Ամերիկա-հնդկական հարաբերություններ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Հնդկաստան – ԱՄՆ հարաբերություններ
Հնդկաստան և ԱՄՆ

Հնդկաստան

ԱՄՆ

Հնդկաստան – ԱՄՆ հարաբերություններ

Հետսառըպատերազմյան տարիները բեկումնային էին Հնդկաստանի համար, քանի որ վերջինս պետք էր արտաքին քաղաքականության հարաբերություններում նոր հայեցակարգ որդեգրել: Այս հիմքով՝ Հնդկաստանը վերսկսեց իր հարաբերությունները ԱՄՆ-ի հետ, որի հիմանական շարժառիթը տնտեսական հարաբերություններն էին:

Հնդկաստան-ԱՄՆ հարաբերություններում իրականացվեցին հսկայական փոփոխությունները, որը ուներ անմիջական փոխկապակցավածություն որոշ երկրների արտաքին քաղաքական շահերի հետ: Այդ փոփոխությունները շարունակեցին մնալ հակասական և <<զիգզագաձև>>: Բուշի կառավարությունը Հնդկաստանի հետ հարաբերություններում նորորարություն մտցրեց և բեղմնավոր ժամանակաշրջանի սկիզբ դրեց: Ամեն ինչ փոխվեց, երբ կոնգրեսական կառավարությունը պարտվեց և նոր միացյալ կառավարութնունը հաղթեց: Դժվար է ասել, թե Հնդկաստանի տնտեսության մեջ էական փոփոություններ եղան, սակայն նոր կառավարությունը ողջունեց օտարերկրյա ներդրումները և խոստացավ ավելի աղքատիկ մոտեցում: Այնուամենայնիվ ֆինանսների նախարար Ս.Ռ. Չիդամբարն և արտադրության նախարար Մոտասովի Մարան անշուշտ ներդրումների կողմնակից են և հրահրում էին կառավարությանը որդեգրել տնտեսական քաղաքականություն:

Չնայած կար որոշակի հստակություն տնտեսական հարաբերություններում, սակայն քաղաքական հարաբերություններում որևէ կարևոր դեպք չեր գրանցվել: Հնդկաստան-ԱՄՆ հարաբերությունների հիմքում հիմնականում ընկած էին տնտեսական փոխազդեցությունները և 1990-ականների քաղաքական փխրուն հարաբերությունները: Անշուշտ, փոփոխութուններ եղել են, սակայն ամենանշանակալի փոփոխությունը եղավ Բուշի նախագահության տարիներին: ԱՄՆ-ն մտահոգված էր մարդու իրավունքների խաշտպանությամբ և դրանով էր բացատրվում Քլինթոնի վերադարձը դեպի Ջիմմի Քարթերի առաջ քաշած՝ մարդու իրավունքների պաշտպանության նպատակով պայքարին:

Պաշտոնական Վաշինգտոնի քաղաքական կուրսի փոփոխման համար հիմնականում 2 պատճառներ կային՝

1. Հարավ-արևմտյան Ասիայի, Պարսից ծոցի երկրների և Պակիստանի ստրատեգիական նշանակությունն էև, քանի որ այս երկրները բնորոշվում էին անկայուն և ըմբոս իշխանություններիվ, և Քլինթոնի իշխանության ընդունման հարցում որպես ԱՄՆ-ի համախոհ Պակիստանը կարող էր զգալի դեր ունենալ: Այնպիսի իրավիճակներում ինչպիսին ռադիկալ իսլամիստական շարժման ծավալումն էր գտնվում են Իրաքը, Հորդանանը, իսկ Պարսից ծոցի երկրները ճգնաժամ էին ապրում: Իսլամական երկրներում և Կենտրոնական Ասիայի երկրներում անկայությունները միշտ էլ ԱՄՆ-ի համար եղել են մութ կողմ: Վաշինգտոնը շահագրգռված է եղել համագործակցել Իսլամաբադի հետ, հավատալով որ, այն կարող է ունենալ մեծ դերակատարում այս տարածաշրջանում[1]:

2. Հնդկաստանը հնարվոր քաղաքական վտանգ էր ներկայացնում և պաշտոնական Վաշինգտոնը տեսնելով այդ փորձում էր Հնդկաստանին հսկողության տակ պահել: Մի կողմից Հնդկաստանը տնտեսական վերածննդի շրջանում էր, ինչը ողջունելի է, քանի որ այն ուղղված էր շուկայական ազատության և ներդրումների զարգացմանը: Մյուս կողմից Հնդկաստանը իր մասսայական ոչնչացման զենքերով և տիեզերակա ծրագերով հանդերձ կարող էր մեծ լիգայի անդամ դառնալ, որն էլ Հնդկաստանին կդրաձներ այս տարածաշրջանի լիդեր:

Ներկայումս հարաբերությունները Հնդկաստանի և ԱՄՆ-ի շարունակում են զարգանալ՝ չնայած առկա հակասությունների:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Cohen Stephen P.։ Superpower Rivalry and Conflict – Pakistan and the Cold War։ Brookings։ էջեր 76, 77, 78։ ISBN 978-0-415-55025-3 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]