Աճարկուտի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Տավուշի մարզ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Այս հոդվածը ներկայացնում է Տավուշի մարզի Աճարկուտ գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է ՀՀ կառավարության կողմից[1]։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 89 հուշարձան (16 միավոր)։


հուշարձան կառուցված վայր, հասցե կոորդ համարանիշ նշան. հավելյալ նշումներ պատկեր
Ամրոց «Բերդաքար» 12-13 դդ. գյուղից 10 կմ հվ-ամ 10.8/1 Հ կարծիք կա, որ Մահկանաբերդն է բեռնել պատկեր
Գերեզմանոց 13-17 դդ. գյուղի հս-աե մասում, բարձունքի վրա 10.8/2 Հ բեռնել պատկեր
Գյուղատեղի 10-14 դդ. գյուղից 15 կմ ամ, անտառում 10.8/3 Հ բեռնել պատկեր
Գերեզմանոց 10-14 դդ. 10.8/3.1 Հ բեռնել պատկեր
Գերեզմանոց 12-13 դդ. 10.8/3.2 Հ բեռնել պատկեր
Եկեղեցի 10-12 դդ. գյուղատեղիի կենտրոնում 10.8/3.3 Հ կիսավեր բեռնել պատկեր
Մատուռ 12-13 դդ. 10.8/3.4 Հ ավերված բեռնել պատկեր
Գյուղատեղի 10-17 դդ. գյուղից 5 կմ ամ, գետակի երկու կողմում, «Չայ-Ղոշան» կամրջի մոտ 10.8/4 Հ բեռնել պատկեր
Գերեզմանոց 13-14 դդ. գյուղատեղիի հս-աե մասում, մատուռի մոտ 10.8/4.1 Հ բեռնել պատկեր
Կամուրջ «Չայ-Ղոշան» 12-13 դդ. Կիրանց գետակի վրա 10.8/4.2 Հ վերանորոգվել է 1853-54 թթ., 1980-ական թթ. ամրացվել է բետոնով բեռնել պատկեր
Մատուռ միջնադար գյուղատեղիում 10.8/4.3 Տ բեռնել պատկեր
Քարայր-կացարան միջնադար Կիրանց ջուր գետակի ձախ ափին, կամրջից քիչ հեռու 10.8/4.4 Տ վերջին շրջանում վերածվել է թանգարանի բեռնել պատկեր
Գյուղատեղի ուշ միջնադար գյուղից 3 կմ ամ, Կունեն գետի 2 կողմում 10.8/5 Տ բեռնել պատկեր
Գյուղատեղի «Առաքելոց» 10-14 դդ. գյուղից 2 կմ ամ, Կիրանց գետակի ափին 10.8/6 Հ բեռնել պատկեր
Բաղնիք 13 դ. գյուղատեղիում, Առաքելոց վանքի պարսպից 50 մ ամ 10.8/6.1 Հ ավերված Baghniq, Araqelots village 1.jpg բեռնել պատկեր
Եկեղեցի 1274 թ. գյուղատեղիում, վանքից մոտ 200 մ հվ-ամ 10.8/6.2 Հ 4-րդ` զույգ եկեղեցիներ, կառուցել է Շնորհավորը Twin Churches, Araqelots village 1.jpg բեռնել պատկեր
Խաչքար 13 դ. զույգ եկեղեցիների և թևավոր խաչքարի միջև 10.8/6.2.1 Հ բեռնել պատկեր
Խաչքար 13-14 դդ. զույգ եկեղեցիներից 4-5 մ հս 10.8/6.2.2 Հ ընկած է գետնին, ստորին մասը ջարդված բեռնել պատկեր
Խաչքար Բիսում քահանայի 1267 թ. զույգ եկեղեցիներից 15 մ հս 10.8/6.2.3 Հ պատվանդանից ընկած բեռնել պատկեր
Խաչքար Գորգի 1273 թ. զույգ եկեղեցիներից 10 մ աե 10.8/6.2.4 Տ բեկոր բեռնել պատկեր
Եկեղեցի 1275 թ. գյուղատեղիում, աե ճակատով կից է վանքի պարսպին 10.8/6.3 Հ 3-րդ եկեղեցի, կառուցել է Գրիգոր կրոնավորը, ավերված բեռնել պատկեր
Եկեղեցի 13 դ. գյուղատեղիում, վանքից մոտ 1 կմ հվ-ամ 10.8/6.4 Հ 5-րդ եկեղեցի, կիսավեր բեռնել պատկեր
Գերեզմանոց 13 դ. եկեղեցու շուրջը 10.8/6.4.1 Հ բեռնել պատկեր
Եկեղեցի 13-14 դդ. գյուղատեղիում, վանքից 700 մ հվ, ֆերմաների մոտ 10.8/6.5 Հ 6-րդ եկեղեցի, կիսավեր 6rd church Araqelots village 1.jpg բեռնել պատկեր
Գերեզմանոց 13 դ. եկեղեցու շուրջը 10.8/6.5.1 Հ բեռնել պատկեր
Եկեղեցի 13-14 դդ. գյուղատեղիում, վանքից 700 մ ամ, անտառում 10.8/6.6 Հ 7-րդ եկեղեցի, կիսավեր բեռնել պատկեր
Եկեղեցի 13-14 դդ. գյուղատեղիում, վանքից 1.5 կմ հս, անտառում 10.8/6.7 Հ 8-րդ եկեղեցի բեռնել պատկեր
Եկեղեցի «Թևավոր խաչ» 13 դ. գյուղատեղիում, վանքից 100 մ հվ, անտառում 10.8/6.8 Հ միանավ, պահպանվել են որմնանկարների հետքեր բեռնել պատկեր
Գերեզմանոց 13 դ. եկեղեցու շուրջը 10.8/6.8.1 Հ բեռնել պատկեր
Խաչքար թևավոր 1288 թ. հուշարձանախմբից 30 մ հվ-ամ 10.8/6.8.1.1 Հ Սարգսի բեռնել պատկեր
Խաչքար 13 դ. ագուցված է եկեղեցու խորանում, լուսամուտից հվ 10.8/6.8.2 Հ բեռնել պատկեր
Կամուրջ «Սրանոցի» 13-14 դդ. գյուղատեղիի հվ մասում, Կիրանց գետի վրա 10.8/6.9 Հ միաթռիչք Սրանոցի Կամուրջ 1.jpg բեռնել պատկեր
Պահակատուն 13 դ. կամրջից ոչ հեռու, գետի աջ ափին 10.8/6.9.1 Հ ծածկը և շարվածքի վերին մասերն ավերված են Սրանոցի Կամուրջ 3.jpg բեռնել պատկեր
Ձիթհան 13-14 դդ. գյուղատեղիի հվ մասում 10.8/6.10 Հ ավերված բեռնել պատկեր
Մատուռ 13 դ. վանքից մոտ 700 մ հվ-աե, Կիրանց գետի աջ ափին 10.8/6.11 Հ ավերված Chapel in Araqelots village 1.jpg բեռնել պատկեր
Վանական համալիր Սբ. Առաքելոց 13-14 դդ. Կիրանց գետակի ձախափնյա բլրակի վրա 41°02′02″ հս․. լ. 45°03′58″ ավ. ե. / 41.033878° հս․. լ. 45.066004° ավ. ե. / 41.033878; 45.066004 10.8/6.12 Հ Առաքելոց եկեղեցին.jpg բեռնել պատկեր
Գավիթ 1245 թ. կից է գլխավոր եկեղեցուն ամ-ից 10.8/6.12.1 Հ Arakelots Vank, Tavush 14.jpg բեռնել պատկեր
Գերեզմանոց 12-13 դդ. գլխավոր եկեղեցուց հվ և աե 10.8/6.12.2 Հ ավերված Arakelots Vank, Tavush 15.jpg բեռնել պատկեր
Եկեղեցի 13 դ. վանքի տարածքի հս-ամ կողմում 10.8/6.12.3 Հ գմբեթավոր դահլիճ, գլխավոր եկեղեցին է, պահպանվել են որմնանկարների մնացորդներ Վանական համալիր Սբ. Առաքելոց 01.jpg բեռնել պատկեր
Եկեղեցի 13 դ. աե պարսպապատին կից, գլխ. մուտքից հվ 10.8/6.12.4 Հ 2-րդ եկեղեցի, միանավ սրահ բեռնել պատկեր
Զանգակատուն 13 դ. կից է գավթին հվ-ամ-ից 10.8/6.12.5 Հ կիսավեր բեռնել պատկեր
Ընդունարան-դահլիճ 13 դ. վանքի երկրորդ եկեղեցու և սեղանատան մոտ 10.8/6.12.6 Հ կիսավեր Arakelots Vank, Tavush 19.jpg բեռնել պատկեր
Խաչքար «Սբ. Կարապետ» 13 դ. գլխավոր եկեղեցու հվ պատի մոտ, արտաքուստ 10.8/6.12.7 Հ կանգնեցված է պատվանդանի վրա, արձանագիր է, գեղաքանդակ Arakelots Vank, Tavush 5.JPG բեռնել պատկեր
Պարիսպ 13-14 դդ. վանքի շուրջը 10.8/6.12.8 Հ առանձին հատվածներ ավերված են Arakelots Vank, Tavush 8.jpg բեռնել պատկեր
Սեղանատուն 13 դ. կից է աե պարսպապատին 10.8/6.12.9 Հ կիսավեր բեռնել պատկեր
Քարավանատուն 13-14 դդ. գյուղատեղիի աե եզրին, Սրանոցի կամրջից ոչ հեռու 10.8/6.13 Հ կիսավեր Qaravansarai in Araqelots village 3.jpg բեռնել պատկեր
Շինություն 12-13 դդ. քարավանատան մոտ 10.8/6.13.1 Հ ընդարձակ է, կիսավեր բեռնել պատկեր
Գյուղատեղի «Բոզլուղ» 14-17 դդ. գյուղից 13 կմ ամ, Կիրանց ջուր վտակի ձախ կողմում 10.8/7 Տ բեռնել պատկեր
Գերեզմանոց 14-17 դդ. 10.8/7.1 Տ ավերված բեռնել պատկեր
Գյուղատեղի «Դեղձնուտ» 10-17 դդ. գյուղից 9 կմ հվ-ամ, անտառում 10.8/8 Հ բեռնել պատկեր
Գերեզմանոց միջնադար մատուռի շրջակայքում 10.8/8.1 Հ բեռնել պատկեր
Մատուռ 13 դ. գյուղատեղիի հս-ամ եզրին 10.8/8.2 Հ ավերված բեռնել պատկեր
Վանական համալիր «Դեղձնուտ» 10-17 դդ. 10.8/8.3 Հ հիմնադրել է Առաքել վարդապետը (Կիլիկիայի Տարսոն քաղաքից) Deghdznut Monastery.jpg բեռնել պատկեր
Գավիթ 13 դ կից է գլխավոր եկեղեցուն ամ-ից 10.8/8.3.1 Հ Dekhtsnut monastery 13.jpg բեռնել պատկեր
Խաչքար 1274 թ. 10.8/8.3.1.1 Հ կազմողներ` Պողոս և Քաղաք, բեկորոտված, ընկած է գետնին, արձանագրությունը վանքի հիմնադրման հանգամանքների մասին է Deghdznut Monastery 5.jpg բեռնել պատկեր
Խաչքար 1281 թ. 10.8/8.3.1.2 Հ փոքր, կոտրված Deghdznut Monastery 9.jpg բեռնել պատկեր
Տապանաքար Առաքել վարդապետի 1292 թ. 10.8/8.3.1.3 Հ բեկորոտված բեռնել պատկեր
Եկեղեցի 1258 թ. 10.8/8.3.2 Հ գմբեթավոր դահլիճ, գլխավոր եկեղեցին է Dekhtsnut monastery 9.jpg բեռնել պատկեր
Եկեղեցի 1275 թ. գլխավոր եկեղեցուց 20 մ հս-աե 10.8/8.3.3 Հ բեռնել պատկեր
Գյուղատեղի «Թթու ջուր» 14-17 դդ. գյուղից 8 կմ հվ-ամ, Կիրանց ջուր վտակի աջ կողմում 10.8/9 Տ բեռնել պատկեր
Գերեզմանոց 14-17 դդ. գյուղատեղիի ամ եզրին 10.8/9.1 Տ բեռնել պատկեր
Գյուղատեղի «Խնձորուտ» 12-13 դդ. գյուղից մոտ 2 կմ հս-ամ, Առաքելոց վանքից 2 կմ հս-աե, անտառում 10.8/10 Հ բեռնել պատկեր
Գերեզմանոց 13 դ. 10.8/10.1 Հ բեռնել պատկեր
Խաչքար «Բեմ» (Հովհաննեսի և Գրիգորի) 1251 թ. 10.8/10.1.1 Հ կանգնեցված է պատվանդանի վրա բեռնել պատկեր
Եկեղեցի 12-13 դդ. գյուղատեղիի կենտրոնում, բարձունքի վրա 10.8/10.2 Հ միանավ, թաղածածկ, տանիքը քանդված է բեռնել պատկեր
Գյուղատեղի «Տամարք» 12-13 դդ. գյուղից 5 կմ հվ-աե 10.8/11 Հ բեռնել պատկեր
Գերեզմանոց 12-13 դդ. 10.8/11.1 Հ բեռնել պատկեր
Խաչքար Ամիրզատի և Մահնանի 1273 թ. մատուռից 15 մ հվ 10.8/11.1.1 Հ բեռնել պատկեր
Խաչքար թևավոր 13 դ. մատուռից հվ 10.8/11.1.2 Հ բեռնել պատկեր
Մատուռ 12-13 դդ. գյուղատեղիի կենտրոնում 10.8/11.2 Հ կիսավեր բեռնել պատկեր
Խաչքար 12-13 դդ. մատուռի խորանում 10.8/11.2.1 Հ բեռնել պատկեր
Խաչքար 12-13 դդ. մատուռի խորանում 10.8/11.2.2 Հ բեռնել պատկեր
Խաչքար 12-13 դդ. մատուռի խորանում 10.8/11.2.3 Հ բեռնել պատկեր
Դամբարանադաշտ մ.թ.ա. 2-1 հզ գյուղից 5 կմ ամ, «Չայ-Ղոշան» կամրջի մոտ 10.8/12 Հ բեռնել պատկեր
Խաչքար 12-13 դդ. գյուղի մեջ, աղբյուրի մոտ 10.8/13 Հ բեռնել պատկեր
Հուշաղբյուր 1985 թ. գյուղից 5 կմ ամ, «Չայ-Ղոշան» կամրջի մոտ 10.8/14 Տ բեռնել պատկեր
Խաչքար 13-14 դդ. հուշաղբյուրի մոտ 10.8/14.1 Տ բեռնել պատկեր
Ճանապարհ միջնադար - 20 դդ. գյուղից ամ 10.8/15 Տ տանում է դեպի Առաքելոց, Կիրանց, Սամսոնի և Դեղձնուտի վանքեր բեռնել պատկեր
Վանական Համալիր «Սամսոն» 12-13 դդ. գյուղից 20 կմ հվ-ամ, Սամսոնի ջուր գետակի ձախափնյա անտառապատ սարահարթում 10.8/16 Հ բեռնել պատկեր
Գերեզմանոց 12-13 դդ. 10.8/16.1 Հ բեռնել պատկեր
Եկեղեցի 12-13 դդ. 10.8/16.2 Հ կենտրոնագմբեթ, գլխավոր եկեղեցին է, պահպանվել են որմնանկարների մնացորդներ բեռնել պատկեր
Խաչքար 12 դ. հս-ամ որմնասյան վրա 10.8/16.2.1 Տ բեռնել պատկեր
Խաչքար 12-13 դդ. խորանում 10.8/16.2.2 Տ բեռնել պատկեր
Խաչքար 12-13 դդ. խորանում 10.8/16.2.3 Տ բեռնել պատկեր
Խաչքար 13 դ. խորանում 10.8/16.2.4 Տ բեռնել պատկեր
Խաչքար 13 դ. ագուցված է եկեղեցու հս պատին, ներքուստ 10.8/16.2.5 Տ ստորին բեկոր բեռնել պատկեր
Եկեղեցի 12-13 դդ. կից է գլխավոր եկեղեցուն հվ-ից 10.8/16.3 Հ միանավ դահլիճ բեռնել պատկեր
Կառույցներ օժանդակ 12-13 դդ. 10.8/16.4 Հ ավերված բեռնել պատկեր
Մատուռ 12-13 դդ. գլխավոր եկեղեցուց հս 10.8/16.5 Տ կիսավեր բեռնել պատկեր

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]