Ամբրոուս Դադլի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ամբրոուս Դադլի
English School Ambrose Dudley, Earl of Warwick in Garter Robes.png
Ծնվել է1520-ականներ կամ 1530[1]
Մահացել էփետրվարի 21, 1590(1590-02-21)[1]
Մահվան վայրԼոնդոն, Անգլիայի թագավորություն
Մասնագիտությունզինծառայող
ԱմուսինAnne Russell, Countess of Warwick? և Elizabeth Tailboys, 4th Baroness Tailboys of Kyme?
Ծնողներհայր՝ Ջոն Դադլի, Նորթամբերլանդի 1-ին դուքս, մայր՝ Ջեյն Դադլի, Նորթամբերլանդի դքսուհի
Զբաղեցրած պաշտոններLord Lieutenant of Warwickshire?
Ստորագրություն
Ambrose Dudley Earl of Warwick signature.png
Ambrose Dudley, 3rd Earl of Warwick Վիքիպահեստում

Ամբրոուս [2] Դադլի [3][4] [5][6][7] (անգլ.՝ Ambrose Dudley, 3rd Earl of Warwick 1520-ականներ կամ 1530[1] - փետրվարի 21, 1590(1590-02-21)[1], Լոնդոն, Անգլիայի թագավորություն), Ուորիկի կոմս, անգլիացի արիստոկրատ և զինվորական գործիչ, «իննօրյա թագուհու» ամուսնու` Գիլֆորդ Դադլիի և թագուհու սիրելիի՝ Ռոբերտ Դադլիի, եղբայրը։

Ամբրուսը Նորտումբերլենդի դքսի՝ Ջոն Դադլիի և նրա կնոջ՝ Ջեյն Գիլֆորդի, չորրորդ տղան է։ Տղայի հայրը Էդվարդ VI-ի տիրապետության ժամանակ գլխավորել է անգլիական կառավարությունը, իսկ դրանից հետո անհաջող կերպով փորձում էր իր հարսնացուին՝ Ջեյն Գրեյին, նստեցնել անգլիական գահին։ Ամբրուսը մասնակցել է հոր ինտրիգներին, 7 եղբայրների հետ միասին հայտնվել է Տաուրեում, որտեղից ազատվել է 1554 թվականի վերջին և 1555 թվականի սկզբին մոր, փեսայի և իր երկրորդ կնոջ ջանքերի շնորհիվ։ Դադլին ազատվելուց հետո մեկնել է զինվորական ծառայության Մարի I-ի ամուսնու՝ Ֆիլիպ II-ի մոտ։

Կաթոլիկ Մարի I մահից հետո գահին հայտնվում է բողոքական Եղիսաբեթ I-ը և Դադլիների ընտանիքը, որոնցից այդ ժամանակ ողջ էին մնացել միայն Ամրոուսը, Ռոբերտը, Մերին և Քեթրինը, ունենալով մեծ շնորհներ՝ հարուստ հողեր, տիտղոսներ և կարևոր պետական պաշտոններ։ Ռոբերտ Դադլին դառնում է թագուհու սիրելին, Մերին` նրա մերձավոր պալատական ազնվական օրիորդը։ Ամրոուզին վերադարձվում են հոր ժառանգական տիտղոսն ու սեփականությունը, որ բռնագրավվել էին 1553 թվականին։ Նա շարունակել է զինվորական ծառայությունը, 1562-1563 թվականներին հուգենոտական առաջին պատերազմում գլխավորել է անգլիական ուժերը և 1569 թվականին մասնակցել Հյուսիսային աբստամբության ճնշմանը։

Չնայած 3 ամուսնություններին Ամբրոուսը մահացել է առանց երեխաների։ Նրա երկու երեխաները` տղան և աղջիկը, մահացել են 1552 թվականին։ Ամբրոուսը ընկերություն էր անում իր եղբոր` Ռոբերտի հետ, ում հետ պաշտպանել է Անգլիական մաքրակրոնական շարժումը։ Նա մահացել է 1590 թվականին, առաջին հուգենոտական պատերազմի ժամանակ ստացած վնասվածքի պատճառով ոտքի անդամահատումից հետո։

Ծագում և վաղ տարիներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դադլի Ամբրոուսը ծնվել է մոտ 1530 թվականին [8] և եղել է ապագա Նոտումբերլենդի դուքս Ջոն Դադլիի և նրա կնոջ՝ Ջեյն Գիլֆորդի ընտանիքի 13 երեխաներից չորրորդը[9]։ Հոր կողմից Ամբրոուսը պատկանել է Դադլիների ընտանիքին, որոնց տոհմը ծագել է Սաթոնի Ռոլանդի՝ Հարվիի որդու ազգից, որը որպես բրետոնական նվաճողների Ալեն Կարմրամազի սերունդ՝ Սաթոնում ժառանգել է ավատական կալվածքներ։ XIV դարի սկզբին Սաթոնայի ընտանիքը, որի ժառանգը պապի կողմից Ամբրոուսն էր, ստացել է բարոն Դադլիի տիտղոսը[10]։ Նրա պապը՝ ապագա Հենրի VII-ի խորհրդատու Էդմունդ Դադլին, թագավորի մահից հետո եղել է գանձապետ։ Հորական կողմից իր տատիկի՝ Եղիսաբեթ բարոնուհի Լեյլի միջոցով, Ռոբերտը Հարյուրամյա պատերազմի հերոսներ Ռիչարդ դե Բոշանի, կոմս Ուորիկի, Ջոն Տաբլոտի և Շրուսբերի կոմսի ժառանգորդն էր[11][12]։

Ամբրոուսի ծնվելու ժամանակ հայրը ասպետ է եղել։ 1537 թվականին Ջոն Դադլին դարձել է փոխծովակալ, ավելի ուշ՝ լորդ–ծովակալ[13], իսկ արդեն 1542 թվականին նա ստացել է Լայլի դերկոմսի տիտղոս, որը մի ժամանակ պատկանել է նրա մորը[14]։ Էդվարդ VI-ի կառավարման սկզբում Ամրոուսի հայրը ստացել է Ուորիկի դքսի տիտղոս[15], 1550 թվականին նա գլխավորել է Գաղտնի խորհուրդը, իսկ մեկ տարի անց Ջոնը ստացել է Նորտումբերլենդի դքսի տիտղոսը։ Ռոբերտի մայրը Աննա Բոլեյնի և Աննա Կլևացու կառավարման ժամանակ եղել է պալատական ազնվական օրիորդ[16]։ Բոլեյնների արքունիքում նա հետաքրքրված էր ռեֆորմիստական կրոնով, և 1530–ական թվականների կեսերին ընտանիքը հայտնվել է ավետարանչական շրջանակներում[17]։ Դադլին իր երեխաներին դաստիարակել է վերածնության հումանիզմի ոգով[18][19][20]։ Ամբրոուսի ուսուցիչների մեջ էին մաթեմատիկոս և հերմետիստ Ջոն Դին և ճառախոս Թոմաս Ուիլսոնը[19][21]։

1549 թվականի օգոստոսին Ամբրոուսը հոր և եղբոր հետ մասնակցել է Ռոբերտ Քեթի գյուղական բանակի ապստամբության ճնշմանը[8][22]։ Լոնդոն վերադառնալով` Ամբրոուսը ձեռնադրվել է ասպետ [23] և ամուսնացել արդարադության հանգուցյալ նախարարի դստեր` Էն Հորվուդի հետ։ Ենթադրվում է, որ Ամբրոուսն առաջին ամուսնությունից ունեցել մեկ որդի, Ջոն անունով՝ ծնված մոտ 1545/1550 թվականներին և մահացած 1552 թվականին, ինչպես նաև մեկ աղջիկ, ով նույնպես մահացել է 1552 թվականին[8]։ Այդ տարի անգլիական քրտինք հիվանդությունից մահացել է նաև Ամբրոուսի կինը։ Էն Դադլիի մահից հետո կարճ ժամանակ անց Ամբրոուսն ամուսնացել է երկրորդ անգամ, նրա ընտրյալը դարձել է Եղիսաբեթ Թեյլբոյզը՝ Թեյլբոյզի հարուստ բարոնուհին Կայմայից[24]։ Ինչպես Ամբրուսի ավագ եղբայրը՝ Ջոնը, այնպես էլ Ամբրոուսը, վարում էին ակտիվ կյանք արքունիքում, մասնակցելով մրցախաղերի և ուրիշ միջոցառումների[25]։

Ծագումնաբանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. Гиляревский, Старостин, 1978, էջ 68
  3. «Burke's Peerage 107th Edition, Page 4214» (անգլերեն)։ Burke's Peerage, Baronetage & Knightage։ Վերցված է 2016-06-18 
  4. History of the orders of knighthood of the British Empire, 1842, էջ lxvi
  5. Sidney, Kuin, 2012, էջ 1379
  6. New Gallery, 1890, էջ 261
  7. Fletcher, MacCulloch, 2015, էջ 105
  8. 8,0 8,1 8,2 Adams, 2004
  9. Loades, 1996, էջ 238
  10. Wilson, 1981, էջեր 1—4
  11. Wilson, 1981, էջեր 1, 3
  12. Adams, 2002, էջեր 312—313
  13. Loades, 1996, էջեր 23, 34, 55
  14. Adams, 2002, էջ 316
  15. Loades, 1996, էջ 90
  16. Loades, 1996, էջ 41
  17. MacCulloch, 1999, էջեր 52—53
  18. Wilson, 1981, էջեր 11, 15—16
  19. 19,0 19,1 French, 1987, էջ 33
  20. Chapman, 1962, էջ 65
  21. Chamberlin, 1939, էջեր 56—57
  22. Wilson, 1981, էջ 31
  23. Wilson, 1981, էջ 41
  24. Wilson, 1981, էջ 46
  25. Wilson, 1981, էջ 42

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]