Ամբրակիա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բնակավայր
Ամբրակիա
Ναός Απόλλωνα Πυθίου Σωτήρα, Άρτα 1.JPG
Կոորդինատներ: 39°9′29″ հս․ լ. 20°59′13″ ավ. ե. / 39.15806° հս․. լ. 20.98694° ավ. ե. / 39.15806; 20.98694
ԵրկիրՀունաստան Հունաստան
ԲԾՄ36 մետր
##Ամբրակիա (Հունաստան)
Red pog.png

Ամբրակիա, (հին հուն․՝ Ἀμβρᾰκία), Ամպրակիա (հին հուն․՝ Ἀμπρίκία), հին հունական պոլիս Հունաստանի արևմտյան մասում։ Տեղակայված է Արախթոսի գետի ափին, ժամանակակից Արտայի տարածքում: Ամբրակիան հիմնադրվել է կորնթացիների կողմից մ.թ.ա. 7-ից 3-2-րդ դարերում, եղել է Էպիրոսի թագավորության մայրաքաղաքը։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հին հունական առասպելներում քաղաքի հիմնադիրն է Ամվրաքսը, Ֆեսպրոտի որդին: Մեկ այլ տարբերակի համաձայն` քաղաքի հիմնադրումը վերագրվում է Ամվրակիային, որը դրիոպների արքայի դուրստրն էր: Հյուսիսում ամբրակիացիների հարևաններն էին մոլոսները, իսկ արևելքում` դրիոպները (աֆամանյան ցեղերից մեկը):

Ենթադրվում է, որ քաղաքը հիմնադրվել է մ.թ.ա. 650 և 625 թվականներին Գորգի կողմից, որը կորնթոսյան բռնակալ Կիպսելիուսի որդին էր[1]: Պարսպապատ քաղաքը դարձել էր կորնթացիների հենակետերից մեկը` Էլլադայից Մեծ Հունաստան ձգվող ծովային երթուղու վրա: Քաղաքի բնակիչները զբաղվում էին գյուղատնտեսությամբ, ձկնորսությամբ, նավաշինության համար կիրառվող փայտի վերամշակմամբ, ինչպես նաև քաղաքի ձեռներեցների արտադրանքը արտահանում էին Էպիրոս: Գորգի որդու՝ Պերանդրիայի հեռանալուց հետո Ամբրակիայում հաստատվում է ժողովրդավարական կառավարման ձևը:

Քանի որ Ամբրակիան համահունական միության մասն էր կազմում, մասնակցել է հույն-պարսկական պատերազմներին։ Նրա նավերից յոթը մասնակցել են Սալամինի ծովամարտին։ Ամբրակիան սերտ առևտրական կապեր ուներ Կորինթոսի հետ և նրա հավատարիմ դաշնակիցն էր։ Մ.թ.ա. 433 թվականին միասին պատերազմում են հակառակորդ Կերկիրայի դեմ։ Պելեպոնեսյան պատերազմի սկզբին ամբրակիացիները հետևում են կորինթոսցներին և հանդես գալիս որպես Սպարտայի համակիր։ Իսկ հարակից քաղաքները՝ Ամֆիլոքիան և Ակարնանիան, Աթենքի կողմնակիցներն էին։ Մ.թ.ա. 426 թվականին Իդոմենեի ճակատամարտում նրանց միացյալ զորքը ջախջախում է ամբրակիացիներին, և այդ պատմությունը թուլացնում է քաղաքի ուժերը։

Մ.թ.ա. 338 թվականին Մակեդոնիացի Փիլիպոս II-ը նվաճում է Ամբրակիան: Թեև քաղաքը չէր հանձնվում, սակայն ստիպված է լինում ընդունել մակեդոնյան կայազորին: Մ.թ.ա. 294 թվականին Ամբրակիան անցնում է էպիրոսյան թագավոր Պյուռոսի տիրապետության տակ, որը դարձնում է այն իր պետության մայրաքաղաքը [2]։ Հաջորդ տասնամյակների ընթացքում քաղաքը ծաղկում է ապրում, փողոցները ձևավորվում են պալատներով, տաճարներով, թատրոններով, բազմաթիվ քանդակներով:

Մ.թ.ա. 189 թվականին Ամբրակիան պաշարում է հռոմեական բանակը՝ Մարկոս Ֆուլվիոս Նոբիլիորի հրամանատարությամբ: Երկար ժամանակ հռոմեացիները չէին կարողանում հաջողության հասնել, բայց բանակցությունների ընթացքում ստիպում են ամբրակիացիներին զենքերը վայր դնել: Մարկոս Ֆուլվիուսը հրամայում է ապամոնտաժել քաղաքի բոլոր քանդակները և տանում դրանք Հռոմ: Զավթիչները Ամբրակիային շնորհում են ազատ քաղաքի կարգավիճակ: Երբ կայսր Օգոստոս Օկտավիանոսը Էպիրոսի հարավ-արևմտյան մասին կից հիմնում է Նիկոպոլիս քաղաքը, ամբրակիացիների մեծ մասը ստիպված է լինում տեղափոխվել այնտեղ, և Ամբրակիան աստիճանաբար դատարկվում է: Արդեն բյուզանդական ժամանակներում, հին պոլիսի տարածքում ձևավորվում է նոր բնակավայր, որը կրում էր Արտա անունը: Հինավուրց քաղաքից միայն պահպանվել են ամրաշեն պարսպի մնացորդները:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Αμβρακία. Ιστορικό»։ Οδυσσέας (հունարեն)։ Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού։ 2012։ Վերցված է 2018-02-26 
  2. Страбон. География. VII.296