Աղբյուր (նկար)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox artiste.png
Աղբյուր
Jean Auguste Dominique Ingres - The Spring - Google Art Project 2.jpg
տեսակգեղանկար
նկարիչԴոմինիկ Էնգր[1][2], Ալեքսանդր Դեգոֆ[1][2] և Paul Balze?[1][2]
տարի1856[2]
բարձրություն1,63 մետր[2]
լայնություն0,8 մետր[2]
ուղղություննեոդասականություն
ժանրնյու[1], այլաբանություն[1] և մարդու ձևի գեղանկարչություն
նյութկտավ[2] և յուղաներկ[2]
գտնվում էՕրսե թանգարան[2]
հավաքածուՕրսե թանգարան
քաղաքՓարիզ[2]
սեփականատերTanneguy Duchâtel? և Ֆրանսիա
կայք
La Source by Ingres Վիքիպահեստում

«Աղբյուր» (ֆր.՝ La Source), ֆրանսիացի նկարիչ, 19-րդ դարի եվրոպական ակադեմիզմի ներկայացուցիչ, պատմական գեղանկարչության, դիմանկարի և նյու ոճի վարպետ Դոմինիկ Էնգրի նկարներից: Կտավը հեղինակը վրձնել է 1820-ից 1856 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում[3]: Յուղաներկով կտավի չափերն են՝ 163 × 81 սմ: Այսօր «Աղբյուր» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Օրսե թանգարանում (Փարիզ, Ֆրանսիա):

Ընդհանուր ակնարկ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հեղինակի մոտ «Աղբյուր» կտավը ստեղծելու միտքը հղացել է դեռևս 1820 թվականին Ֆլորենցիայում: 1850-ական թվականների կեսերից Դոմինիկ Էնգրը ցանկանում էր վերջացնել բոլոր կիսատ մնացած ստեղծագործությունները, այդ թվում և այս նկարը: Նա ցանկանում էր «Աղբյուր» և այլ գործեր ցուցադրության ներկայացնել 1855 թվականի Համաշխարհային ցուցահանդեսին: Սակայն ժամանակի մեջ հեղինակը չի տեղավորվում, որի համար Էնգրը հետագայում շատ է ցավում: «Աղբյուրը» առաջին անգամ հանրությանը ներկայացվել է հեղինակի արվեստանոցում, որի ժամանակ միանգամից հինգ հոգի ցանկացավ նկարը ձեռք բերել: Դոմինիկ Էնգրը նույնիսկ մտածեց վիճակ գցել՝ գնորդին պարզելու նպատակով: Որոշ ժամանակ անց նկարը վաճառվեց կոմս Շարլ Մարի Տանգի Դյուշատելին՝ 25 հազար ֆրանսիական ֆրանկով: Այս նկարը կոլեկցիոների հավաքածուծում մնաց ընդհուպ մինչև 1878 թվականը, որից հետո որպես ժառանգություն անցավ կոմսուհի Դյուշատելին: Վերջինս կատարեց ամուսնու ցանկությունը և կտավը նվիրեց Լուվրի թանգարանին: Լուվրում նկարը մնաց մինչև 1986 թվականը: Ներկա պահին կտավը պահպանվում և ցուցադրվում է փարիզյան մեկ այլ թանգարանում՝ Օրսեում (գույքագրում՝ № RF 219)[4][5]:

Կոմպոզիցիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Աղբյուր» ստեղծագործությունում նկարի հեղինակը՝ Դոմինիկ Էնգրը նկարել է հոլանի աղջկա: Աղջկա ձեռքին սափոր է, որից ջուր է թափվում. այն այլաբանորեն խորհրդանշում է կյանքի աղբյուրը: Էնգրն այս նկարով նոր մեկնաբանություն է տվել ֆրանսիական դասական նիմփաների պատկերմանը[6]: Ի դեպ, հեղինակը այս կոմպոզիցիայով մեկ այլ նկար էլ ունի, որը կոչվում է «Վեներա Անադիոմա». սրա ստեղծման վրա հեղինակը աշխատել է հընթացս 1808-1848 թվականներին: «Աղբյուր» նկարում պատկերված աղջկա դիրքը հիշեցնում է «Վեներա Անադիոմա» նկարի աստվածուհու դիրքը, սակայն այստեղ աղջիկը խոնավ մազերը չի քամում, այլ բռնել է թրծակավե սափորը, որից ջուր է հորդում: Ըստ Քեննեթ Քլարքի, Էնգրը աղջկա դիրքը ստեղծելիս ազդվել է Ժան Գուժոնի նկարներից, որտեղ հավարժեհարսերը հենց այդ դիրքով են պատկերված[7]:

Նկարում պատկերված կինը կանգնած է ամբողջ հասակով՝ դեմքով դեպի դիտողը: Նա կանգնած է՝ հենվելով ձախ ոտքին, իսկ աջը մի փոքր ծալված է: Իրանը թեթևակի թեքված է դեպի ձախ: Աջ ձեռքը գլխից վերև է գտնվում, որով բռնել է սափորի ծայրը, իսկ ձախով պահել է սափորի բերանը: Աղջկա դիմագծերը դասական են, մի փոքր «մելանխոլիկ» արտահայտությամբ:

Նկարի գծերը անթերի մաքուր են, աղջկա ֆիգուրը նկարված է անատոմիապես իդեալականորեն: Լուսաստվերի նուրբ խաղով Էնգրը նկարը դարձրել է կատարյալ, գրեթե գերիրական: Ֆոնը խորը չէ: Թրծակավե անոթն ու շարժվող փայլուն ջրաշիթը գորշ ժայռի ֆոնին վառ կերպով արտահայտված են վարդաոսկեգույն տաք երանգավորումներով[8]:

Քննադատություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆրանսիացի գրող, քննադատ, Պառնասյան դպրոցի սկզբնավորող Թեոֆիլ Գոթիեն «Աղբյուր» ստեղծագործության համար արտահայտվել է հետևյալ կերպ[9].

Aquote1.png Դեռևս երբեք այսպիսի մաքրաբարո մերկությունը դիտողին այնքան փափուկ, երիտասարդ, լուսաշաղախ, կյանքով լեցուն չի երևացել: Այստեղ կատարելությունը եկել է պատրանքի հետ[10]: Aquote2.png

Գեղարվեստի քննադատ Շարլ Բլանը «Աղբյուրի» աղջկան անվանել է «կանացի ֆիգուրներից ամենաչքնաղը»[11]:

Ավելի ուշ շրջանում նկարն ընդունվեց ավելի սառը, համարվելով «մտացածին և սենտիմենատլ» սալոնային սովորական ստեղծագործություն[12]: Բրիտանացի գրող Քեննեթ Քլարքը նկարի որոշ դետալներ անվանել է «հիանալի», իսկ ընդհանուր նկարը բնորոշել որպես չոր կոմպոզիցիա ունեցող՝ ասելով, որ Էնգրի վաղ տարիների աշխատանքներն առավել արտահայտիչ էին[11]:

«Աղբյուր» ստեղծագործությունը ոգեշնչել է մեծ թվով նկարիչների, այդ թվում՝ Ժորժ Սյորա, Պիեռ-Օգյուստ Ռենուար, Արիստիդ Մայոլ, Պաբլո Պիկասո, Ռենե Մագրիտ[13][14]: 1885 թվականին Վինսենթ վան Գոգն իր եղբորը՝ Թեոդորուս վան Գոգին գրված նամակում «Աղբյուր» կտավի մասին այսպես է արտահայտվել. «…Այս գործը եղել է, կա ու միշտ կմնա ինչ-որ չափով հիրավի նոր գործ»[15]:

Նկարը մշակույթում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1996 թվականին ճապոնացի դիզայներ Իսսեյ Միյակեն նկարիչ Յասումասա Մորիմուրոյի հետ համատեղ ստեղծել է մանրածալքերով զգեստ-տունիկա, որի ամբողջ երկայնքով տպագրված էր «Աղբյուր» նկարը:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 JocondeLab — 2014.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 2,9 Jean Auguste Dominique Ingres, La Sourceen, 1856
  3. Stoddart, David Michael (1990)։ The scented ape: the biology and culture of human odour։ Cambridge University Press։ էջ 131։ ISBN 978-0-521-39561-8 
  4. «Jean Auguste Dominique Ingres. La Source en 1856» (ֆրանսերեն)։ Musée d'Orsay։ Վերցված է 2015-05-10 
  5. Березина, В. Н. Жан-Огюст-Доминик Энгр. — М.: Изобр. иск-во, 1977. — с. 223
  6. Березина, В. Н. Жан-Огюст-Доминик Энгр. — М.: Изобр. иск-во, 1977. — с. 197
  7. Кларк К. Нагота в искусстве : исследование идеальной формы / Пер. с англ.: М. В. Куренной и др.. — СПб.: Азбука-классика, 2004. — С. 440.
  8. Березина, В. Н. Жан-Огюст-Доминик Энгр. — М.: Изобр. иск-во, 1977. — с. 197
  9. Th. Gauthier. La Source. «L’Artiste», 1857, vol. 2
  10. «Œuvres commentées. Jean Auguste Dominique Ingres. La Source» (ֆրանսերեն)։ Musée d'Orsay։ Վերցված է 2015-05-10 
  11. 11,0 11,1 Кларк К. Нагота в искусстве : исследование идеальной формы / Пер. с англ.: М. В. Куренной и др.. — СПб.: Азбука-классика, 2004. — С. 182.
  12. Березина, В. Н. Жан-Огюст-Доминик Энгр. — М.: Изобр. иск-во, 1977. — с. 200.
  13. Caroline Mathieu: Musée d’Orsay, S. 39
  14. vgl. Muthmann, Friedrich: Mutter und Quelle : Studien zur Quellenverehrung im Altertum und im Mittelalter. Basel : Archäologischer Verl., 1975. (S. 441)
  15. Цит. по: Березина, В. Н. Жан-Огюст-Доминик Энгр. — М.: Изобр. иск-во, 1977. — с. 200.

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Березина, В. Н. Жан-Огюст-Доминик Энгр. — М.: Изобр. иск-во, 1977. — с. 197, 200, 223
  • Rudolf Zeitler: Das unbekannte Jahrhundert. In: Propyläen Kunstgeschichte, Band 11: Rudolf Zeitler (Hrsg.): Die Kunst des 19. Jahrhunderts. Propyläen-Verlag, Berlin 1979; S. 15–128; zu Ingres: S. 58–63.
  • Caroline Mathieu: Musée d'Orsay. Édition de la Réunion des Musées Nationaux, Paris 1987, ISBN 2-7118-2124-2; S. 38f.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]