 году. — Редакция журнала «Регулярная и хаотическая динамика», Библиотека «Математика», том 3. Ижевск, Ижевская республиканская типография, 1999.
  10. Фоменко А. Т. Топологические вариационные задачи. — М.: МГУ, 1984. Английский перевод: Fomenko A. T. Topological variational problems.— Gordon and Breach, 1991.
  11. Дао Чонг Тхи, Фоменко А. Т. Минимальные поверхности и проблема Плато. — М.: Наука, 1987. Английский перевод: Dao Chong Thi, Fomenko A. T. Minimal surfaces and Plateau problem.— American Math. Society, 1991.
  12. Новиков С. П., Фоменко А. Т. Элементы дифференциальной геометрии и топологии. — М.: Наука, 1987. Английский перевод: Novikov S. P., Fomenko A. T. The basic elements of differential geometry and topology.— Kluwer Acad. Publishers, 1990.
  13. Фоменко А. Т. Симплектическая геометрия. Методы и приложения. — М.: МГУ, 1988. Английский перевод: Fomenko A. T. Symplectic Geometry. Methods and Applications.— Gordon and Breach, 1988. Second edition 1995.
  14. Fomenko A. T., Trofimov V. V. Integrable systems on Lie algebras and symmetric spaces. — Gordon and Breach, 1987.(անգլ.)
  15. Fomenko A. T. Integrability and nonintegrability in geometry and mechanics. — Kluwer Academic Publishers, 1988.(անգլ.)
  16. Fomenko A. T. The Plateau problem.— Vols. 1, 2. — Gordon and Breach, 1990. (Studies in the Development of Modern Mathematics).(անգլ.)
  17. Fomenko A.T. Mathematical impressions. — USA: American Math. Society, 1990. (In English)
  18. Фоменко А. Т. Наглядная геометрия и топология. Математические образы в реальном мире. — М.: МГУ, 1993. — Второе переработанное издание вышло в 1998 году, в том же изд-ве МГУ. Английский перевод: Fomenko A. T. Visual Geometry and Topology. — Springer-Verlag, 1994.
  19. Фоменко А. Т., Фукс Д. Б. Курс гомотопической топологии. — М.: Наука, 1989.
  20. Тужилин А. А., Фоменко А. Т. Элементы геометрии и топологии минимальных поверхностей. — М.: Наука, 1991. Английский перевод: Fomenko A. T., Tuzhilin A. A. Elements of the Geometry of Minimal Surfaces in Three-Dimensional Space.— American Math.Soc. / Translation of Mathematical Monographs. — vol. 93. — 1991.
  21. Матвеев С. В., Фоменко А. Т. Алгоритмические и компьютерные методы в трехмерной топологии. — М.: МГУ, 1991. Английский перевод: Fomenko A. T., Matveev S. V. Algorithmic and Computer Methods in Three-Manifolds.— The Netherlands: Kluwer Academic Publishers, 1997. Второе переработанное и дополненное издание на русском языке — М.: Наука, 1997.
  22. Трофимов В. В., Фоменко А. Т. Алгебра и геометрия интегрируемых гамильтоновых дифференциальных уравнений. — М.: Факториал; Ижевск: Изд-во Удмуртского гос. ун-та «Просперус», 1995.
  23. Fomenko A. T., Kunii T. L. Topological modeling for visualisation. — Springer-Verlag, 1997.
  24. Болсинов А. В., Фоменко А. Т. Введение в топологию интегрируемых гамильтоновых систем. — М.: Наука, 1997.
  25. Болсинов А. В., Фоменко А. Т. Геометрия и топология интегрируемых геодезических потоков на поверхностях. — М.: УРСС, 1999. («Библиотека R&C Dynamics. Регулярная и хаотическая динамика», том 2).
  26. Болсинов А. В., Фоменко А. Т. Интегрируемые гамильтоновые системы. Геометрия. Топология. Классификация. — Тома 1 и 2. — Ижевск: Издательский дом «Удмуртский университет», 1999.
  27. Bolsinov A. V., Fomenko A. T. Integrable Geodesic Flows on Two-Dimensional Surfaces. — New York, Boston, Dordrecht, London, Moscow: Consultants Bureau; New York: Kluwer Academic/Plenum Publishers, 2000.
  28. Фоменко А. Т. Математика и миф сквозь призму геометрии. — М.: МГУ, 2001. — ISBN 5-211-04504-1
  29. Трофимов В. В., Фоменко А. Т. Риманова геометрия. — М.: ВИНИТИ, 2002. («Современная математика и её приложения. Итоги науки и техники», том 76).

Ժամանակագրության մեջ մաթեմատիկական մեթոդների վերաբերյալ հիմնական աշխատանքներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • Фоменко А. Т. Некоторые статистические закономерности распределения плотности информации в текстах со шкалой // Семиотика и информация. — М.: ВИНИТИ, 1980. — Вып. 15. — С. 99—124.
  • Фоменко А. Т. Методика распознавания дубликатов и некоторые приложения // Доклады АН СССР. — 1981. — Т. 258. — № 6. — С. 1326—1330.
  • Fomenko A. T. The jump of the second derivative of the Moon’s elongation // Celestial Mechanics. — 1981. — V.29. — P. 33—40.
  • Фоменко А. Т. Новая эмпирико-статистическая методика упорядочивания текстов и приложения к вопросам датировки // Доклады АН СССР, 1983. — Т. 268. — № 6. — С. 1322—1327.
  • Фоменко А. Т. Авторский инвариант русских литературных текстов // Методы количественного анализа текстов нарративных источников. — М.: Институт истории СССР (АН СССР), 1983. — С. 86—109.
  • Фоменко А. Т. Информативные функции и связанные с ними статистические закономерности // Статистика. Вероятность. Экономика. — М: Наука, 1985. — Т. 49. — С. 335—342. — (Учёные записки по статистике).
  • Fedorov V. V., Fomenko A. T. Statistical Estimation of Chronological Nearness of Historical Texts // Journal of Soviet Mathematics, 1986. — V. 32. — No. 6. — pp. 668–675.
  • Фоменко А. Т., Морозова Л. Е. Некоторые вопросы статистической обработки источников с погодным изложением // Математика в изучении средневековых повествовательных источников. — М.: Наука, 1986. — С. 107—129.
  • Морозова Л. Е., Фоменко А. Т. Количественные методы в «макротекстологии» (на примере памятников «смуты» конца XVI — начала XVII в.) // Комплексные методы в изучении исторических процессов. — М.: Институт истории СССР (АН СССР), 1987. — С. 163—181.
  • Fomenko A. T. Empirico-statistical methods in ordering narrative texts // International Statistical Review, 1988. — V. 56. — No. 3. — pp. 279–301.
  • Калашников В. В., Носовский Г. В., Фоменко А. Т. Датировка Альмагеста по переменным звёздным конфигурациям // Доклады АН СССР, 1989. — Т. 307. — № 4. — С. 829—832.
  • Носовский Г. В., Фоменко А. Т. Статистические дубликаты в упорядоченных списках с разбиением // Вопросы кибернетики. Семиотические исследования. — М., 1989. Научный совет по комплексной проблеме «Кибернетика». АН СССР. С. 138—148.
  • Рачев С. Т., Фоменко А. Т. Функции объёмов исторических текстов и принцип амплитудной корреляции // Методы изучения источников по истории русской общественной мысли периода феодализма. — М. Институт истории СССР, 1989. — С. 161—180.
  • Fomenko A. T., Kalashnikov V. V., Nosovsky G. V. When was Ptolemy’s star catalogue in Almagest compiled in reality? Statistical analysis // Acta Applicandae Mathematicae, 1989. — V. 17. — pp. 203–229.
  • Fomenko A. T. Mathematical Statistics and Problems of Ancient Chronology. A new Approach // Acta Applicandae Mathematicae, 1989. — V. 17. — pp. 231–256.
  • Фоменко А. Т. Методы статистического анализа нарративных текстов и приложения к хронологии. (Распознавание и датировка зависимых текстов, статистическая древняя хронология, статистика древних астрономических сообщений). — М.: Издательство МГУ, 1990. — 439 с. (издание за счёт средств автора, второе, переработанное издание опубликовано издательством «Наука» в 1996 году)
  • Фоменко А. Т. Статистическая хронология (Серия «Математика/Кибернетика»). — М.: Знание, 1990. — 48 с.
  • Калашников В. В., Носовский Г. В., Фоменко А. Т. Статистический анализ звёздного каталога «Альмагеста» // Доклады АН СССР, 1990. — Т. 313. — № 6. — С. 1315—1319.
  • Фоменко А. Т. Исследования по истории древнего мира и средних веков. Математические методы анализа источников. Глобальная хронология. — М.: Издательство мехмата МГУ, 1993. — 408 с.
  • Fomenko A. T., Kalashnikov V. V., Nosovsky G. V. Geometrical and Statistical Methods of Analysis of Star Configurations. Dating Ptolemy’s Almagest. — USA: CRC Press, 1993. — 300 pp.
  • Fomenko A. T. Empirico-Sratistical Analysis of Narrative Material and its Applications to Historical Dating. — Vol.1: The Development of the Statistical Tools; Vol.2: The Analysis of Ancient and Medieval Records. — Netherlands: Kluwer Academic Publishers, 1994. — 211+462 pp.

Ֆոմենկոյի աշխատանքների քննադատությունը «Նոր ժամանակագրության» ոլորտում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տես նաև

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. 1 2 Չեխիայի ազգային գրադարանի կատալոգ
  2. 1 2 https://new.ras.ru/staff/akademiki/fomenko-anatoliy-timofeevich/
  3. ↑ «Осуждение работ А. Фоменко на заседании Бюро Отделения истории РАН, 1998». // Вестник Российской академии наук. 1999, том 69, № 10, с. 879—904. Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ փետրվարի 7-ին. Վերցված է 2009 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.
  4. ↑ «Проблемы борьбы с лженаукой (обсуждение в Президиуме РАН)». Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ փետրվարի 24-ին. Վերցված է 2020 թ․ ապրիլի 28-ին.
  5. ↑ «Чем угрожает обществу лженаука? (заседание Президиума РАН, 2003)». // Вестник Российской академии наук. 2004, том 74, № 1, с. 8—27. Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ հուլիսի 15-ին. Վերցված է 2014 թ․ մայիսի 18-ին.
  6. ↑ Кругляков Э. П. «Охота на ведьм». // Огонёк, 2003. Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ սեպտեմբերի 23-ին. Վերցված է 2009 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.
  7. ↑ Ефремов Ю. Н., Завенягин Ю. А. ««О так называемой „Новой хронологии" А. Т. Фоменко»». // Вестник Российской академии наук. 1999, том 69, № 12, с. 1081—1092. Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ օգոստոսի 9-ին. Վերցված է 2014 թ․ մայիսի 18-ին.
  8. ↑ Александров Е. Б. «Проблемы экспансии лженауки». Արխիվացված օրիգինալից 2007 թ․ հոկտեմբերի 26-ին. Վերցված է 2009 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.
  9. ↑ Янин В. Л. «В Новгороде демократию сожрали олигархи». Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ դեկտեմբերի 19-ին. Վերցված է 2010 թ․ մայիսի 16-ին.
  10. ↑ Зализняк А. А. Лингвистика по А. Т. Фоменко // Вопросы языкознания. — 2000. — № 6. — С. 33—68.
  11. ↑ Новиков С. П. «Псевдоистория и псевдоматематика: фантастика в нашей жизни». // УМН, 2000. Արխիվացված է օրիգինալից 2010 թ․ հունիսի 18-ին. Վերցված է 2009 թ․ նոյեմբերի 1-ին.
  12. ↑ Володихин Д., Елисеева О., Олейников Д. История на продажу. Тупики псевдоисторической мысли.— М.: Вече, — 2005. — С. 320. ISBN 5-9533-0822-1
  13. ↑ Ажгихина Н. «Терминатор мировой истории». // НГ-Наука, 19.01.2000. Արխիվացված է օրիգինալից 2004 թ․ հունվարի 25-ին. Վերցված է 2009 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.
  14. ↑ Колодяжный И. «Разоблачение фолк-хистори». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ ապրիլի 15-ին. Վերցված է 2009 թ․ հոկտեմբերի 30-ին. // Литературная Россия, № 11. 17.03.2006
  15. ↑ Петров А. Е. «Перевёрнутая история. Лженаучные модели прошлого». Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ հունվարի 9-ին. Վերցված է 2014 թ․ մայիսի 18-ին. // «Новая и новейшая история», № 3, 2004.
  16. ↑ Мясников В. «Историческая беллетристика: спрос и предложение». Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ հունիսի 21-ին. Վերցված է 2011 թ․ մարտի 2-ին. // «Новый мир» 2002, № 4
  17. ↑ Фоменко Т. Г. У подножья : воспоминания. — М.: МАКС Пресс, 2010. — 455 с. — ISBN 978-5-317-03095-7
  18. 1 2 «Академику Фоменко Анатолию Тимофеевичу — 75 лет!». // Официальный сайт РАН. 2020 թ․ մարտի 13. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 14-ին. Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 6-ին.
  19. ↑ Кириллова М. Бушковские бестселлеры, НХ и юный математик из Луганска // Наша газета (Луганск). — 2012. — 24 марта.
  20. 1 2 3 4 5 6 7 «Фоменко Анатолий Тимофеевич. Историческая справка». // Официальный сайт РАН. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 4-ին.
  21. 1 2 3 4 5 «Фоменко Анатолий Тимофеевич». // Сайт «Летопись Московского университета». Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ հոկտեմբերի 11-ին. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 4-ին.
  22. ↑ Мехмат МГУ 80. Математика и механика в Московском университете / Гл. ред. А. Т. Фоменко. — М.: Изд-во Моск. ун-та, 2013. — 372 с. — ISBN 978-5-19-010857-6 — С. 84.
  23. ↑ Богданов В. П. «Механико-математический факультет МГУ. История». // Сайт механико-математического факультета МГУ. Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ սեպտեմբերի 27-ին. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 4-ին.
  24. ↑ «Сайт кафедры дифференциальной геометрии и приложений механико-математического факультета МГУ». Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ հունիսի 28-ին. Վերցված է 2008 թ․ սեպտեմբերի 13-ին.
  25. ↑ «Фоменко Татьяна Николаевна». // Сайт факультета ВМК МГУ. Արխիվացված (PDF) օրիգինալից 2016 թ․ դեկտեմբերի 21-ին. Վերցված է 2018 թ․ ապրիլի 13-ին.
  26. 1 2 3 4 «Фоменко Анатолий Тимофеевич. Направления деятельности». // Официальный сайт РАН. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 4-ին.
  27. 1 2 «К юбилею Анатолия Тимофеевича Фоменко». // Официальный сайт МГУ имени М.В.Ломоносова. 2015 թ․ մարտի 13. Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ հոկտեմբերի 11-ին. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 4-ին.
  28. 1 2 Новиков С. П. «Математики — геростраты истории? (Не погибнет ли российская математика?)». Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ նոյեմբերի 11-ին. Վերցված է 2010 թ․ հունվարի 16-ին. {{cite web}}: no-break space character in |title= at position 11 (օգնություն)
  29. ↑ «Review by F.Almgren: «Variational principles of topology. Multidimensional minimal surface theory», Bull. Am. Math. Soc. 1992, 26, #1, p.188-192» (PDF). Արխիվացված (PDF) օրիգինալից 2012 թ․ դեկտեմբերի 19-ին. Վերցված է 2010 թ․ հունվարի 16-ին.
  30. ↑ Новиков С. П. (1997). «Первые шаги морозовщины». // Природа, № 2. Վերցված է 2013 թ․ օգոստոսի 14-ին.
  31. ↑ Каждая история желает быть рассказанной, М.: АСТ, 2017, раздел «2000 год»/
  32. ↑ «Математика и графика». Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ դեկտեմբերի 19-ին. Վերցված է 2012 թ․ մայիսի 3-ին.
  33. ↑ «Графика академика А. Т. Фоменко». Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ հունիսի 25-ին. Վերցված է 2012 թ․ մայիսի 3-ին.
  34. ↑ «Альбом «Мои альбомы / Графика А. Т. Фоменко»». Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ դեկտեմբերի 19-ին. Վերցված է 2012 թ․ մայիսի 3-ին.
  35. ↑ Например, в 2004 году в «Булгаковском доме» проходила выставка графических работ Анатолия Фоменко «Геометрические ассоциации в романе М. Булгакова „Мастер и Маргарита“», см. «Мероприятия культурно-просветительского центра «Булгаковский дом» за 2004 год». Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ հոկտեմբերի 23-ին. Վերցված է 2013 թ․ հունվարի 26-ին.
    • См. также: Кот Бегемот и другие коты // Культура (Москва), N047.[дата?]
  36. ↑ «Официальный сайт проекта Новая Хронология Фоменко и Носовского». Արխիվացված օրիգինալից 2007 թ․ հունվարի 19-ին. Վերցված է 2009 թ․ մարտի 16-ին.
  37. ↑ Янин В. Л. «Зияющие высоты академика Фоменко». // Вестник Российской академии наук, 2000, т. 70, № 5. Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 5-ին. Վերցված է 2014 թ․ մայիսի 18-ին.
  38. ↑ Комиссия по борьбе с лженаукой и фальсификацией научных исследований при Президиуме РАН В защиту науки. Т. 1 / Отв. ред. Э. П. Кругляков. — М.: Наука, 2006. — 182 с. — ISBN 978-02-035504-6 — С. 24, 105.
  39. ↑ Комиссия по борьбе с лженаукой и фальсификацией научных исследований при Президиуме РАН В защиту науки. Т. 2 / Отв. ред. Э. П. Кругляков. — М.: Наука, 2007. — 207 с. — ISBN 978-02-036182-9 — С. 100—113.
  40. ↑ Кроме ряда выступлений в СМИ, Г. Каспаров и А. Зиновьев были авторами предисловий к одной из книг А. Фоменко и Г. Носовского.
  41. ↑ «Александр Никитин: «Поставьте рядом с Каспаровым по интеллекту кого-то из нынешних…»». Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ դեկտեմբերի 19-ին. Վերցված է 2011 թ․ հուլիսի 26-ին. // Chess-News. 12.11.2010.
  42. ↑ «В гостях у Гордона. Гарри Каспаров». Արխիվացված օրիգինալից 2011 թ․ հոկտեմբերի 18-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 16-ին. // Телеканал «Киев», 5.12.2008.
  43. ↑ «Антипремия «Абзац»». Արխիվացված օրիգինալից 2018 թ․ հունվարի 1-ին. Վերցված է 2020 թ․ ապրիլի 28-ին.
  44. ↑ В октябре 2016 года в состав жюри антипремии входили: главный редактор «Антропогенез.ру» А. Б. Соколов, ведущая канала SciOne М. Ефадзе, биоинформатик М. С. Гельфанд, биолог и популяризатор науки А. Ю. Панчин, антрополог и научный редактора «Антропогенез.ру» С. В. Дробышевский, генетик С. А. Боринская, врач и журналист А. В. Водовозов, филолог И. Б. Левонтина, видеоблогер М. Лидин, журналист Н. Дёмина
  45. ↑ Ученые против мифов — 2 и Премия ВРАЛ. Итоги Արխիվացված 2017-01-19 Wayback Machine // Антропогенез.ру
  46. ↑ «Указ Президента Российской Федерации от 5 февраля 2024 года № 91 «О награждении государственными наградами Российской Федерации»». Արխիվացված օրիգինալից 2024 թ․ փետրվարի 6-ին. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 6-ին.

Արտաքին հղումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Անատոլի Ֆոմենկո» հոդվածին։
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Անատոլի_Ֆոմենկո&oldid=10488840» էջից