Անակոնդաներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Անակոնդաներ
Eunectes murinus.jpg
Հսկա անակոնդա(Eunectes murinus)
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Կենդանիներ
Տիպ Քորդավորներ
Ենթատիպ Ողնաշարավորներ
Դաս Սողուններ
Կարգ Թեփուկավորներ
Ենթակարգ Օձեր
Ինֆրակարգ Ցածրակարգ օձեր
Ընտանիք Կեղծոտանիներ
Ենթաընտանիք Վիշապօձեր
Ցեղ Անակոնդաներ
Լատիներեն անվանում
Eunectes, 1830
Wagler

Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում

ITIS 634802
NCBI 51876

Անակոնդաներ (ջրային վիշապօձեր[1], լատ.՝ Eunectes), պատկանում են օձերի ընտանիքի վիշապօձերի ենթաընտանիքին։ Հաշվվում է 4 տեսակ, որոնք բնակեցնում են Հարավային Ամերիկայի արևադարձային շրջանները և Տրինիդադ կղզու հարավային մասերի գետերի, լճերի և ճահիճների ափերը։

Անակոնդաները ոչ թունավոր օձեր են։ Սնվում են տարբեր ողնաշարավորներով, կարող են հարձակվել ընտանի կենդանիների վրա, մարդու համար հիմնականում անվնաս են։

Ծագումնաբանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ինչ վերաբերում է «անակոնդա» բառին, ենթադրվում է, որ այն ծագում է սինգալերենի henakandayā (բոժոժավոր օձ) բառից[2][3][4], կամ տամիլերենի āṇaik’k'onḍa (փղերին սպանող) բառից։

Ընտանիքի գիտական անվանումը ծագում է հին հունական Eunectes բառից, ինչը նշանակում է «լավ լողորդ»։

Կանաչ անակոնդա

Հետաքրքիր փաստեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Անակոնդայի աչքերը և քթանցքերը տեղակայված են գլխի գագաթային հատվածում, ինչը թույլ է տալիս նրան շնչել և հետևել զոհին այն ժամանակ երբ նրա մարմինը ամբողջովին գտնվում է ջրի մակերևույթի տակ։ Անակոնդան թունավոր չէ, սակայն նա ունի հզոր ատամնաշար և ծնոտներ, որոնց միջացով նա որսում է զոհին և պահում ջրի տակ։
  • Անակոնդաները վատ համբավ ունեն, մարդիկ մտածում են, որ նրանք կարող են հարձակվել իրենց վրա։ Բայց ավելի հաճախ, երբ անակոնդան զգում է մարդու մոտենալը, հեռանում է հակառակ ուղղությամբ։ Անակոնդաների վրա հարձակվում են հովազները, խոշոր կայմանները կամ այլ անակոնդաներ։ Վիրավոր անակոնդան կարող է զոհ հանդիսանալ պիրանիաների համար։
  • Արուն գրավում է էգին(որը ավելի մեծ է քան արուն) ՝ բարձր ձայներ արձակելով։ Ենթադրվում է, որ օդում էգը տարածում է հատուկ բույր զուգընկերներին գրավելու համար։ Էգերը կարող են ունենալ բազմաթիվ զուգընկերներ։
  • Ինչպես գրեթե բոլոր վիշապօձերը, անակոնդաները նույնպես կենդանածին են։ Ամեն սերունդ կազմում է տասից մինչև տասնհինգ նորածին՝ 60-90սմ չափերով։ Հենց ծննդից նրանք կարող են հույսները դնել իրենք իրենց վրա։ Օձերից շատ քչերն են հասնում հասունացման փուլ, քանի որ նրանց թշնամիները բազմաթիվ են՝ կայմաններ, հովազներ, պիրանիաներ, կատվառյուծներ և այլն։
  • Ինչպես վիշապօձերի և պիթոնների բոլոր խոշոր ցեղատեսակները, անակոնդան նույնպես շարունակում է աճել ամբողջ կյանքի ընթացքում։ Աճի արագությունը դանդաղում է հասուն հասակի հասնելուց հետո։

Դասակարգում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անակոնդաների ընտանիքում կա 4 տեսակ[5].

  • Հսկա անակոնդա (Eunectes murinus)՝ բոլոր օձերից ամենամեծը, հասնում է մինչև 5.2 մետր երկարության։ Վերևից նա սևականաչ երանգ (ինչի պատճառով անվանվում է նաև կանաչ անակոնդա) և երկու շարք գորշ մեջքային բծեր ունի, ներքևից՝ բաց դեղնավուն և սև բծերով, կողային մասերից՝ դեղին բծեր՝ մուգ եզրաշերտերով։ Այս օձը ապրում է Հարավային Ամերիկայի մերձարևադարձային շրջաններում՝ խոշոր լճերում և ճահիճներում(նաև ափերին) ։
  • Պարագվայական անակոնդա (Eunectes murinus)՝ ձևավորված առանձնյակների չափերը չեն գերազանցում 3 մետրը։ Սնվում է ջրում տարատեսակ կաթնասուններով, ջրալող թռչուններով, երիտասարդ կայմաններով։ Հազվադեպ է ափ դուրս գալիս այն էլ ջրից ոչ հեռու։ Պարագվայական անակոնդայի էգը ծնում է 6-30 ձագեր, ծննդաբերությունը տեղի է ունենում ինչպես ջրում, այնպես էլ ցամաքում։ Հանդիպում են Բոլիվիայում, Պարագվայում, Ուրուգվայում, Բրազիլիայի հարավում և Արգենտինայում։
  • Դեշաուենսեի անակոնդա (Eunectes deschauenseei)՝ հանդիպում է Բրազիլիայի հյուսիս-արևմուտքում։
  • Eunectes beniensis՝ հայտնաբերվել է Բոլիվիայում 2002 թվականին Լուտց Դիրկսենի(անգլ.՝ Lutz Dirksen) կողմից և գտնվում է հետազոտման փուլում։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Ս.Վ. Կուդրյավցև, Վ.Ե.Ֆռոլով, Ա.Վ. Կոռոլյով «Տերրարիումը և նրա բնակիչները» 1991 թվական
  2. Roots.jrobertsons.com
  3. myEtymology.com
  4. Sri Lanka Wildlife Conservation Society
  5. The Reptile Database: Eunectes

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Dirksen L.; and Böhme W. (2005)։ «Studies on anacondas III. A reappraisal of Eunectes beniensis Dirksen, 2002, from Bolivia, and a key to the species of the genus Eunectes Wagler, 1830 (Serpentes: Boidae)»։ Russian Journal of Herpetology 12 (3): 223–229 
  • Wagler, J. G. (1830) (german). Natürliches System der Amphibien, mit vorangehender Classification der Säugetiere und Vögel. Ein Beitrag zur vergleichenden Zoologie. München, Stuttgart, and Tübingen: Cotta. 

Rivas, Jesus (2007). Natural History of the green anaconda (Eunectes murinus) in the Venezuelan llanos. USA: Eagle Mountain. էջեր 129-138. http://www.anacondas.org/nathist.pdf.