Այծատերևազգիներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Այծատերևազգիներ
Դասակարգում
Թագավորություն  Բույսեր (Plantae)
Ենթաթագավորություն  Viridiplantae
Ինֆրաթագավորություն Streptophyta
Վերնաբաժին Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta)
Տիպ/Բաժին Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta)
Ենթատիպ Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes)
Կարգ Ակքանածաղկավորներ (Dipsacales)
Ընտանիք Այծատերևազգիներ (Caprifoliaceae)
Juss., 1789

Այծատերևազգիներ, ցախակեռասազգիներ ( լատին․՝ Caprifoliaceae), երկշաքիլային ծաղկավոր բույսերի ընտանիք։ Հիմնականում տերևաթափ, երբեմն՝ մշտադալար թփեր (փաթաթվող) և կիսաթփեր, հազվադեպ՝ ծառեր և խոշոր բազմամյա խոտաբույսեր։

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տերևները հակադիր են, պարզ կամ կենտ փետրաձև, նստադիր կամ կոթունի վրա, երբեմն՝ սերտաճած հիմքով, մեծ մասամբ՝ առանց տերևակիցների։ Ծաղիկները կանոնավոր են կամ անկանոն, 5-անդամանի ծաղկաբաժակով և ծաղկապսակով, երկսեռ (առէջը՝ սովորաբար 5, պտղաթերթիկները՝ 3-5 հատ)։ Ծաղկաբույլը՝ տարբեր ձևերի և մեծության. բարդ վահանաձև կամ հովանոցաձև հուրան, ողկուզաձև, փնջաձև, հասկաձև, բազմապսակ, ծաղիկները՝ երբեմն մեկական։ Պտուղը՝ հատապտղա-, կորիզապտղանման, հազվադեպ՝ տուփիկ։ Սերմը զարգացած սերմնասաղմով և մանր էնդոսպերմով է։ Ընտանիքում ընդգրկված է 15-16 ցեղ (ավելի քան 400 տեսակ)։

Վերնագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տարածված են առավելապես հյուսիսային կիսագնդի բարեխառն գոտում։ Հայաստանի Հանրապետությունում հայտնի են այծատերևազգիների կտտկենի, բռնչի, ցախակեռաս, աբելիա, վեյգելա և այլ ցեղեր։ Ինտրոդուկցված են ձյունաշարուկը, դիերվիլան ևն։

Կիրառություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այծատերևազգիները օգտագործում են տափաստանային անտառաբուծության, կանաչապատման մեջ։ Մեղրատու են։ Տալիս են ուտելի պտուղներ,դեղահումք, ներկեր, աղաղանյութեր ևն։

Որոշ տեսակների պտուղները ուտելի են, համով հիշեցնում են հապալասը։

Կատվախոտը լայնորեն օգտագործվում է որպես դեղամիջոց։  Կատվախոտի հետ միասին այն օգտագործվում է նաև սննդի մեջ։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից», որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։