Jump to content

Ալֆրեդ Նորթ Ուայթհեդ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ալֆրեդ Նորթ Ուայթհեդ
Ծնվել էփետրվարի 15, 1861(1861-02-15)[1][2][3][…]
Ռամսգեյթ, Isle of Thanet, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն[2]
Մահացել էդեկտեմբերի 30, 1947(1947-12-30)[1][2][3][…] (86 տարեկան)
Քեմբրիջ, Մասաչուսեթս, ԱՄՆ[2]
ԳերեզմանTrinity College Chapel[4]
Քաղաքացիություն Միացյալ Թագավորություն
Մասնագիտությունփիլիսոփա, մաթեմատիկոս, ֆիզիկոս, աստվածաբան, գրող, տրամաբան և համալսարանի դասախոս
Հաստատություն(ներ)Հարվարդի համալսարան[2], Լոնդոնի կայսերական քոլեջ[2] և Քեմբրիջի համալսարան[2]
Գործունեության ոլորտտրամաբանություն[5], մաթեմատիկա[5], Գիտության փիլիսոփայություն[5] և մետաֆիզիկա[5]
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա և Ամերիկական փիլիսոփայական ընկերություն
Ալմա մատերԹրինիթի քոլեջ (1884)[2], Շերբորն դպրոց (1880)[2] և Քեմբրիջի համալսարան (1884)[6][2]
Տիրապետում է լեզուներինանգլերեն[1][5][7]
Գիտական ղեկավարԷդվարդ Ռաուս[6] և William Davidson Niven?[6]
Եղել է գիտական ղեկավարԱրթուր Էդինգտոն[6], Lewis Samuel Feuer?[6], Ջոն Մեյնարդ Քեյնս[6], Ուիլարդ Վան Օրման Քուայն[6], Բերտրան Ռասել[6], Paul Weiss?[6], William Tuthill Parry?[8], Henry Siggins Leonard?[2] և Gregory Vlastos?[6]
Հայտնի աշակերտներՌոբերտ Օպենհեյմեր
Պարգևներ
Ամուսին(ներ)Evelyn Ada Maud Rice Willoughby-Wade?[2]
Երեխա(ներ)Thomas North Whitehead?
Ստորագրություն
Изображение автографа
 Alfred North Whitehead Վիքիպահեստում

Ալֆրեդ Նորթ Ուայթհեդ (անգլ.՝ Alfred North Whitehead, փետրվարի 15, 1861(1861-02-15)[1][2][3][…], Ռամսգեյթ, Isle of Thanet, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն[2] - դեկտեմբերի 30, 1947(1947-12-30)[1][2][3][…], Քեմբրիջ, Մասաչուսեթս, ԱՄՆ[2]), անգլիացի մաթեմատիկոս, տրամաբան և փիլիսոփա։ 1914 թվականից մաթեմատիկայի և մեխանիկայի պրոֆեսոր Քեմբրիջում և Լոնդոնում, 1924– 1937 թվականներին Հարվարդի (ԱՄՆ) համալսարանի փիլիսոփայության պրոֆեսոր, 1931 թվականից Բրիտանական ակադեմիայի անդամ։ Նրան մեծ հռչակ է բերել Ռասեչի հետ գրած «Principia Mathematica» աշխատությունը։ Ուայտհեդի փիլիսոփայական ստեղծագործության մեջ տեղ է գրավում «Պրոցես և ռեալություն» (1929) ծրագրային աշխատությունը։ Պրոցեսի հասկացությունը հաջորդաբար ընդգրկում է կեցության հիմնական ոլորտները՝ բնությունը, հասարակությունը և ճանաչողությունը։ Համաշխարհային պրոցեսի ամեն ինչ ընդգրկող (տիեզերաբանական) հասկացությունն ըմբռնվում է որպես «աստծու փորձ», որը իդեալական օբյեկտները փոխակերպում է ֆիզիկական և սոցիալական իրադարձությունների․ իրադարձության հասկացությունը Ուայտհիդը մեկնաբանում է որպես ժամանակի մեջ ծավալվող նպատակահարմար կարգավորված օրգանիզմ։ Գիտության խնդիրը, ըստ Ուայտհիդի, օրգանիզմների ուսումնասիրությունն է։ Ուայտհիդի օբյեկտիվ իդեալիստական համակարգը հավակնում է հաղթահարելու դուալիզմի բոլոր ձևերը՝ աստված և բնություն, սուբյեկտ և օբյեկտ, պատճառականություն և նպատակահարմարություն ևն։ Պատմության փիլիսոփայության մեջ սոցիալական իրադարձությունները մեկնաբանելով իբրև օրգանիզմներ՝ մի կողմից կենսաբանականացրել է հասարակական կյանքը, մյուս կողմից՝ բացարձակացրել գաղափարների և անհատների դերը։

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ալֆրեդ Նորթ Ուայթհեդ» հոդվածին։
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 12, էջ 175)։
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Ալֆրեդ_Նորթ_Ուայթհեդ&oldid=10892025» էջից