Ամուր (գետ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ամուր
Amur River in Habarovsk.jpg
Ամուրը Խաբարովսկում
Amur.svg
Բնութագիր
Երկարություն2824
Ավազանի մակերես1 855 000 կմ²
ԱվազանԱխոտի ծով
Ջրի ծախս12 800
Ջրահոսք
ԱկունքԱխոտի ծով
 · Ակունքի տեղակայումՕնոն
 · Բարձրություն0 մ
 · Գետաբերանի տեղակայում5 կմ ձախ ափին
 · Կոորդինատներ
Տեղակայում
Հոսող հոսքերAmazar?, Օլդոյ, Զեյա, Բուրեա, Բիրա, Տունգուսկա, Gorin?, Ամգուն, Huma River?, Սունգարի, Ուսսուրի, Անյույ, Գուր, Արգուն, Շիլկա, Կերուլեն, Amurskaya Protoka?, Bidzhan?, Zavitaya?, Raychikha?, Khingan?, Ul'min?, Urusha River? և Arkhara?
ԵրկիրՌուսաստան Ռուսաստան
Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն Չինաստան
ԵրկրամասԱնդրբայկալյան երկրամաս
ՋրահավաքԱմուրի ավազան
Գետը Վիքիպահեստում

Ամուր (ռուս.՝ река́ Аму́р, (Չինարեն) - մոնղոլ Սուրենը սև գետ, չինարեն՝ եյլունցզյան սև վիշապի գետ), գետ Արևելյան Ասիայում։ Ավազանը տարածվում է ԽՍՀՄ (Չիտայի, Ամուրի մարզերում և Խաբարովսկի երկրամասում), ՉԺՀ և ՍԺՀ տերիտորիաներում։ Ամուրի ավազանի մեծ մասը գտնվում է ԽՍՀՄ-ում։

Աշխարհագրական դիրք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կազմավորվում է Արգուն և Շիլկա գետերի միացումից։ Երկրագդի 2824 կմ է (Արգունի ակունքից՝ 4440), ավազանը՝ 1855 հազար կմ2։ Թափվում է Թաթարական նեղուցը։ Վերին հոսանքում (մինչև Զեայի գետաբերանը) հովիտը նեղ է ու խոր, ափերը՝ ժայռոտ, հոսքը՝ սրընթաց։ Միջին հոսանքում (Բլագովեշչենսկից մինչև Խաբարովսկ) առաջացնում է լայն ողողատ։ Ստորին հոսանքում ընթանում է Ստորին Ամուրյան դաշտավայրով ու բաժանվում բազուկների՝ առաջացնելով բազմաթիվ կդզիներ։ Գլխավոր վտակներն են ձախից՝ Զեա, Բուրեա, Ամգուն, աջից՝ Աունգարի, Ուսուրի։ Սնումը՝ ամառային և աշնանային մուսոնային անձրևներից (65%) և ստորերկրյա ջրերից։

Գետի ավազանում ձնածածկույթը չնչին է, գարնանային հորդացում չունի։ Տարեկան միջին հոսքը 343 կմ3 է (10,8 հազար մ3/վրկ)։ Սառցակալում է նոյեմբերից մայիս։ Ամուրը նավարկելի է գրեթե ամբողջությամբ։ Գլխավոր նավահանգիստներն են՝ Ամուրսկ, Բլագովեշչենսկ, Խաբարռվսկ, Ամուրի Կոմսոմոլսկ, Ամուրի Նիկոլաևսկ (ԽՍՀՄ) ե Հեյհե (ՉԺՀ)։ Ամուրը հարուստ է ձկներով (կետա, սապատաձուկ և այլն)։

Գետի ջրաբանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ամուրի (մ³/վրկ) միջին ամսական արտահոսքը։
[1]

Բնակավայր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաք․ Ամուրսկ, Բլագովեշչենսկ, Խաբարովսկ:

Ամուրի համայնապատկերը
Ամուրի համայնապատկերը


Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png