Աղասի Խանջյանի ամառանոց

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox architecture.png
Աղասի Խանջյանի ամառանոց
Khanjyani amaranoc.JPG
Հուշարձանի ներքին տեսքը նախքան փլուզվելը
Գտնվում էՀայաստան Դիլիջան
Կառուցվել է1936 թ.
Կառուցել է?
Շինարար?
Ներկա վիճակըաղետալի (գրեթե ավերված)

Աղասի Խանջյանի ամառանոց, Հայաստանի հանրապետական նշանակության հուշարձան[1]։ Այն ներկայացված է «10.3.130» համարով և պաշտոնապես պահպանվում է պետության կողմից՝ հանձինս ՀՀ Մշակույթի նախարարության։ Հուշարձանը գտնվում է Հայաստանի Տավուշի մարզի Դիլիջան քաղաքի Մ. Գորկու փողոցի 15ա հասցեում՝ անտառապատ լեռան լանջին։ Կառուցվել է 1936 թվականին։ Ներկայումս գրեթե ավերված վիճակում է, պահպանության հատուկ միջոցներ չեն ձեռնարկվում[2][3]։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կառուցվել է 1936 թվականին[4], շենքի շինարարությունը տևել է 1928-1936 թթ, տեղավայրն անձամբ Խանջյանն է ընտրել[3]։ Ըստ որոշ տվյալների՝ նախկինում այստեղ տեղակայված է եղել Ռուսական կայսերական բանակի գնդերից մեկի զորքերի գերեզմանատունը: Չնայած որ կառուցվել է որպես Հայաստանի Կոմկուսի առաջին քարտուղար՝ Աղասի Խանջյանի ամառանոց, բայց չի ծառայել իր նպատակին։ Պաշտոնական վարկածով, 1936-ի հուլիսի 9-ին Խանջյանն ինքնասպան է եղել, վարած կա, սակայն, որ նրան սպանել են[5]։ Որոշ ականատեսների վկայությամբ՝ Խանջյանն այս ամառանոցում եղել է ընդամենը մեկ անգամ՝ Լավրենտի Բերիային հանդիպելուց առաջ[2]։ Խանջյանի՝ ամառանոց այցելելու փաստը հստակ չէ։ Ինչպես նաև հստակ չէ, թե արդյոք շենքերի ամբողջ համալիրն է եղել Խանջյանի ամառանոցը, թե «կլոր» շենքը կառուցվել է ավելի ուշ, իսկ Խանջյանի իրական ամառանոցը եղել է կլոր շենքին հարող ավելի փոքր շինությունը[6]։

Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին շենքը վերածվել է անասնագոմի: Հայաստանի կոմկուսի երկրորդ քարտուղար Պողոսովը կազմակերպել է շենքի վերանորոգումը, սակայն հնարավոր չի եղել ամբողջությամբ վերականգնել պատերի զարդանախշերը և միայն առաստաղի զարդանախշն է հնարավոր եղել փրկել ոչնչացումից: 1980-ական թթ. վերջերից ամառանոցը հայտնվել է լքյալ վիճակում, որի հետևանքով 2013 թ. այն մասամբ փլուզվել է[3]:

Ամառանոցը գտնվում է Դիլիջանում, Երևան տանող հիմնական ճանապարհից մի քանի տասնյակ մետր հեռավորության վրա[2]՝ Գորկի փողոցին հարող անտառապատ բլուրներից մեկի վրա, Մ. Գորկու փողոցի 15 ա հասցեում։

Ներկա վիճակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շենքը կառուցվել է 1930-ականների առաջին կեսին, տարիներ հետո վերակառուցվել է, սակայն 80-ականներին` մասնակի փլուզվել, պետական հուշարձանների ցանկում ներառելիս եղել է վթարային վիճակում[7] իսկ ներկայումս գտնվում է գրեթե ավերված վիճակում։

Այսօր այն գրեթե ամբողջովին ավերված է. չկա նկարազարդ առաստաղը, պատերը, փայտյա ներքին հարդարանքը, նախշազարդ սանդուղքները, սյունազարդ պատշգամբները, շինության տեղում մնացել են միայն փլատակներ և դեպի երկինք ցցված մի քանի քարե սյուներ։

2018֊ին հայտարարվեց, որ շենքի նոր սեփականատերը որոշել է վերակառուցել շենքը իր նախկին տեսքով[8]։

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. ՀՀ հուշարձանների տեղեկատվական շտեմարան
  2. 2,0 2,1 2,2 Sputnik։ «Վեհության փշուրները. Աղասի Խանջյանի ամառանոցի պատմությունը»։ armeniasputnik.am (հայերեն)։ Վերցված է 2019-02-23 
  3. 3,0 3,1 3,2 Եղիազարյան Լիդա (01.11.2016)։ «Աղասի Խանջյանի ամառանոցը հայտնվել է փլուզման եզրին. ո՞վ է պատասխանատուն»։ Վերցված է 23.02.2019 
  4. «Dilijan»։ www.dilijan.am։ Վերցված է 2019-02-23 
  5. Փաշայան Ասատուր։ «Բժիշկ Գրիգոր Սաղյան. Ապրած ու չապրած տարիներ» 
  6. pnduk։ «Խանջյանի ամառանոցի խառնաշփոթ պատմությունը | Մեր Երեւանը» (en-US)։ Վերցված է 2019-02-23 
  7. «DocumentView»։ www.arlis.am։ Վերցված է 2019-02-23 
  8. Armeniaon.com։ «ԱՂԱՍԻ ԽԱՆՋՅԱՆԻ ԱՄԱՌԱՆՈՑԸ ԿՎԵՐԿԱՆԳՆՎԻ ՆԱԽԿԻՆ ՏԵՍՔՈՎ | Armeniaon.com» (hy-AM)։ Վերցված է 2019-02-23 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]