Ամելի Սքրամ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Ամելի Սքրամ
Amalie Skram2.jpg
Ծննդյան անուն ֆր.՝ Berthe Amalie Alver - senere Amalie Skram
Ծնվել է օգոստոսի 22, 1846({{padleft:1846|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:22|2|0}})[1]
Ծննդավայր Բերգեն, Հորդալան, Վեստլանն, Նորվեգիա, Շվեդ-նորվեգական միություն[2]
Վախճանվել է մարտի 15, 1905({{padleft:1905|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:15|2|0}})[1] (58 տարեկանում)
Վախճանի վայր Կոպենհագեն, Դանիա[2]
Մասնագիտություն գրող
Լեզու նորվեգերեն[3]
Քաղաքացիություն Նորվեգիա
Գրական ուղղություններ նատուրալիզմ
Ուշագրավ աշխատանքներ Hellemyrsfolket (The People of Hellemyr)
Ամուսին Bernt Ulrik August Müller և Erik Skram
Զավակներ Ludvig Müller և Johanne Skram Knudsen
Amalie Skram Վիքիպահեստում

Ամելի Սքրամ (նորվ.՝ Amalie Skram, ծննդյան անունը՝ Բերտա Ամելի Ալվեր ֆր.՝ Berthe Amalie Alver, 22 օգոստոսի, 1847, Բերգեն, Նորվեգիա – 15 մարտի, 1905, Կոպենհագեն, Դանիա), դանիա-նորվեգացի գրող:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ամելի Ալվերը ծնվել է 1847 թվականի օգոստոսի 22-ին Նորվեգիայի Բերգեն քաղաքում: Նրա ընտանիքում եղել է ևս վեց երեխա: Երբ Ամելի Ալվերը եղել է 17 տարեկան, նրա հայրը մեկնել է ԱՄՆ, որպեսզի խուսափի ձերբակալությունից: Ամելի Ալվերին բռնի ամուսնացրել են նորվեգացի պահեստի կապիտան ու գործարանատեր Ավգուստ Մյուլլերի հետ, ով տարիքով բավականին մեծ էր նրանից: Նրանք միասին ապրել են 13 տարի և ունեցել են երկու որդի: Ամուսնու դավաճանությունների ու ծաղրանքների պատճառով Ամելի Ալվերն ստացել է հոգեկան խանգարում և մի քանի տարի անցկացրել հոգեբուժարանում: 1877 թվականին նա ամուսնալուծվել է և որդիների հետ տեղափոխվել Քրիստիանիա: 1884 թվականին ամուսնացել է դանիացի լրագրող Էրիկ Սքրամի (1847-1923, «Gertrude Coldbjörnsen» (1879) նովելի հեղինակը) հետ[4] և նրա հետ տեղափոխվել Կոպենհագեն: Նրանք ունեցել են մեկ դուստր: 1894 թվականին Ամելի Սքրամի հոգեկան հիվանդութունը կրկին սրվել է, ինչի պատճառով նա հայտնվել է Ռոսկիլդեի հիվանդանոցում: 1900 թվականին Ամելի Սքրամը բաժանվել է Էրիկ Սքրամից:

Ամելի Սքրամը մահացել է 1905 թվականի մարտի 15-ին Կոպենհագենում:

1996 թվականին Նորվեգիայում թողարկվել է Ամելի Սքրամին նվիրված նամականիշ[5][6][7]:

Ստեղծագործություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1882 թվականին Ամելի Սքրամը (Ամելի Մյուլլեր անունով) տպագրել է իր առաջին պատմվածքը՝ «Madam Høiers leiefolk», որ հրատարակվել է Nyt Tidsskrift ամսագրում[8][9]:

Ամելի Սքրամը հեղինակել է մի շարք վեպեր, որոնք առանձնանում են իր ժամանակի համար համարձակ բովանդակությամբ: Դրանցում պատկերված գործողությունները ծավալվում են հիմնականում Նորվեգիայում: Առավել հայտնի են «Կոնստանցիա Ռինգ» (1884), «Ֆրու Ինեե» (1891), «Դավաճանվածը» (1892) ստեղծագործությունները, որոնք նվիրված են ընտանեկան կյանքի խնդիրներին, ինչպես նաև «Մարդիկ Հելեմյուրից» վեպերի շարքը (հատոր I-IV, 1885-1898), որոնցում նատուրալիստական ոճով պատկերված է ընտանիքի վերելքի ու անկման պատմությունը, և քննադատության է ենթարկվում բուրժուական հասարակության բարոյականությունը: «Պրոֆեսոր Իիերոնիմուս» (1895) և «Սուրբ Յորգենի հիվանդանոցը» (1896) վեպերում Ամելի Սքրամը սկանդինավյան գրականության մեջ առաջին անգամ բարձրացրել է հասարակության ու հոգեկան հիվանդություն ունեցող անձանց փոխհարաբերությունների հարցը, ինչը հասարակական քննարկումների ու վեճերի տեղիք է տվել: Իր երկրորդ ամուսնու՝ Էրիկ Սքրամի հետ համահեղինակությամբ Ամելի Սքրամը գրել է «Fjäldmennesker» (1889) պիեսը:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Encyclopædia Britannica
  2. 2,0 2,1 Скрам Амалия // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  3. data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  4. Engelstad Irene։ «Amalie Skram»։ in Helle, Knut։ Norsk biografisk leksikon (Norwegian)։ Oslo: Kunnskapsforlaget։ Վերցված է 26 June 2010 
  5. Maja Refsum (Store norske leksikon)
  6. Ambrosia Tønnesen (Store norske leksikon)
  7. Famous Norwegian Women on Stamps
  8. Müller Amalie (1882)։ Sars, J. E., Skavlan, Olaf, eds.։ «Madam Høiers leiefolk»։ Nyt Tidsskrift (Norwegian) (Kristiania) 1: 557–570 
  9. Beyer Edvard (1975)։ «Amalie Skram»։ Norges Litteraturhistorie (Norwegian) 3։ Oslo: Cappelen։ էջ 488։ ISBN 82-02-02996-1 

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Krane В., Arnalie Skram og kvinneiis problem, Oslo, 1951.
  • Krane В., Amalie Skrams diktning, Oslo, 1961.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]