Ալեկո

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox music.png
Ալեկո
Алеко
Sergei Rachmaninoff - Aleko - picture of the first performance, 1893.png
Տեսակօպերա և երաժշտական կոմպոզիցիա
Ժանրվերիզմ
ԿոմպոզիտորՍերգեյ Ռախմանինով
Լիբրետտոյի
հեղինակ
Վլադիմիր Նեմիրովիչ-Դանչենկո
Սյուժեի աղբյուրThe Gypsies?
Գործողությունների քանակ1 արար
Տևողություն1 Ժամ
Ստեղծման տարեթիվ1892
Առաջնախաղի տարեթիվապրիլի 27, 1893[1]
Հրատարակման տարեթիվ1892
Լիբրետտոյի տեքստlibretto-oper.ru/rachmaninov/aleko
Aleko Վիքիպահեստում

Ալեկո (ռուս.՝ алекоՍերգեյ Ռախմանինովի առաջին օպերան է: Գրվել է Ալեքսանդր Պուշկինի «Գնչուներ» պոեմի հիման վրա: Այն նրա դիպլոմային աշխատանքն է Մոսկվայի կոնսերվատորիայում, որի դաշնամուրի դասարանը նա ավարտել է 1891 թվականին, իսկ կոմպոզիցիայի դասարանը՝ 1892 թվականին: Կոնսերվատորիան ավարտելու համար Ռախմանինովին շնորհվել է Մեծ ոսկե մեդալ:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մեկ գործողությամբ «Ալեկո» օպերան գրվել է Վլադիմիր Նեմիրովիչ-Դանչենկոյի լիբրետոյի հիման վրա, երեք ամիսների ընթացքում և ներկայացվել նշանակված ժամկետից շուտ:

Օպերայի պրեմիերան կայացել է 1893 թվականի ապրիլի 27-ին Մեծ թատրոնում ՝ Իպոլիտ Ալտանիի խմբավարությամբ: Ներկայացումը հաջող ընթացք ունեցավ և հանդիպեց քննադատության լավ վերաբերմունքին:

Օպերայի ավարտից հետո Պյոտր Չայկովսկին այնպես էր ծափահարում, որ քիչ մնաց վայր ընկներ օթյակից: Օպերան կոմպոզիտորին շատ դուր եկավ: Դրանով նա ցույց տվեց իր վերաբերմունքը երիտասարդ հեղինակին: Պրեմիերայի կրկնությունը տեղի ունեցավ Կիևում 1893 թվականին: Այստեղ Ռախմանինովը առաջին անգամ հանդես եկավ խմբավարի դերում և տվեց առաջին երկու ներկայացումները: Հաջորդ տարիներին օպերան չէր մտնում թատրոնի մշտական խաղացանկի մեջ, բայց նրա մեկանգամյա ցուցադրումները ունենում էին աննախադեպ հաջողություն: Հատկապես, որ նրան մասնակցում էին հայտնի օպերային երգիչներ, այդ թվում՝ Ֆյոդր Շալյապինը Ալեկոյի դերում: Ի տարբերություն ավելի վաղ շրջանի և շատ կամերային օպերաների, « Ալեկո» օպերան ունի բարդ, գործողություններով հագեցած դրամատուրգիա և մոտ է ճշմարտությանը:

Գործող անձինք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ալեկո - բարիտոն
  • Երիտասարդ գնչու - տենոր
  • Ծերունի (Զեմֆիրայի հայրը)
  • Զեմֆիրա - սոպրանո
  • Ծեր գնչուհի - կոնտրալտո
  • Գնչուներո

Լիբրետո[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գետի ափին իր վրաններն էր փռել գնչուների թափառախումբը: Մեղմ երգելով նրանք հաշտ ու խաղաղ պատրաստվում են գիշերելու : Ծեր գնչուն ՝ գեղեցկուհի Զեմֆիրայի հայրը, հիշում է երիտասարդությունն ու իր սերը, որը ոչ քիչ տառապանքներ է պատճառել նրան: Ոչ վաղ անցյալում նրան սիրում էր Մարիուլան: Մեկ տարի անց նա հեռացավ մեկ այլ թափառախմբի հետ՝ լքելով ամուսնուն ու փոքր դստերը: Ծերունու պատմածը բուռն արձագանք է առաջացնում Ալեկոյի մեջ: Նա թերևս չներեր դավաճանությունը, այդ իսկ պատճառով չէր կարող հասկանալ ինչու ծերունին վրեժ չէր լուծել կնոջից ու նրա սիրելիից: Եթե նա գտնի թշնամուն անգամ ծովի հատակին, կհրի նրան ավելի խորը: Ալեկոյի խոսքերը խորապես օտար են և տհաճ Զեմֆիրայի համար, որ դեռ բոլորովին վերջերս սիրում էր նրան: Հիմա այս մարդը, որ թափառախումբ էր եկել ուրիշ աշխարհից, դարձել էր նրա թշնամին: Նրա դաժանությունն անհասկանալի էր, սերը սառել էր: Զեմֆիրան չի թաքցնում իր մեջ բռնկված կիրքը երիտասարդ գնչուի հանդեպ: Օրորելով օրորոցը, նա երգում է ծեր, խանդոտ, չսիրած ամուսնու մասին: «Ես երգ եմ երգում քո մասին» . ասում է նա Ալեկոյին: Իջնում է երեկոն, և Զեմֆիրան գնում է հանդիպման: Մնալով մենակ, Ալեկոյին պատում են դառը, տանջալից մտորումները: Նա ցավով է հիշում իր հեռացած երջանկությունը: Զեմֆիրայի դավաճանությունը նրան հասցնում է հուսահատության: Զեմֆիրան և երիտասարդ գնչուն վերադառնում են միայն առավոտյան: Ալեկոն դուրս է գալիս սիրահարներին դեմ հանդիման: Վերջին անգամ նա սեր է աղերսում Զեմֆիրայից: Փորձելով մեղմացնել նրա սիրտը, նա հիշեցնում է, որ հանուն Զեմֆիրայի սիրո նա իրեն ինքնակամ մեկուսացրել է հասարակությունից, որի մեջ ծնվել և մեծացել էր: Բայց Զեմֆիրան անդրդվելի է: Ալեկոյի աղերսները փոխարինվում են սպառնալիքներով: Ցասումով բռնված՝ նա խեղդում է երիտասարդ գնչուին: Ողբալով սիրելիի մահը, Զեմֆիրան անիծում է Ալեկոյի չարագործությունը: Ալեկոն սպանում է նաև Զեմֆիրային: Աղմուկի վրա գալիս են գնչուները: Նրանց, որ ատում էին պատիժներն ու սպանությունները, անհասկանալի էր Ալեկոյի վարքը: Զեմֆիրայի հայրն ասում է. «Մենք վայրի ենք, չունենք մենք օրենքներ, մենք չենք ծվատում, չենք պատժում, պետք չեն մեզ արյուն և հառաչ, բայց մարդասպանի հետ ապրել չենք ուզում »: Գնչուները հեռանում են՝ թողնելով Ալեկոյին միայնակ՝ համակված անելանելի թախծով:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]