Ակտաու

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Բնակավայր
ղազ.՝ Ақтау
Դրոշ Զինանշան
Flag of Aktau.gif Coat of arms of Aktau.svg

Aktau panorama.jpg
ԵրկիրՂազախստան Ղազախստան
Հիմնադրված է1961 թ.
Առաջին հիշատակում1961
Մակերես140 000 000 քառակուսի մետր
ԲԾՄ−8 մետր
Բնակչություն261 907 մարդ (2022)[1]
Ժամային գոտիUTC+5
Հեռախոսային կոդ7292
Փոստային ինդեքսներ130000
Պաշտոնական կայքaktau.gov.kz
##Ակտաու (Ղազախստան)
Red pog.png

Ակտաու (ղազ.՝ Aqtau, Ақтау, ռուս.՝ Актау), նավահանգստային քաղաք Ղազախստանում՝ Կասպից ծովի արևելյան ափին, Մանղշլակ թերակղզում։ Թաղամասերի մեծ մասն ընկած է ծովի մակերևույթից ցած՝ Կասպյան իջվածքում։ Բնակավայրի ներկայիս անվանումը ղազախերենից բառացի թարգմանած՝ նշանակում է «սպիտակ սար». այդ անվան համար հավանաբար հիմք են հանդիսացել քաղաքի մերձակայքում՝ Կասպից ծովի ափին բարձրացող կրաքարե սպիտակ ժայռերը։ 1964-ից 1991 թվականներին քաղաքը ուկրաինացի նշանավոր բանաստեղծ Տարաս Շևչենկոյի պատվին կոչվել է Շևչենկո՝ նկատի առնելով, որ վերջինս այս վայրերում է անցկացրել իր աքսորի տարիները[2]։ Քաղաքը Ղազախստանի Մանղստաու մարզի վարչական կենտրոնն է և խոշորագույն բնակավայրը. 2016 թվականի տվյալներով նրա բնակչության թվաքանակը եղել է մոտավորապես 190 հազար[3]։

Ակտաուում փողոցները, որպես կանոն, անվանումներ չունեն, հասցեները հիմնականում բաղկացած են երեք թվանշանից, որոնցից առաջինը նշում է թաղամասի կամ միկրոշրջանի համարը, երկրորդը՝ շենքի համարը, երրորդը՝ բնակարանի համարը։ Պատճառն այն է, որ բնակավայրն սկզբնապես պլանավորվել և կազմավորվել է որպես նավթարդյունաբերության աշխատողների ճամբար[4]։

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ակտաուին բնորոշ է անապատային կլիման՝ չոր ու չափազանց շոգ ամառներով։ Օդի ջերմաստիճանը կարող է հասնել 45 աստիճանի։ Բուսականությունը պահպանվում է միայն ոռոգման շնորհիվ։ Մայիսից սեպտեմբեր ընկած ժամանակաշրջանում հիմնականում Ղազախստանի այլ բնակավայրերից այստեղ են գալիս հազարավոր հանգստացողնոր, որոնց գրավում են չորային եղանակն ու Կասպիականի ավազոտ լողափերը։

Ակտաուի կլիմայական տվյալները
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ Տարի
Ռեկորդային բարձր °C (°F) 16.0
(60.8)
21.6
(70.9)
25.1
(77.2)
31.0
(87.8)
37.5
(99.5)
41.2
(106.2)
41.6
(106.9)
44.1
(111.4)
39.2
(102.6)
32.8
(91)
22.3
(72.1)
15.4
(59.7)
44.1
(111.4)
Միջին բարձր °C (°F) 2.4
(36.3)
3.7
(38.7)
8.8
(47.8)
15.9
(60.6)
21.2
(70.2)
26.5
(79.7)
30.0
(86)
29.6
(85.3)
24.4
(75.9)
17.7
(63.9)
9.6
(49.3)
4.4
(39.9)
16.2
(61.2)
Միջին օրական °C (°F) −1.0
(30.2)
−0.2
(31.6)
5.3
(41.5)
12.4
(54.3)
17.9
(64.2)
23.1
(73.6)
25.6
(78.1)
25.0
(77)
19.6
(67.3)
12.6
(54.7)
5.5
(41.9)
0.5
(32.9)
12.2
(54)
Միջին ցածր °C (°F) −3.2
(26.2)
−2.9
(26.8)
1.5
(34.7)
8.5
(47.3)
14.0
(57.2)
19.2
(66.6)
21.4
(70.5)
21.1
(70)
15.4
(59.7)
9.3
(48.7)
2.9
(37.2)
−1.6
(29.1)
8.8
(47.8)
Ռեկորդային ցածր °C (°F) −24.0
(−11.2)
−24.0
(−11.2)
−17.2
(1)
−4.4
(24.1)
3.2
(37.8)
6.7
(44.1)
10.0
(50)
10.0
(50)
0.0
(32)
−7.0
(19.4)
−16.0
(3.2)
−18.0
(−0.4)
−24.0
(−11.2)
Տեղումներ մմ (դյույմ) 11
(0.43)
11
(0.43)
14
(0.55)
14
(0.55)
15
(0.59)
10
(0.39)
5
(0.2)
4
(0.16)
6
(0.24)
10
(0.39)
14
(0.55)
15
(0.59)
127
(5)
աղբյուր: Pogodaiklimat.ru[5]

Քույր քաղաքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գիշերային Ակտաուի համայնապատկերը
Գիշերային Ակտաուի համայնապատկերը

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. https://www.stat.gov.kz/api/getFile/?docId=ESTAT470856
  2. «Aktau city, Kazakhstan facts, history, attractions, photos»։ About Kazakhstan։ Վերցված է 2015-12-29 
  3. «Results Of The 2009 National Population Census Of The Republic Of Kazakhstan Analytical Report»։ The Agency On Statistics Of The Republic of Kazakhstan։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-11-27-ին։ Վերցված է 2022-10-11 
  4. «Aktau: Years, people, memories»։ Ogni։ October 13, 2011։ Արխիվացված է օրիգինալից June 18, 2018-ին։ Վերցված է July 4, 2012 
  5. «Weather and Climate- The Climate of Aktau» (ռուսերեն)։ Weather and Climate (Погода и климат) 
  6. «Goroda Pobratimyi»։ Aktau.gov։ Արխիվացված է օրիգինալից 2014-11-29-ին։ Վերցված է 2022-10-11 
  7. «ГОРОДА ПОБРАТИМЫ»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2014-11-29-ին։ Վերցված է 2014-08-28 
  8. NUR.KZ (2018-09-27)։ «Актау и узбекский Ургенч стали городами-побратимами»։ NUR.KZ - Свежие новости Казахстана. (ռուսերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2018-09-27-ին։ Վերցված է 2018-09-28 
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 «Города-побратимы»։ Акимат города Актау։ Արխիվացված է օրիգինալից 2018-08-31-ին։ Վերցված է 2019-02-18 
  10. «Туркменский город Туркменбаши хочет породниться с казахстанским Актау»։ turkmenportal.com։ Վերցված է 2020-12-02 

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Е. М. Поспелов (Ye. M. Pospelov). "Имена городов: вчера и сегодня (1917–1992). Топонимический словарь." (City Names: Yesterday and Today (1917–1992). Toponymic Dictionary." Москва, "Русские словари", 1993.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]