Ալեքսանդր Միլինկևիչ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ալեքսանդր Միլինկևիչ
Alaksandar Milinkevich.jpg
Ծնվել է հուլիսի 25, 1947({{padleft:1947|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:25|2|0}}) (70 տարեկան)
Ծննդավայր Գրոդնո, Բելառուսի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն, ԽՍՀՄ
Քաղաքացիություն Flag of Belarus.svg Բելառուս
Կրոն Ուղղափառություն
Կրթություն Hrodna State University
Մասնագիտություն ֆիզիկոս, ազգագրագետ, համալսարանի պրոֆեսոր և պատմաբան
Պարգևներ և
մրցանակներ
Alexander Milinkevich Վիքիպահեստում

Ալեքսանդր Վլադիմիրի Միլինկևիչ (բելառուս․՝ Алякса́ндр Уладзі́міравіч Мілінке́віч, հուլիսի 25, 1947({{padleft:1947|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:25|2|0}}), Գրոդնո, Բելառուսի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն, ԽՍՀՄ), բելառուսական քաղաքական և հասարակական գործիչ, Տեղական զարգացման աջակցության հիմնադրամի ծրագրերի ղեկավար, Ֆիզիկա-մաթեմատիկական գիտությունների թեկնածու, պրոֆեսոր: 2006 թվականին Բելառուսի նախագահական ընտրությունների ժամանակ առաջատար ընդդիմադիր (Ուկրաինայի Նարնջագույն հեղափոխությունից ոգևորված) կուսակցությունների կողմից առաջադրվել է ընդդեմ գործող նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոյի[1] և ընտրախախտումների արդյունքում պարտվել է[2]:

2006 թվականի հոկտեմբերի 26-ին պարգևատրվել է Եվրախորհրդարանի Անդրեյ Սախարովի անվան մտքի ազատության մրցանակով:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ալեքսանդր Միլինկևիչը ծնվել է 1947 թվականի հուլիսի 25-ին Խորհրդային Բելառուսիայի Գրոդնո քաղաքում, ԲԽՍՀ վաստակավոր ուսուցչի ընտանիքում. հայրը` Վլադիմիր Իվանի Բառան, մայրը` Մարիա Ալեքսանդրի Միլինկևիչ: 16-ամյա տարիքում Բառան ազգանունը փոխել է Միլինկևիչ: Նրա մեծ պապը և ապուպապը մասնակցել են 1863-1864 թվականների լեհական ապստամբությանը և դրա համար բռնադատվել են ցարական կառավարության կողմից: Միլինկևիչի պապը եղել է 1920-ական թթ. Գրոդնոյի նահանգի բելառուսական շարժման ակտիվիստ:

Կրթություն և գիտական գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1965 թվականին Միլինկևիչը գերազանցությամբ ավարտել է դպրոցը, որից հետո ընդունվել և 1969 թ. ավարտել է Յանկա Կուպալայի անվան Հռոդնայի պետական մանկավարժական ինստիտուտի ֆիզիկա-մաթեմատիկական ֆակուլտետը: Գրոդնոյում աշխատել է դպրոցի ուսուցիչ: 1972 թվականին ԲԽՍՀ ԳԱ ֆիզիկայի ինստիտուտում ասպիրանտուրան ավարտելուց հետո աշխատել է կրտսեր գիտաշխատող:

1976 թվականին «Գերհզոր լազերային ազդակների գեներացման մեխանիզմ» թեմայով ատենախոսությունը պաշտպանելուց հետո վերադարձել է Գրոդնո, որտեղ աշխատել է ինժեներ և դասավանդել է մանկավարժական ինստիտուտում։ 1978-1980 թվականներին և 1984-1990 թվականներին եղել է Հռոդնայի համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետի դոցենտ, 1980-1984 թվականներին Սեթիֆի համալսարանի (Ալժիր) ֆիզիկայի ամբիոնի վարիչ: Այդ ընթացքում նա նաև սկսել է համագործակցել տեղական քաղաքային իշխանությունների հետ որպես հանձնաժողովներից մեկի ղեկավար: Շուտով նա հասել է փոխքաղաքապետի պաշտոնի (1990—1996):

Ավելի ուշ Ալեքսանդր Միլինկևիչը վերապատրաստվել է Մոնպելիեի համալսարանում (Ֆրանսիա) և Կալիֆոռնիայի համալսարանում (ԱՄՆ), Լեհաստանում՝ տեղական ինքնակառավարման, պետական շինարարության տնտեսական բարեփոխումների և մարդու իրավունքների խնդիրներով: Մեծ Բրիտանիայում ուսումնասիրել է կրթության ժամանակակից մեթոդները և Կանադայում՝ սպորտի զարգացման փորձը:

Անվտանգության խնդիրների Եվրոպական կենտրոնում (Գերմանիա) Միլինկևիչը մասնակցել է բարձրագույն կառավարչական կադրերի ուսուցման դասընթացին: Վերապատրաստվել է Եվրոպական միության հաստատություններում գործունեության և ընդլայնման հարցերով (Բելգիա, Նիդեռլանդներ, Ֆրանսիա): Վերլուծական զեկույցներով հանդես է եկել Եվրախորհրդարանում և Եվրահանձնաժողովում:

Քվանտային էլեկտրոնիկայի, լազերային տեխնիկայի, ինչպես նաև Բելառուսիայի պատմության, մշակույթի, կրթության, ճարտարապետության բնագավառների վերաբերյալ 65 գիտական աշխատանքների և մենագրությունների հեղինակ է:

Մայրենի[3] բելառուսերենից բացի, ազատ տիրապետում է նաև ռուսերենին, անգլերենին, ֆրանսերենին և լեհերենին:

ԵՀՀ-ի ռեկտորի թեկնածու[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2014 թվականին Միլինկովիչն առաջադրվել էր Լիտվայի Եվրոպական հումանիտար համալսարանի 2015 թվականի ռեկտորի ընտրությունների համար: Նրա թեկնածությունը գրեթե ամբողջովին համապատասխանում էր այդ պաշտոնում ընտրվելու պահանջներին. չորս տարի Ալժիրի համալսարանի ամբիոնի վարիչ, ութ տարի Գրոդնոյի համալսարանի դոցենտ, ֆիզիկա-մաթեմատիկական գիտությունների թեկնածու, վերապատրաստվել է Ֆրանսիայում, ԱՄՆ-ում, Գերմանիայում: Սակայն կար ևս մեկ գլխավոր պահանջ. քաղաքականությունից ամբողջովին հրաժարվել[4]: ԵՀՀ ռեկտորի պաշտոնում ընտրվեց ռեկտորի պաշտոնակատար ամերիկացի Դեվիդ Պոլիկը (Alex David Pollick)[5]:

Պետական-քաղաքական գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1990-1996 թվականներին Ալեքսանդր Միլինկևիչը եղել է Գրոդնենսկի գործադիր կոմիտեի փոխնախագահ, որտեղ զբաղվել է կրթության, մշակույթի, առողջապահության, երիտասարդության, սպորտի, կրոնի, միջազգային հարաբերությունների և պատմական ժառանգության պահպանման հարցերով:

2001 թվականին ղեկավարել է Բելառուսի նախագահի թեկնածու Սեմյոն Դոմաշի նախընտրական քարոզարշավը:

Նախագահական մրցավազք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2005 թվականի հոկտեմբերին Ալեքսանդր Միլենկևիչը դարձավ դեմոկրատական ընդդիմության միասնական թեկնածու և մասնակցեց 2006 թվականի նախագահական ընտրություններին՝ պարտվելով պետության գործող նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոյին: Արևմտյան Եվրոպայի երկրների դիտորդները և կազմակերպությունները նշել են, որ քվեարկության ժամանակ իշխանությունները թույլ են տվել զանգվածային կեղծիքներ և օրենքի խախտումներ[6]:

2008 թվականի հունվարին տված հարցազրույցում Միլինկևիչը ցանկություն է հայտնել իր թեկնածությունն առաջադրել սպասվելիք՝ 2011 թվականի նախագահական ընտրություններին և տեղեկացրել է, որ իրեն վարկանիշը կազմում է 9,8 %[7]։

Նախքան 2010 թվականի Բելառուսիայի նախագահական ընտրությունները հայտարարել է նախագահի թեկնածու առաջադրվելու մտադրության մասին, սակայն հետագայում հանել է իր թեկնածությունը և սատարել Գրիգոր Կոստուսևին:

2012 թվականին ԲՀ խորհրդարանի պատգամավորության թեկնածու առաջադրվելու գրանցվելուն մերժում է ստացել:

2014 թվականին հայտարարել է 2015 թվականի նախագահական ընտրություններին իր հնարավոր մասնակցության մասին[8], թեև ավելի վաղ հայտարարել էր, որ երիտասարդ քաղաքական գործիչ պետք է գնա ընտրություններին[9]:

2015 թվականի ապրիլի 2-ին, պաշտոնապես հրաժարվել է մասնակցել ընտրություններին և սատարել որևէ թեկնածուի[10]:

Հետապնդումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Միլինկևիչը Տերեփուկների հեղափոխության կազմակերպիչներից մեկն էր: 2006 թվականի ապրիլի 26-ի հանրահավաքից հետո, որը նվիրված էր Չեռնոբիլի ողբերգության զոհերի հիշատակին, Ալեքսանդր Միլինկևիչը ձերբակալվել է 15 օրով (կալանքի պաշտոնական ձևակերպումը ընտրությունների պաշտոնական արդյունքների և ՉԱԷԿ -ի աղետի հետևանքների վերացման գործում իշխանությունների քաղաքականության դեմ չարտոնված բողոքի ցույցերի կազմակերպում):

2006 թվականին ոստիկանությունը Միլինկևիչին երեք անգամ ձերբակալել է.

  • նոյեմբերի 23-ին, քանի որ նա շրջել էր Վիտեբսկի մարզի տեղական ընդդիմադիր ակտիվիստների հետ, որոնք նախկինում մեղադրվել են Hit-and-run (խփել-փախնել) դժբախտ պատահարի համար: Միլինկևիչն այս միջադեպն անվանել է. «Բելառուսի անվտանգության ծառայությունների ամենավերջին սադրանք, որով փորձում են խանգարել ընդդիմության այդ գործունեությանը»[11][12]
  • նոյեմբերի 29-ին ոստիկանությունը Միլինկևիչին ձերբակալել է Մինսկի օդանավակայանում այն բանից հետո, երբ նա վերադառնում էր Ռիգայում կայացած ՆԱՏՕ-ի գագաթնաժողովից: Նա մեղադրվել է կեղծ անձնագիր ունենալու մեջ[13]
  • դեկտեմբերի 4-ին Միլինկևիչը ձերբակալվել է Բելոօզյորսկում թմրամիջոցների ապօրինի առևտրի կասկածանքով[14]:

2007 թվականի հունվարի 6-ին Միլինկևիչը ձերբակալվել է երկու անգամ. նախ հարբած վիճակում ավտոմեքենա վարելու կասկածանքով (նա սթափ է ճանաչվել), ապա ավտովթարի մեջ մեղադրվելով[15]: 2007 թվականի հունվարի 29-ին Միլինկևիչը տուգանվել է $ 2,200 Բելառուսից ապօրինաբար բացակայելու մեղադրանքով: Նա դա անվանել է «Լուկաշենկոյի վրեժ»[16]:

Հասարակական գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ալեքսանդր Միլինկևիչը ազգագրագետ է և պատմաբան: 10 տարի շարունակ եղել է Գրոդնոյի հեռուստաընկերությունում պատմական հաղորդաշարի հեղինակ և հաղորդավար: Զբաղվել է Գրոդնոյի աշտարակավոր ժամացույցի վերականգնմամբ, որը Եվրոպայի ամենահին ժամացույցներից մեկն է (XV—XVI դար)
  • Նախաձեռնել է Ռեչ Պոսպոլիտայի վերջին արքա՝ Ստանիսլավ Օգոստիանոս Պոնյատովսկիի թաղված մնացորդների որոնման և ուսումնասիրման աշխատանքները
  • 1996 թվականից ղեկավարել է Գրոդնոյի «Ռատուշա» հասարակական միավորումը, որը լուծարվել է 2003 թվականին
  • Լրագրողների միջազգային ֆեդերացիայի անդամ է
  • 1968-1969 թվականներին Միլկևիչը եղել է ԲԽՍՀ բասկետբոլի չեմպիոն:
  • 1996-1997 թվականներին երկրի բազմակի չեմպիոն դարձած «Գրոդնո-93» բասկետբոլային ակումբի նախագահ
  • 2003 թվականից Տեղային զարգացման աջակցության հիմնադրամի ծրագրերի ղեկավար
  • Հանուն ազատության շարժման առաջնորդ: Որպես շարժման առաջնորդ հանդիսանում է ամենամյա Վասիլ Բիկովի անվան մտքի ազատության մրցանակի կազմակերպիչ[17]:

Կոչումներ և պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ընտանիք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ամուսնացած է Իննա Կուլեյի հետ: Առաջին կնոջից ունի երկու որդի և թոռնուհի:

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Matthew Collin Belarus opposition closes ranks. BBC News. 3 October 2005
  2. Belarus, Presidential Election, 19 March 2006: Final Report. OSCE
  3. Կենսագրություն պաշտոնական կայքում բելառուսերեն
  4. В качестве возможного ректора ЕГУ обсуждается кандидатура Милинкевича? Եվրոռադիո, 10/11/2014
  5. Милинкевичу подтвердили из ЕГУ: он проиграл, ректором стал американец Полик, Եվրոռադիո, 08/04/2015
  6. HRC views CCPR/C/95/D/1553/2007
  7. Мілінкевічу зробяць аперацыю ў Польшчы / / "Салідарнасць", 17.01.2008 բելառուսերեն
  8. Ընտրություններ 2015.
  9. Милинкевич: Конкурентом Лукашенко должен стать кто-то молодой. Լուկաշենկոյի մրցակիցը պետք է լինի որևէ երիտասարդ
  10. Милинкевич отказался баллотироваться в президенты
  11. Alaksandar Milinkievič, International Herald Tribune. 2006-11-23.
  12. Belarus opposition leader Milinkevich detained, spokesman says, The Associated Press, 2006 թ. նոյեմբերի 23
  13. "Belarus' main opposition leader detained by authorities". International Herald Tribune. 2006-11-29.
  14. "Police briefly detain Belarusian opposition leader for 3rd time in 2 weeks: spokesman". International Herald Tribune. 2006-12-04.
  15. "Police detain Belarusian opposition leader twice in one day, spokesman says". International Herald Tribune. 2007-01-06.
  16. "Belarusian opposition leader fined over alleged border infraction". International Herald Tribune. 2007-01-29.
  17. Վասիլ Բիկովի անվան մրցանակ
  18. Hanno R. Ellenbogen Citizenship Award. VII. Alexander Milinkevich.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]