Ահմեդ բեկ Աղաև

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ահմեդ բեկ Աղաև
Ahmet Agaoglu.jpg
Ծնվել էդեկտեմբեր 1869
ԾննդավայրՇուշի, Ելիզավետպոլի նահանգ, Ռուսական կայսրություն
Մահացել էմայիսի 19, 1939(1939-05-19) (69 տարեկանում)
Մահվան վայրՍտամբուլ, Թուրքիա
ԳերեզմանFeriköy Cemetery
ՔաղաքացիությունՌուսական կայսրություն
Ադրբեջանի Ժողովրդավարական Հանրապետություն
Flag of Turkey.svg Թուրքիա
Կրոնիսլամ
ԿրթությունՍանկտ Պետերբուրգի համալսարան, Փարիզի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ և Փարիզի համալսարան
Մասնագիտությունքաղաքական գործիչ, լրագրող, գրող և համալսարանի պրոֆեսոր
ԱշխատավայրԴար ուլ Ֆունուն
Զբաղեցրած պաշտոններԹուրքիայի Մեծ Ազգային Ասամբլեայի անդամ
Քաղաքական կուսակցությունՄիության և Առաջադիմության Կոմիտե
ԵրեխաներՍյուրեյա Աղաօղլու
Ahmet Ağaoğlu Վիքիպահեստում

Ահմեդ բեկ Հասան բեկ օկլի Աղաև (ադրբ.՝ Əhməd bəy Həsən bəy oğlu Ağayev, դեկտեմբեր 1869, Շուշի, Ելիզավետպոլի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - մայիսի 19, 1939(1939-05-19), Ստամբուլ, Թուրքիա), ադրբեջանցի հասարակական և քաղաքական գործիչ, լրագրող, մանկավարժ, գրող և թուրքագետ։ Նա նաև Ալի բեկ Հուսեյնզադեի հետ «Հայաթ» թերթի խմբագիրն էր[1][2]։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ահմեդ բեկ Աղաևը ծնվել է 1865 թվականին Շուշի քաղաքում ՝ արիստոկրատ ընտանիքում։ Ավանդույթի համաձայն, նա ստացել է աստվածաբանական կրթություն, արաբերենի և պարսկերենի իմացություն։ Նախնական կրթությունը ստանում է Շուշիի ճեմարանում։ Ռուսական միջնակարգ կրթություն ստանալուց հետո Թիֆլիսի գիմնազիայում, 1887 թվականին Ահմեդ բեկը ուսումը շարունակել է Սանկտ Պետերբուրգի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում։ 1888 թվականին տեղափոխվել է Փարիզ և սովորել է Արեվմտյան լեզուների դպրոցում ՛ Քոլեջ դե Ֆրանս (Սորբոն)։ Միևնույն ժամանակ, նա հոդվածներն էր գրում իսլամական ուսումնասիրությունների և քաղաքական հրապարակումների մեջ։ Աղաևը դարձել է Պարսկաստանի թղթակից ՝ ֆրանսիական հայտնի քաղաքական ամսագրի ՝ «Journal des débats»։

1894 թվականին Ահմեդ Բեկը մասնակցել է Լոնդոնում կայացած IX արևելյան համագումարին, որտեղ վերլուծություն է տալիս Իրանի կրոնական կյանքի մասին։ 1894 թվականին վերադառնալով Ղարաբաղ՝ Ահմեդ բեկ Աղաևը դասավանդել է ֆրանսերեն իրական դպրոցում։ 1897 թվականին Բաքու տեղափոխվելուց հետո նա շարունակել է իր մանկավարժական աշխատանքը և հրատարակել «Կասպյան» թերթը։ 1904 թվականի հունվարից սկսած, Աղաևը դարձել է «Հայաթ» թերթի խմբագիրներից մեկը։ 1905-1907 թվականների Ռուսաստանի հեղափոխության ժամանակ Ահմեդ Բեկը դարձել է սոցիալական շարժման առաջնորդներից մեկը։

1909 թվականին Ահմեդ Բեկը տեղափոխվել է Թուրքիա։ Նրա հոդվածները տպագրվել են «Թյուրք Յուրդի» և «Թարջուման Ի - Հակիկատ» ամսագրերում։ Ահմեդ բեկը ընտրվել է Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովում։ 1930 թվականի օգոստոսի 8-ին Աղաևը ստեղծել է «Ազատ կուսակցությունը», բայց լուծարել է այն նույն տարվա նոյեմբերի 17-ին։

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ահմեդ բեկ Աղաև
  • Айдын Балаев. Патриарх тюркизма. Ахмед бек Агаоглу (1869-1939). — Баку։ TEAS Press, 2018. — 508 с. — ISBN 978 9952 31 046 7.
  • Тадеуш Свентоховский, Brian C. Collins. Historical dictionary of Azerbaijan. — USA։ Scarecrow Press, 1999. — С. 12. — 145 с. — ISBN 0810835509.
  • Сеидзаде Д. Б. Из истории азербайджанской буржуазии в начале XX века. — Баку, 1978

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]