Ալֆիյա Ավզալովա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ալֆիյա Ավզալովա
Բնօրինակ անունթաթ.՝ Әлфия Афзал кызы Афзалова
Ծնվել էհունվարի 15, 1933(1933-01-15)
Ակտանիշ (գյուղ, Ակտանիշսկի շրջան), Թաթարստանի Ինքնավար Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ
ԵրկիրFlag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Flag of Russia.svg Ռուսաստան
Մահացել էհունիսի 15, 2017(2017-06-15) (84 տարեկանում)
Կազան, Ռուսաստան
Մասնագիտություներաժիշտ
ՊարգևներԱշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան, Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան, ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստ և Q4313318?

Ալֆիյա Ավզալովնա Ավզալովա (թաթ.՝ Әлфия Афзал кызы Авзалова, հունվարի 15, 1933(1933-01-15), Ակտանիշ (գյուղ, Ակտանիշսկի շրջան), Թաթարստանի Ինքնավար Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - հունիսի 15, 2017(2017-06-15), Կազան, Ռուսաստան), խորհրդային և ռուս-թաթար երգչուհի: Թաթարական ԻԽՍՀ վաստակավոր արտիստ, Թաթարական ԻԽՍՀ ժողովրդական արտիստ, ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստ, Թաթարստանի ֆիլհարմոնիայի մենակատար, Գաբդուլլա Տուկայի անվան Թաթարստանի Հանրապետության պետական մրցանակի դափնեկիր, պարգևատրվել է «Թաթարստանի Հանրապետության առջև վաստակի համար» շքանշանով:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ալֆիյա Ավզալովան ծնվել է Թաթարստանի Հանրապետության Ակտանիշսկի շրջանի Ակտանիշ գյուղում: Ալֆիյան որբացել է վաղ տարիքում. մայրը մահացել է, երբ նա 5 տարեկան էր: Հայրը զոհվել է Հայրենական Մեծ պատերազմում: Ալֆիյայի դաստիարակությամբ զբաղվել է մորաքույրը:

1957 թվականին Ալֆիյա Ավզալովան դարձել է Թաթարական պետական երգի և պարի համույթի մենակատար, կատարել Սուլթան Գաբյաշիի, Ալեքսանդր Կլյուչարյովի, Մանսուր Մուզաֆարովի, Զ. Խաբիբուլինի և բազմաթիվ այլ կոմպոզիտորների բարդ ստեղծագործություններ: Նրա երգացանկում ներառված էին հնագույն և ժամանակակից ժողովրդական երգեր: Վոկալային վարպետություն և նոտայական գրագիտություն նրան սովորեցրել է Ռաիսա Կարիմովնա Վոլկովան, որն այդ ժամանակ աշխատում էր Գաբդուլլա Տուկայի անվան Թաթարական պետական ֆիլարմոնիայի գեղարվեստական ղեկավար: Համույթում մեկ տարի աշխատելուց հետո Ալֆիյա Ավզալովան ընդունվել է երաժշտական ուսումնարան, սակայն ութ ամիս անց ձայնը խզվել է: Վերականգնելով ձայնը՝ նա զբաղվել է ինքնակրթությամբ և կրկին վերադարձել համույթ: Այնուհետև, Թաթարական պետական ֆիլհարմոնիայի գեղարվեստական ղեկավարի առաջարկով, Ալֆիյա Ավզալովան ստեղծել է իր համերգային խումբը, որտեղ ընդգրկվել են «Կազան ուտլարի» էստրադային գործիքների անսամբլը՝ երգեհոնով, կիթառով, ստեղնաշարային գործիքներով, սինթեզատորով և պարային խմբով Քարիմ Գաբիդուլինի ղեկավարությամբ:

Համույթի հետ միասին Ալֆիյա Ավզալովան հյուրախաղերով հանդես է եկել Միջին Ասիայի և Մերձբալթիկայի հանրապետություններում, Մոսկվայում, Լենինգրադում և Ռուսաստանի բազմաթիվ քաղաքներում, ելույթներ է ունեցել Թաթարստանի և Բաշկորտոստանի նավթագործների, ԿԱՄԱԶ-ի շինարարների և գյուղի աշխատավորների համար: Հյուրախաղերից յուրաքանչյուրը տևել է երկուսից երեք ամիս, որոնց ընթացքում նա տվել է հարյուրից ավելի համերգներ:

Առաջին մեծ հաջողությունը երգչուհին նվաճել է 1957 թվականին Մոսկվայում կայացած Թաթարական արվեստի և գրականության տասնօրյակի ընթացքում:

Մահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ալֆիյա Ավզալովան մահացել է Կազանում՝ կյանքի 85-րդ տարում, ծանր և երկարատև հիվանդությունից հետո[1]: Թաղված է Կազանում Թաթարական գերեզմանոցում[2]:

Ստեղծագործություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ալֆիյա Ավզալովայի ձայնի հնչերանգը լրիվ դիապազոնի ալտ է: Երգել է աշխարհի 14 լեզուներով: Երգչուհու և նրա ստեղծագործությունների մասին թաթարերեն լեզվով վավերագրական ֆիլմ է նկարահանվել «Моң патшабикәсе» («Երգի թագուհին»), որը ցուցադրվել է 2010 թվականին Կազանում (սցենարի հեղինակն է գրող, դրամատուրգ Թաթարստանի արվեստի վաստակավոր գործիչ Ռաբիտ Բատուլլան):

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Թաթարական ԻԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1962)
  • Թաթարական ԻԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1970)
  • Աշխատանքային կարմիր դրոշի երկու շքանշան (առաջին անգամ` 1976)
  • ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստ (1983)
  • Գաբդուլլա Տուկայի անվան Թաթարստանի Հանրապետության պետական մրցանակի դափնեկիր (1992)
  • «Աշխարհի ժողովուրդների միջև խաղաղության ամրապնդման ուղղությամբ տարվող ակտիվ գործունեության համար» Խաղաղության պաշտպանության Խորհրդային կոմիտեի պատվոգիր (1960)
  • «Թաթարական էստրադայի լեգենդ» պատվավոր մրցանակ (2008)
  • Տեղադրվել է անվանական աստղ Կազանի աստղերի ծառուղում

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Әлфия Авзалова: истәлекләр, әңгәмәләр, мәкаләләр, фоторәсемнәр» /Тоз. Р.Батулла. - Казань: Татарское книжное издательство, 2007. - 214 с. - 3000 д. - ISBN 978-5-298-01533-2

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]