Ամելանխիեր ամբողջատերև

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ամելանխիեր ամբողջատերև
Amelanchier grandiflora2.jpg
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Բույսեր
Տիպ Ծածկասերմեր
Դաս Երկշաքիլավորներ
Կարգ Վարդածաղկավորներ
Ընտանիք Վարդազգիներ
Ցեղ Ամելանխիեր
Տեսակ Ամելանխիեր ամբողջատերև
Լատիներեն անվանում
Amelanchier Medie. integrifolia
Boiss

Ամելանխիեր ամբողջատերև (լատ.՝ Amelanchier Medie. integrifolia Boiss), վարդազգիների ընտանիքի, ամելանխիեր ցեղի բույս։

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տերևաթափ թուփ է 0,5֊3 մետր բարձրությամբ։ Երիտասարդ ընձյուղները ծածկված են խիտ թաղիքանման աղվամազով։ Տերևները էլիպսաձև են, 4֊6 սմ երկարությամբ և 2֊3 սմ լայնությամբ, ամբողջաեզր, միայն երբեմն գագաթնային մասում, ատամնաեզր, կաշվեկերպ, թե՛ հիմքում և թե՛ գագաթում կլորավուն, գագաթին կարճ, սրածայր հավելվածով, երբեմն՝ փոսիկով, վերևի կողմից մերկ, ներքևից՝ ծածկված թաղիքասպիտակ աղվամազով, որը պահպանվում է մինչև պտուղների հասունացումը։

Ծաղիկներն ունեն սպիտակ կամ բաց դեղնավուն պսակ` հավաքված 4֊6 ծաղիկներից կազմված ողկույզներում; Սռնակն ազատ է, կարճ, բաժակաթերթիկները եռանկյունաձև են, պատված թաղիքանման աղվամազով, պահպանվում են հասունացած պտղի վրա։ Պտուղը 10 սմ տրամագծով փոքրիկ խնձոր է` քաղցր ու հյութալի: Լինում է սև` կապտավուն խավով պատած, կամ կարմիր` մանուշակագույն խավով պատած:

Ծաղկում է մայիսին, պտուղները հասունանում են հուլիս-օգոստոսին:

Բուժիչ հատկություններ ունեն բույսի կեղևը, ծաղիկը, տերևը, պտուղը։ Կեղևը պարունակում է դաբաղանյութեր, տերևը` ասկորբինաթթու, ծաղիկը և պտուղը` նաև ռուտին և կարոտին։

Պտուղները պարունակում են մինչև 12 % շաքար, մոտ 1 % թթուներ, 0,5 % դաբաղանյութեր, մոտ 40 % ասկորբինաթթու, կարոտին, ներկանյութեր:

Էկոլոգիական խումբը՝ XIII:

Տարածվածություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայտնի են 19 տեսակ և մի քանի հիբրիդային ձևեր, որ աճում են հյուսիսային կիսագնդի մեղմ գոտիներում`Հյուսիսային Ամերիկայում, Հյուսիսային Աֆրիկայում, Կենտրոնական և Հարավային Եվրոպայում, Կովկասում, Ղրիմում, Ճապոնիայում:

Հեշտ հարմարվում են պայմաններին, լայնորեն տարածված են աշխարհով մեկ, այդ թվում Արևմտյան Հայաստանում, Իրանում, Փոքր Ասիայում: Հայաստանի Հանրապետությունում հանդիպում է Աշոցքում, Սևանի ավազանում, Վայքում[1]:

Հանդիպում է նաև վայրիացած տեսակը: Սերմերը տարածում են թռչունները:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 1, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ (366)։