Ակրոտատուս

Ակրոտատուս հին հունարեն՝ Ακρότατος
Ծնվել է	մ.թ.ա. 4-րդ դար
Մահացել է	մ.թ.ա. 4-րդ դար
Քաղաքացիություն	Սպարտա
Մասնագիտություն	քաղաքական գործիչ
Ամուսին	հավանաբար՝ Gyrtias?
Ծնողներ	հայր՝ Cleomenes II?
Երեխաներ	Areus I?

Ակրոտատուս (հին հունարեն՝ Ακρότατος , մ.թ.ա. 4-րդ դար - մ.թ.ա. 4-րդ դար), հին հույն քաղաքական գործիչ, սպարտացի արքա Կլեոմեն II-ի ավագ որդին Ագիադների (Էվրիսթենիդների) տոհմից։ Որոշ ժամանակ գլխավորել է սիցիլիական քաղաքների միությունը, որը ստեղծվել էր Սիրակուզի բռնակալ Ագաթոկլեսի դեմ պատերազմելու համար։ Սպարտայի արքա չի դարձել, քանի որ մահացել է հոր կենդանության օրոք։

Կենսագրություն

Ակրոտատուսը պատկանում էր Սպարտայի երկու արքայական դինաստիաներից մեկին, որոնք իրենց տոհմի ծագումը կապում էին Հերակլեսի հետ։ Նրա հայրը Ագիադ Կլեոմեն II-ն էր, որը թագավորել է մ.թ.ա. 370-309 թվականներին, կրտսեր եղբայրը՝ Կլեոնիմը։

Ակրոտատուսի մասին առաջին հիշատակումը վերաբերում է մ.թ.ա. 331 թվականին։ Մակեդոնիայի դեմ պատերազմի ժամանակ սպարտացիները ծանր պարտություն են կրել Մեգալոպոլիսի ճակատամարտում, և հին օրենքների համաձայն՝ բոլոր նրանք, ովքեր փախուստի դիմելով փրկվել էին մարտի դաշտից, պետք է զրկվեին քաղաքացիական իրավունքներից։ Աղետի մասշտաբների պատճառով որոշվել է բացառություն անել այս դեպքի համար, Ակրոտատուսը միակն էր, ով դեմ է արտահայտվել։ Ըստ Դիոդորոս Սիկիլիացու` արքայազնը «նեղացրել է շատ երիտասարդների և այդ պատճառով ձգտում էր գործունեության տնից հեռու»։ Ակրոտատուսի թշնամիները մի անգամ նույնիսկ ծեծել էին նրան և «մշտապես չարամտում էին նրա դեմ»։ Ուստի, մ.թ.ա. 314 թվականին, երբ սիրակուզյան աքսորականները Ակրագասի, Գելայի և Մեսանայի դեսպանների հետ միասին նրան առաջարկել են գլխավորել պատերազմը բռնակալ Ագաթոկլեսի դեմ, Ակրոտատուսն ուրախությամբ համաձայնել է։

Էֆորներից նման իրավիճակներում անհրաժեշտ հավանությունը չստանալով՝ արքայազնը մի քանի նավերով մեկնել է Սիցիլիա։ Ճանապարհին փոթորիկը նրան տարել է Ապոլոնիա, որն այդ ժամանակ պաշարված էր իլիրիացիների կողմից։ Ակրոտատուսը համոզել է վերջիններիս թագավոր Գլավկիասին հաշտություն կնքել ապոլոնիացիների հետ։ Հետո անցել է Տարենտ և շնորհիվ «իր ընտանիքի բարեկամական կապերի և արժանապատվության»՝ համոզել է այդ քաղաքի բնակիչներին Ագաթոկլեսի դեմ դուրս բերել քսան նավ։

Ակրագասում Ակրոտատուսը ստանձնել է ստրատեգոսի պաշտոնը։ Բայց նա չի շտապել պատերազմ սկսել Ագաթոկլեսի հետ՝ փոխարենը ձգտելով բռնակալության և վարելով անառակ կյանք, այդ թվում՝ սիցիլիական համայնքների գումարներով։ Սիրակուզայի ամենաազդեցիկ վտարանդին՝ Սոսիստրատը, Ակրոտատուսի հրամանով դավադրաբար սպանվել է խնջույքի ժամանակ։ Ակրոտատուսի կողմից նման արարքի պատճառները մինչև վերջ պարզ չեն։ Դիոդորոս Սիկիլիացին ենթադրում է, որ Սոսիստրատը իր փորձով և արտաքսվածների շրջանում ունեցած հարգանքով կարող էր խոչընդոտել Ակրոտատուսի չարաշահումներին։ Ի վերջո, սիկիլիացիները, վրդովված նորահայտ բռնակալի պահվածքից, զրկել են նրան լիազորություններից և նույնիսկ ցանկացել են քարկոծել նրան։ Ակրոտատուսը ստիպված է եղել գիշերով փախչել և ամոթով վերադառնալ Լակոնիկա։ Այս իրադարձություններից հետո Տարենտը հետ է կանչել իր էսկադրան Սիցիլիայից, իսկ Գելան, Ակրագանտը և Մեսանան հաշտություն են կնքել Ագաֆոկլեսի հետ։

Ակրոտատուսը շուտով մահացել է՝ դեռ հոր կենդանության օրոք, այսինքն՝ մ.թ.ա. 309 թվականից առաջ։ Նրանից հետո մնացել է որդին՝ Արեյը, որը մ.թ.ա. 309 թվականին դարձել է Սպարտայի թագավոր՝ որպես պապի ժառանգ։

Գրականություն

1. Диодор Сицилийский. «Историческая библиотека». Сайт «Симпосий». Վերցված է 2018-03-03-ին.
2. Плутарх Сравнительные жизнеописания. — М.: Наука, 1994. — ISBN 5-02-011570-3, 5-02-011568-1

Հետազոտություններ

1. Берве, Гельмут|Берве Г. Тираны Греции. — Ростов-на-Дону: Феникс, 1997. — 640 с. — ISBN 5-222-00368-X
2. Печатнова Л. История Спарты, период архаики и классики. — СПб.: Гуманитарная академия, 2001. — 510 с. — ISBN 5-93762-008-9
3. Jessen. Basileus // Паули-Виссова|Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1897. — Bd. III, 1. — Kol. 57—82.
4. Niese B. Akrotatos 1 // Паули-Виссова|Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1893. — Bd. I, 1. — Kol. 1207.