Ալեքսեյ Շչուսև

Ալեքսեյ Շչուսև; ռուս.՝ Алексей Щусев
Ծնվել է	հոկտեմբերի 8, 1873
Ծննդավայր	Քիշնև, Ռուսական կայսրություն
Մահացել է	մայիսի 24, 1949 (75 տարեկան)
Վախճանի վայր	Մոսկվա, ԽՍՀՄ
Ոճ(եր)	մոդեռն, Կոնստրուկտիվիզմ, նեոռենեսանս, ավանգարդիզմ և ար-դեկո
Կրթություն	Գեղարվեստի բարձրագույն դպրոց (1897)
Աշխատավայր	Մոսկվայի ճարտարապետության ինստիտուտ և Մոսկվայի նկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարան
Ուշագրավ աշխատանքներ	Լենինի Մավզոլեում, Kazan I?, Kazansky railway station?, Կոմսոմոլսկայա և Hotel Moskva?
Պարգևներ	; և
Անդամություն	Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, Ռուսական կայսերական հնագիտական միություն, ԽՍՀՄ ճարտարապետության ակադեմիա և Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիա
	Alexey Shchusev Վիքիպահեստում

Ալեքսեյ Վիկտորովիչ Շչուսև (ռուս.՝ Алексе́й Ви́кторович Щу́сев, հոկտեմբերի 8, 1873(1873-10-08)^[1], Քիշնև, Ռուսական կայսրություն^[2] - մայիսի 24, 1949(1949-05-24)^[2]^[3], Մոսկվա, ԽՍՀՄ^[2]), ռուս խորհրդային ճարտարապետ։ ԽՍՀՄ վաստակավոր ճարտարապետ (1930 թվական)։ ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1943 թվական)։

Կենսագրություն

1897 թվականին ավարտել է Պետերբուրգի Գեղարվեստի ակադեմիան (1910 թվականիցից՝ ակադեմիկոս)։ Վաղ շրջանի գործերում դիմել է հին ռուսական ճարտարապետական ավանդույթների մշակմանը (Մոսկվայի Կազանյան կայարանի համալիրը, սկսվել է 1914 թվականին, և այլն)։ Խորհրդային տարիներին Շչուսևը մասնակցել է Մոսկվայի վերակառուցման հատակագծի մշակմանը (1918-1925 թվականներ), 1920-ական թվականներին հարել է կոնստրուկտիվիզմին (Կուրորտոլոգիայի և ֆիզիոթերապիայի ԳՀԻ Սոչիում, 1927-1931 թվականներ, Հողժողկոմատի շենքը Մոսկվայում, 1928-1933 թվականներ)։ Ճարտարապետի ստեղծագործական նվաճումն է Լենինի դամբարանը Մոսկվայում։ 1930-1940-ական թվականներին ձգտել է զարգացնել անցյալի ճարտարապետական առաջավոր ավանդույթները («Մոսկվա» հյուրանոցի շենքը, 1932-1938 թվականներ, համահեղինակների հետ, Մոսկվորեցկի կամուրջը, 1936-1938 թվականներ, Ձերժինսկու հրապարակի վարչական շենքը, 1946 թվական, բոլորը՝ Մոսկվայում)։ Վրացական ճարտարապետական մոտիվները կիրառել է Թբիլիսիում ԽՄԿԿ ԿԿ-ին կից Մարքսիզմ-լենինիզմի ինստիտուտի մասնաճյուղի շենքը կառուցելիս (1938 թվական), ուզբեկական՝ Տաշքենդի Օպերայի և բալետի թատրոնում (1947 թվական), 17-րդ դարի ռուսական՝ Մոսկվայի մետրոյի «Կոմսոմոլսկայա-կոլցևայա» կայարանը (բացվել է 1952 թվականին) ձևավորելիս։ Շչուսևի նշանակալից քաղաքաշինական գործերից են ավերված քաղաքների վերականգնման նախագծերը (Իստրա, 1942-1943 թվականներ, Նովգորոդ, 1943-1945 թվականներ, Քիշնև, 1947 թվական)։ Շչուսևն ավելի քան 200 գիտական աշխատությունների և հոդվածների հեղինակ է։ ԽՍՀՄ պետական մրցանակներ (1941 թվական, 1946 թվական, 1948 թվական, 1952 թվական)։

Ծանոթագրություններ

1 2 Deutsche Nationalbibliothek Record #131620843 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
1 2 3 4 5 6 Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
1 2 საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი (վրաց.) — 2001.
1 2 Летопись Российской академии наук. Т. VII. 1946—1953 (ռուս.) — М.: Архив Российской академии наук, 2022. — С. 789. — 896 с. — ISBN 978-5-6046932-6-1
↑ Летопись Российской академии наук. Т. VII. 1946—1953 (ռուս.) — М.: Архив Российской академии наук, 2022. — С. 319. — 896 с. — ISBN 978-5-6046932-6-1

Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ալեքսեյ Շչուսև» հոդվածին։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից (հ․ 8, էջ 553)։

[_58b69953b7078b86-1] 1 2 Deutsche Nationalbibliothek Record #131620843 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.

[_a177f7e872e23a96-2] 1 2 3 4 5 6 Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.

[_2ebe4c0c92555935-3] 1 2 საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი (վրաց.) — 2001.

[_f528795fddaa7d85-4] 1 2 Летопись Российской академии наук. Т. VII. 1946—1953 (ռուս.) — М.: Архив Российской академии наук, 2022. — С. 789. — 896 с. — ISBN 978-5-6046932-6-1

[_572c3b4bd4aa111c-5] Летопись Российской академии наук. Т. VII. 1946—1953 (ռուս.) — М.: Архив Российской академии наук, 2022. — С. 319. — 896 с. — ISBN 978-5-6046932-6-1

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]