Jump to content

Այդին Այիմբետով

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Այդին Այիմբետով
ղազ.՝ Айдын Ақанұлы Айымбетов
Դիմանկար
Ծնվել էհուլիսի 27, 1972(1972-07-27) (53 տարեկան)
ԾննդավայրՕթենայ, Տալդի Կուրգան, Ղազախական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ
Քաղաքացիություն Ղազախստան
ԿրթությունStar City?
Մասնագիտությունտիեզերագնաց
Զբաղեցրած պաշտոններգնդապետ
Պարգևներ և
մրցանակներ
«Ղազախստանի Հանրապետության անկախության 20-ամյակի» մեդալ Օտանի շքանշան
Ազգային հերոս (Ղազախստան) Pilot-Cosmonaut of Kazakhstan
medal "for impeccable service" և
 Aidyn Aimbetov Վիքիպահեստում

Այդին Այիմբետով (ղազ.՝ Айдын Ақанұлы Айымбетов, հուլիսի 27, 1972(1972-07-27), Օթենայ, Տալդի Կուրգան, Ղազախական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Ղազախստանի ռազմաօդային ուժերի գեներալ-մայոր։

2015 թվականի սեպտեմբերի 2-ից 12-ը տիեզերական թռիչք է կատարել որպես 2-րդ բորտինժեներ տրանսպորտային մարդատար «Soyuz TMA-18M» տիեզերանավով դեպի Միջազգային տիեզերակայան (ՄՏԿ)։ Նա ՄՏԿ այցելող EP-18 արշավախմբի անդամ է եղել: Երկիր է վերադարձել «Soyuz TMA-18M» տիեզերանավով: Թռիչքի տևողությունը կազմել է 9 օր 20 ժամ 13 րոպե 51 վայրկյան:

Կենսագրություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Աիդին Աիմբետովը Ղազախստանի փոստային նամականիշի վրա, 2015թ.

Այդին Այիմբետովը ծնվել է 1972 թվականի հուլիսի 27-ին ՂԽՍՀ-ի Տալդի Կուրգանի շրջանի Զարյա Կոմունիզմա գյուղում[1] (այժմ՝ Ղազախստանի Ժետիսուի շրջանի Օտենայ գյուղում)[2]։ Գալիս է Ջալայիր տոհմից[3]։

1989 թվականին Թալդի Կուրգան քաղաքի[2] թիվ 20 միջնակարգ դպրոցը ոսկե մեդալով ավարտելուց հետո նա ընդունվել է Արմավիրի բարձրագույն ռազմական ավիացիայի կարմիր դրոշի օդաչուների դպրոցը, որը կրում է ավիացիայի գլխավոր մարշալ Պ.Ս. Կուտախովի անունը։ Այն ավարտել է 1993 թվականին՝ ստանալով հրամանատարական մարտավարական կործանիչ ավիացիայի մասնագիտացում[1] և օդաչու-ինժեների որակավորում[4]։

1993 թվականի մայիսից ծառայել է Ղազախստանի Հանրապետության ռազմաօդային ուժերում՝ Տալդիկորգան քաղաքի մոտակայքում գտնվող Բարսի Ժետիսուի ավիաբազայում օդաչուի, ավագ օդաչուի և ավիացիոն ստորաբաժանման հրամանատարի պաշտոններում[5]։ Նա տիրապետել է L-39, MiG-23, MiG-27, Su-27 ինքնաթիռներին։ Պարաշյուտային թռիչքների հրահանգիչ է և նաև ջրասուզակի սպա[2]։ 1993 թվականին նա ներկայացրել է իր առաջին դիմումը տիեզերագնացների կորպուս ընդունվելու համար։ 2001 թվականի մայիսի 5-ին նա նորից ներկայացրել է իր դիմումը Ղազախստանի առաջին տիեզերագնացների կորպուսում ընտրվելու համար[6]։ Այդ ընթացքում նա ունեցել է ավելի քան 470 ժամ թռիչքի ժամանակ և կատարել 360 պարաշյուտային թռիչք[2]։ 2002 թվականի ամռանը, համատեղ տիեզերական թռիչք իրականացնելու մասին ռուս-ղազախական համաձայնագրի իրականացման շրջանակներում, նա բժշկական զննում է անցել Մոսկվայի բժշկական և կենսաբանական ինստիտուտում։ 2002 թվականի նոյեմբերի 9-ին նրան առաջարկվել է ընդգրկվել Ղազախստանի Հանրապետության տիեզերագնացների կորպուսում: 2002 թվականի դեկտեմբերի 17-ին նա հանձնել է գլխավոր բժշկական հանձնաժողովի քննությունը, և նրան թույլատրվել է մարզվել: 2003 թվականի մայիսի 29-ին նա սկսել է մարզվել ռուս տիեզերագնացների թեկնածուների կազմում[4]։

2003 թվականի հունիսի 16-ից նա անցել է ընդհանուր տիեզերական պատրաստություն Յուրի Գագարինի անվան տիեզերագնացների պատրաստման կենտրոնում (ՏՈՒԿ)՝ Աստղային քաղաքում[6]։ 2005 թվականի հունիսի 28-ին հանձնել է ՉՊԿ-ի պետական ​​քննությունները գերազանց գնահատականով։ 2005 թվականի հուլիսի 5-ին միջգերատեսչական որակավորման հանձնաժողովի որոշմամբ նրան շնորհվել է «փորձարկող տիեզերագնաց» որակավորում: Նա շարունակել է մարզվել տիեզերագնացների խմբում՝ Միջազգային տիեզերակայան թռիչքի ծրագրի շրջանակներում: 2006 թվականին ավարտել է Ի. Ժանսուգուրովի անվան Ժետիսուի պետական ​​համալսարանի ֆիզիկայի և մաթեմատիկայի ֆակուլտետը՝ մասնագիտանալով ֆիզիկայի և հաշվողական տեխնիկայի մեջ[2]։

2008 թվականի նոյեմբերին տիեզերագնաց Մ. Ռ. Աիմախանովի հետ միասին նա դիտարկվել է որպես 2009 թվականի աշնանը տիեզերական թռիչքի գլխավոր անձնակազմի թեկնածու։ Սակայն 2009 թվականի ապրիլին Ռոսկոսմոսի ղեկավարությունը պաշտոնական նամակ է ստացել «ԿազԿոսմոսի» ղեկավարից, որ «ֆինանսական պատճառներով, կառավարության որոշմամբ, նրանք ղազախստանցի տիեզերագնացին հեռացրել են թռիչքից» (թռիչքը գնահատվել է 30 միլիոն դոլար)[7]։

2009 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Աիմբետովը երդվել է որպես «ԿազԿոսմոս»-ի նախագահի խորհրդական[8]։ Ավելի ուշ նա աշխատել է որպես Ղազախստանի Հանրապետության ազգային տիեզերական գործակալության նախագահի խորհրդական, գործակալության բաժնի տնօրեն, իսկ 2011 թվականի մարտից՝ որպես Սուլթանգազինի տիեզերական հետազոտությունների ինստիտուտի տիեզերական տեխնոլոգիաների տեղեկատվական և կրթական աջակցության բաժնի վարիչի տեղակալ։ 2014 թվականի ապրիլին նա նշանակվել է «ԿազԿոսմոս» տիեզերական հետազոտությունների և տեխնոլոգիաների ազգային կենտրոնի տիեզերական ճարտարագիտության և տեխնոլոգիայի ինստիտուտի փոխտնօրեն[2]։ 2012 թվականի գարնանից նա դասավանդել է Աստանայի դպրոցականների պալատի Երիտասարդ տիեզերագնացների դպրոցում և ղեկավարել է 3D մոդելավորման ակումբը[4]։

2012 թվականի հոկտեմբերի 12-ին Ղազախստանի Հանրապետության կառավարության թիվ 1304 որոշմամբ նրան շնորհվել է Ղազախստանի Հանրապետության տիեզերագնացի կարգավիճակ[9]։ 2014 թվականին նրան շնորհվել է Ղազախստանի Հանրապետության ռազմաօդային ուժերի գնդապետի կոչում: 2014 թվականի մայիսին Ազգային տիեզերական գործակալության նախագահ Թալգատ Մուսաբաևը մամուլի ասուլիսում հայտարարել է, որ Աիմբետովը դիտարկվում է որպես տիեզերագնացի հիմնական թեկնածու, որը կարող է 2017 թվականին Ղազախստանից Միջազգային տիեզերակայան մեկնել[4]։

2016 թվականի հունվարի 5-ին «Ղազախստան» ԲԲԸ «Ղարիշ Սապարի» տիեզերական համակարգերի ստեղծման և շահագործման գծով փոխնախագահ նշանակելու մասին հրամանագիր է ստորագրել «Ղազախստան» ԲԲԸ «Ղարիշ Սապարի» տիեզերական համակարգերի ստեղծման և շահագործման գծով փոխնախագահ Ա. Աիմբետովը[10]։

Ղազախստանի Հանրապետության նախագահի 2016 թվականի մայիսի 5-ի թիվ 245 հրամանագրով նրան շնորհվել է ավիացիայի գեներալ-մայորի զինվորական կոչում[11]։

Տիեզերական թռիչքի նախապատրաստում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2015 թվականի մայիսի 26-ին Ղազախստանի ներդրումների և զարգացման նախարարության Աէրոտիեզերական կոմիտեի մամուլի ծառայության ղեկավար (որին փոխանցվել են ԿազԿոսմոսի գործառույթները) Էրբոլ Դավլետովը ՌԻԱ Նովոստիին ասել է, որ «ԿազԿոսմոսը» քննարկել և աշխատել է տիեզերագնաց Աիդին Աիմբետովին Միջազգային տիեզերական կայան ուղարկելու հարցի շուրջ՝ բրիտանացի երգչուհի Սառա Բրայթմանի փոխարեն, որը 2015 թվականի մայիսի 13-ին հրաժարվել էր 10-օրյա տիեզերական թռիչքից[4]։

2015 թվականի հունիսի 22-ին Տիեզերագնացների պատրաստման կենտրոնի միջգերատեսչական հանձնաժողովը Աիմբետովին հաստատել է որպես «Soyuz TMA-18M» տիեզերանավի տիեզերական թռիչքի մասնակից։ Հուլիսին նրա կարգավիճակը փոխվել է «բորտինժեներ-2»-ի՝ համաձայն նրա որակավորման։ Ռուս տիեզերագնաց Սերգեյ Պրոկոպևը նշանակվել է Աիմբետովի պահեստային տիեզերագնաց։ «Soyuz TMA-18M» տիեզերանավի Բայկոնուրի տիեզերակայանից թռիչքը նախատեսված էր 2015 թվականի սեպտեմբերին։ Ռուս տիեզերագնաց Սերգեյ Վոլկովը և եվրոպացի տիեզերագնաց Անդրեաս Մոգենսենը պատրաստվում էին Աիմբետովի հետ ուղեծրային թռիչքին[12]։

2015 թվականի հուլիսի 28-ին Պետական ​​բժշկական հանձնաժողովի որոշմամբ նա առողջական վիճակը ճանաչվել է տիեզերական թռիչքների համար առողջ մարդ։ 2015 թվականի օգոստոսի 6-7-ը նա մասնակցել է նավի գլխավոր անձնակազմի բորտինժեների համապարփակ վերապատրաստմանը։ Օգոստոսի 7-ին անձնակազմը անցել է «Soyuz TMA-M» սիմուլյատորի վրա անցկացվող եզրափակիչ վարժանքը։ Օգոստոսի 10-ին միջգերատեսչական հանձնաժողովը ՄՏԿ-45/46/ԹՍ-18 հիմնական և պահեստային անձնակազմերի անդամների հետ միասին խորհուրդ է տվել շարունակել թռիչքային նախապատրաստական ​​​​վարժանքները Բայկոնուրի տիեզերակայանում[4]։ 2015 թվականի օգոստոսի 18-ին «Soyuz TMA-18M» օդաչուավոր տիեզերանավի հիմնական անձնակազմը ժամանել է Բայկոնուրի տիեզերանավի տարածք և սկսել պատրաստվել թռիչքին[13]: 2015 թվականի օգոստոսի 26-ին «Ռոսկոսմոս»-ի և «ԿազԿոսմոս»-ի միջև կնքվել է պայմանագիր՝ ղազախ տիեզերագնաց Աիմբետովի՝ որպես բորտինժեների, դեպի Միջազգային տիեզերական կայան թռիչքի համար[14], սեպտեմբերի 1-ին, պետական ​​հանձնաժողովի որոշմամբ, նա հաստատվել է որպես «Soyuz TMA-18M» անձնակազմի 2-րդ բորտինժեներ[15]։

Տիեզարական թռիչք

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
# Մեկնարկային նավ Մեկնարկ, UTC Արշավախումբ Մեկնարկային տիեզերանավ Վայրէջք, UTC Թռիցքի ժամանակ Տիեզերական զբոսանքներ Ժամանակը արտաքին տարածության մեջ
1 Soyuz TMA-18M 02.09.2015,

07։37

 Soyuz TMA-18M, ՄՏԿ Soyuz TMA-16M 12.09.2015,

03։32

 9 օրեր 20 ժամեր13 րոպե 51 վայրկյան 0 0
Արտաքին տեսաֆայլեր
Старт РКН «Союз-ФГ» с ТПК «Союз ТМА-18М».

Թռիչքը սկսվել է 2015 թվականի սեպտեմբերի 2-ին։ «Soyuz TMA-18M»-ն՝ անձնակազմով, որը բաղկացած էր հետևյալներից. տիեզերանավի հրամանատար Ս. Վոլկովը, բորտինժեներներ Ա. Այմբետովը և Ա. Մոգենսենը թռիչք կատարել են Մոսկվայի ժամանակով ժամը 7:37-ին Բայկոնուրի տիեզերակայանի թիվ 1 մեկնարկային համալիրից (Գագարինի մեկնարկ) դեպի Միջազգային տիեզերական կայան։ Սա Գագարինի կայանից մեկնարկային տիեզերանավի 500-րդ մեկնարկն էր։ Տիեզերանավի մոտենալը Միջազգային տիեզերակայան տեղի է ունեցել երկօրյա սխեմայով։ Սեպտեմբերի 3-ին, ժամը 8:40-ին, նավը զորաշարժ կատարեց՝ 1989 թվականին մեկնարկած ճապոնական մեկնարկային տիեզերանավի օգտագործված երրորդ փուլը շեղելու համար[16]։ Նավի ուղեծրային կայանին կցումը կատարվել է ավտոմատ ռեժիմով սեպտեմբերի 4-ին։ «Soyuz TMA-18M» TPK-ն ժամը 10:39-ին կցվել է Միջազգային տիեզերական կայանի ռուսական հատվածի «Պոիսկ» փոքր հետազոտական ​​մոդուլին (MRM2)[17]:

Տիեզերական թռիչքի ընթացքում Աիմբետովը անցկացրել է մի շարք ֆիզիկական և տիեզերական փորձեր, մասնավորապես՝ «Փոթորիկ», «Թուլացում», տիեզերքում մարդկանց վրա ճառագայթման ազդեցության ուսումնասիրման փորձ, ինչպես նաև Արալի և Կասպից ծովերի էկոլոգիայի տիեզերական մոնիթորինգ։ Աիմբետովը իր հետ ուղեծիր տարավ Ղազախստանի Հանրապետության դրոշը և Ղազախստանի ռազմաօդային ուժերի դրոշը, ինչպես նաև «Դաստարխան-6» փորձի համար վիտամինային հավելումներով լի սառեցված չորացրած ղազախական ազգային ուտեստներ՝ այրան, իրիմշիկ (ոչխարի կաթից պատրաստված կոշտ պանիր), չորթան, չորացրած ձիու կաթ, խարչո ապուր, թխվածքաբլիթներ և ղազախական ոճի միս[18][19]։

Աիմբետովը և Մոգենսենը ԹՍ-18 այցելու արշավախմբի անդամներ էին[20]։ Նրանց վերադարձը Երկիր տեղի ունեցավ 2015 թվականի սեպտեմբերի 12-ին՝ «Soyuz TMA-16M» տիեզերանավի վրա, որը հրամանատարում էր տիեզերագնաց Գ. Ի. Պադալկան, ով Միջազգային տիեզերակայանում էր 2015 թվականի մարտի 27-ից[19]։ Սեպտեմբերի 12-ին, Մոսկվայի ժամանակով ժամը 00:29-ին, «Soyuz TMA-16M» տիեզերանավը անջատվել է Միջազգային տիեզերակայանից, իսկ ժամը 3 ժամ 32 րոպե 34 վայրկյանին վայրէջքի մոդուլը հաջողությամբ վայրէջք է կատարել ղազախական տափաստանում՝ Ջեզկազգան քաղաքից 146 կիլոմետր հարավ-արևելք[21]։ Աիմբետովի թռիչքի տևողությունը կազմել է 9 օր 20 ժամ 13 րոպե 51 վայրկյան[4]։ Նա դարձել է Ղազախստանի Հանրապետության առաջին քաղաքացին, որը թռավ տիեզերք։

Աիմբետովի դեպի Միջազգային տիեզերական կայան թռիչքի պայմանագիրը արժեցել է մեկ միլիարդ հարյուր միլիոն ռուբլի[22]։

Ընտանիք, անձնական կյանք, հոբբիներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ամուսնացած է Լիլիա Ալմուխանբետովնա Աիմբետովայի հետ՝ ծնված Բայկոնուր քաղաքում։ Նա տնային տնտեսուհի է։ Ընտանիքն ունի երեք երեխա[1]. որդի` Ամիր (ծնված 1998 թվականին)[5], դուստրեր՝ Դիանա (ծնված 2000 թվականին) և Դայանա (ծնված 2006 թվականին)[4]։

Նախընտրում է հեծանիվ քշել, ամռանը՝ անվադողերով սահել, իսկ ձմռանը՝ դահուկավազք[23]։

Մրցանակներ և կոչումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • Ղազախստանի ժողովրդական հերոս[24] (14.10.2015)։
  • Հայրենիքի շքանշան[25] (14.10.2015)։
  • «Ղազախստանի օդաչու-տիեզերագնաց» կոչում[26] (14.10.2015)։
  • «Ղազախստանի Հանրապետության անկախության 20 տարի»` մեդալ։
  • «Տիեզերք առաջին մարդու թռիչքի 50-ամյակ» կրծքանշանը «ԿազԿոսմոս»-ի գերատեսչական պարգև[1]։
  • Թալդիկորգանի պատվավոր քաղաքացի[27] (15.10.2015)։
  • «Ավիացիայի գեներալ-մայոր Թալգատ Բեգելդինով» հուշամեդալ («Ղազախստանի Հանրապետության զինված ուժերի վետերաններ» հանրապետական ​​հասարակական միավորում)[28]։
  • «Ղազախստանի ոստիկանության 25 տարի» հոբելյանական մեդալ[29]։
  • Ավիացիայի գեներալ-մայոր (05.05.2016)[11]։
  • «Խաղաղություն և ներդաշնակություն» շքանշան («Бейбітшілік пен Келісім») (2024, Ղազախստանի ուղղափառ եկեղեցի)[30]։

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. 1 2 3 4 «Аимбетов Айдын Аканович. Биография». Сайт Центра подготовки космонавтов имени Ю.А. Гагарина. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ օգոստոսի 15-ին. Վերցված է 2015 թ․ օգոստոսի 14-ին.
  2. 1 2 3 4 5 6 Сара Нургалиева (2015 թ․ հուլիսի 27). «Айдын Аимбетов встречает свой день рождения в Звездном городке». Международное информационное агентство «Kazinform». Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 4-ին. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 31-ին.
  3. ↑ Жалайыр. Он екі ата. Шежіре. Тарақ , Толқымбекұлы Р. Алматы, Дәуір, 2000, 112 (733) б
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 «Аимбетов Айдын Аканович. Биография». Сайт «Космическая энциклопедия». Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ օգոստոսի 22-ին. Վերցված է 2015 թ․ օգոստոսի 14-ին.
  5. 1 2 «Айдын Аимбетов: полет в космос-это не покупка театральных билетов» (ղազախերեն). Официальный сайт акимата города Астаны. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ հունիսի 27-ին. Վերցված է 2015 թ․ օգոստոսի 20-ին.
  6. 1 2 Вячеслав Егоров (2004 թ․ սեպտեմբերի 10). «Мухтар и Айдын. Казахстанские «орлята» в Центре подготовки космонавтов им. Ю.Гагарина». ЦентрАзия. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ սեպտեմբերի 23-ին. Վերցված է 2015 թ․ օգոստոսի 14-ին.
  7. ↑ «Казахстанец Айдын Аимбетов отправился на МКС». «nur.kz». Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ սեպտեմբերի 13-ին. Վերցված է 2015 թ․ օգոստոսի 13-ին.
  8. ↑ Сара Кабикызы (2009 թ․ դեկտեմբերի 15). «Необходимо работать так, чтобы ни у кого не возникало сомнений по поводу космической деятельности РК». zakon.kz. Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ սեպտեմբերի 23-ին. Վերցված է 2015 թ․ օգոստոսի 24-ին.
  9. ↑ «Айдыну Айымбетову присвоили статус космонавта». tengrinews.kz. 2012. Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ սեպտեմբերի 23-ին. Վերցված է 2015 թ․ օգոստոսի 24-ին.
  10. ↑ «Новости — gharysh.kz». gharysh.kz. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 4-ին. Վերցված է 2016 թ․ փետրվարի 24-ին.
  11. 1 2 «Рабочий график Главы государства. Указ «О присвоении высшего классного чина»». nomad.su. 2016 թ․ մայիսի 11. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մայիսի 12-ին. Վերցված է 2019 թ․ հուլիսի 18-ին.
  12. ↑ «Казахстанский космонавт Айдын Аимбетов утверждён для полёта на МКС в сентябре». Деловой Казахстан. 2015 թ․ հունիսի 22. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ սեպտեմբերի 28-ին. Վերցված է 2015 թ․ օգոստոսի 24-ին.
  13. ↑ «Роскосмос: экипажи миссии 45/46 прибыли на Байконур». Роскосмос. 2015 թ․ օգոստոսի 18. Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ սեպտեմբերի 23-ին. Վերցված է 2015 թ․ օգոստոսի 24-ին.
  14. ↑ «Роскосмос: контракт с Казкосмосом». Роскосмос. 2015 թ․ օգոստոսի 26. Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ սեպտեմբերի 23-ին. Վերցված է 2015 թ․ սեպտեմբերի 1-ին.
  15. ↑ «Роскосмос: Госкомиссия утвердила экипажи ТПК «Союз ТМА-18М»». Роскосмос. 2015 թ․ սեպտեմբերի 1. Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ սեպտեմբերի 5-ին. Վերցված է 2015 թ․ սեպտեմբերի 1-ին.
  16. ↑ «"Союз" с космонавтами на борту уклонился от обломков японской ракеты». РИА Новости. 2015 թ․ սեպտեմբերի 3. Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ սեպտեմբերի 5-ին. Վերցված է 2015 թ․ սեպտեմբերի 3-ին.
  17. ↑ «Роскосмос: пилотируемый корабль «Союз ТМА-18М» успешно пристыковался к МКС». Роскосмос. 2015 թ․ սեպտեմբերի 4. Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ սեպտեմբերի 7-ին. Վերցված է 2015 թ․ սեպտեմբերի 4-ին.
  18. ↑ «Аимбетов возьмёт с собой в космос айран и мясо по-казахски». Today.kz. 2015 թ․ հուլիսի 29. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ օգոստոսի 23-ին. Վերցված է 2015 թ․ օգոստոսի 24-ին.
  19. 1 2 «Пресс-конференция экипажа ТПК «Союз ТМА-18М»». Телестудия Роскосмоса. 2015 թ․ սեպտեմբերի 1. Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ սեպտեմբերի 23-ին. Վերցված է 2015 թ․ սեպտեմբերի 1-ին.
  20. ↑ «Роскосмос: состоялся успешный запуск пилотируемого корабля «Союз ТМА-18М»». Роскосмос. 2015 թ․ սեպտեմբերի 2. Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ սեպտեմբերի 4-ին. Վերցված է 2015 թ․ սեպտեմբերի 2-ին.
  21. ↑ «Роскосмос приветствует экипаж на Земле экспедиции 43/44». Роскосмос. 2015 թ․ սեպտեմբերի 12. Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ սեպտեմբերի 12-ին. Վերցված է 2015 թ․ սեպտեմբերի 14-ին.
  22. ↑ «Казкосмос и Роскосмос окончательно договорились о полете Аимбетова на МКС». «nur.kz». Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ սեպտեմբերի 13-ին. Վերցված է 2015 թ․ օգոստոսի 13-ին.
  23. ↑ Мария Чаленко (2007). «Дорога к звёздам Айдына Аимбетова». Международный казахский сервер Казах.ру. Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ հուլիսի 23-ին. Վերցված է 2015 թ․ օգոստոսի 24-ին.
  24. ↑ «Н. Назарбаев присвоил космонавту Айдыну Аимбетову звание «Халық қаһарманы»». Казинформ. 2015 թ․ հոկտեմբերի 14. Արխիվացված օրիգինալից 2018 թ․ մարտի 4-ին. Վերցված է 2019 թ․ հուլիսի 18-ին.
  25. ↑ «Космонавту Аимбетову присвоено звание «Халық қаһарманы»». Tengrinews.kz. 2015 թ․ հոկտեմբերի 14. Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ հոկտեմբերի 24-ին. Վերցված է 2019 թ․ հուլիսի 18-ին.
  26. ↑ «Почётное звание «Қазақстанның ғарышкер-ұшқышы» присвоено Айдыну Аимбетову». Казинформ. 2015 թ․ հոկտեմբերի 14. Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ սեպտեմբերի 16-ին. Վերցված է 2019 թ․ հուլիսի 18-ին.
  27. ↑ «Айдын Аимбетов стал почётным гражданином Талдыкоргана (фото)». inform.kz. 2015 թ․ հոկտեմբերի 15. Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 4-ին. Վերցված է 2019 թ․ հուլիսի 18-ին.
  28. ↑ «Флаг ВВС ВС РК почти 160 раз облетел земной шар». mod.gov.kz. 2015 թ․ հոկտեմբերի 23. Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ սեպտեմբերի 16-ին. Վերցված է 2019 թ․ հուլիսի 18-ին.
  29. ↑ «Космонавту Айдыну Айымбетову вручили медаль «25 лет казахстанской полиции»». taldyk.info. Արխիվացված օրիգինալից 2018 թ․ հուլիսի 24-ին. Վերցված է 2019 թ․ հուլիսի 18-ին.
  30. ↑ «РПЦ наградила двух казахстанских космонавтов орденами «Мир и согласие»». Արխիվացված օրիգինալից 2024 թ․ փետրվարի 28-ին. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 28-ին.

Արտաքին հղումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Այդին Այիմբետով» հոդվածին։
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Այդին_Այիմբետով&oldid=10377460» էջից