Ամերիկյան երազանք

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
19-րրդ դարավերջին և 20-րդ դարասկզբին ծովով Նյու Յորք ներգաղթածների համար Ազատության արձանը առաջինն էր, ինչ նրանք տեսել են ԱՄՆ-ում, և խորհրդանշել է ամերիկյան արժեքները:

Ամերիկյան երազանք (անգլ.՝ American Dream), արտահայտություն, որը հաճախ կիրառում են ԱՄՆ-ի բնակիչների կյանքի իդեալները նշելու համար` ինչպես նյութապես, այնպես էլ հոգեպես: Ուիլյամ Սեֆայրի «Քաղաքական բառարանում» (Safire’s New Political Dictionary. Random House, New York, 1993) ասված է [1]:

Aquote1.png Ամերիկյան երազանքը` ազատության կամ հնարավորությունների իդեալ է, որը ձևավորվել է — «հիմնադիր հայրերի» կողմից, ազգի հոգևոր ուժը: Եթե ամերիկյան համակարգը` ամերիկյան քաղաքականության կմախքն է, ապա ամերիկյան երազանքը` հոգին է: Aquote2.png


«Ամերիկյան երազանք» բառակապակցության աղբյուրը համարվում է Մեծ ճգնաժամի ընթացքում Ջեյմս Ադամսի գրած տրակտատը, «Ամերիկայի էպոսը» վերնագրով (անգլ.՝ The Epic of America, 1931)[1]:

Aquote1.png Ամերիկյան երազանքը երկրի մասին է, որտեղ յուրաքանչյուր բնակչի կյանքը կլինի ավելի լավ, հարուստ և լի, որտեղ յուրքանչյուրը հնարավորություն կունենա ստանալ այն, ինչին արժանի է: Aquote2.png


Ջեյմս Ադամսը ցանկացել է ոգևորել հայրենակիցներին, հիշեցնել Ամերիկայի և նրա նվաճումների նշանակության մասին: Այս բառակապակցությունը պահպանվել է, այնուհետև դառնալով Էդվարդ Օլբի պիեսի և Նորման Մեյլորի վեպի վերնագիրը, սակայն այս ստեղծագործություններում այն հեգնանքի իմաստ է ունեցել:

Ամերիկյան երազանք արտահայտության իմաստը բավականին անորոշ է: Այսպես, պատմաբան Ֆ. Կարպենտերը գրել է. «Ամերիկյան երազանքը երբեք ճշգրիտ բացահայտված չէր և ակնհայտ է, երբեք չի բացահայտվի: Այն միևնույն ժամանակ և չափազանց բազմազան է և չափազանց անորոշ. տարբեր մարդիկ տարբեր իմաստներ են դնում այս հասկացության մեջ»: Այնուամենայնիվ ԱՄՆ-ի գրեթե բոլոր նախագահները պաշտոնի անցնելուց կամ պատասխանատու որոշում կյացնելուց առաջ պարտավոր են խոստանալ իրենց ընտրողներին, որ իրենց քաղաքականությունը կյանքի է կոչելու այդ երազանքը:

ԱՄՆ-ի ազգային էթոսը, որտեղ ազատությունը յուրաքանչյուրի համար ներառում է բարգավաճման և հաջողության խոստում, հիմնված է ԱՄՆ-ի Անկախության հռչակագրի գաղափարների վրա, այն մասին, որ մարդիկ ստեղծվել են հավասար[2]:

Aquote1.png «Սահմանված անքակտելի իրավունքներով», ներառյալ «կյանքը, ազատությունը և երջանկության ձգտումը»: Aquote2.png


Ամերիկյան երազանք հասկացությունը հաճախ կապում են ներգաղթյալների հետ, ովքեր ժամանել են ԱՄՆ ՝ ավելի լավ կյանքի որոնման համար: Ակնհայտ է, որ նրանք լքում են այն երկրները, որտեղ ի տարբերություն ԱՄՆ-ի, առկա էր բավականին խիստ սոցիալական շերտավորման համակարգ, որը սահմանափակում է սոցիալական շարժունությունը, որոշում է նրանց նվիրվածությունը անհատական ​​ազատության և ազատ ձեռնարկատիրության փիլիսոփայությանը: Ամերիկյան երազանք հասկացությունը սերտորեն կապված է «self-made person» հասկացության հետ, այսինքն մի անձնավորության, որը ծանր աշխատանքի միջոցով կյանքում հաջողությունների է հասել:

Հաճախ «Ամերիկյան երազանքի» իրականացման ֆիզիկական ապացույցը մասնավոր տան սեփականությունն է[3]:

Հանթեր Թոմփսոնը անդրադարձավ իր ստեղծագործություններում «Ամերիկյան երազանք» որոնման թեմային:

Քննադատություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Aquote1.png Ի՞նչ է պատահել ամերիկյան երազանքին: Այլևս միասնական հզոր ձայնի հնչյուններ չեն լսվում, որոնք արտահայտում են մեր համընդհանուր հույսն ու կամքը: Այն ինչ հիմա լսում ենք` սարսափի, հաշտեցման և փոխզիջման խառնաղմուկն է, «ազատություն, ժողովրդավարություն, հայրենասիրություն» բարձրաձայն բառեր, որոնցից մենք հեռացրել ենք ամբողջ բովանդակությունը:
- Ամերիկացի գրող, Գրականության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Ուիլյամ Ֆոլքներ[4]:
Aquote2.png


Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]