Աիդա Ավետիսյան (գիտնական)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Աիդա Ավետիսյան (այլ կիրառումներ)
Աիդա Ավետիսյան
Աիդա Ավետիսյան (գիտնական).jpg
Ծնվել էնոյեմբերի 29, 1938(1938-11-29)
Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ
Մահացել էհոկտեմբերի 10, 2009(2009-10-10) (70 տարեկանում)
Երևան, Հայաստան
Ազգությունհայ
Մասնագիտությունքիմիկոս
Հաստատություն(ներ)Երևանի պետական համալսարան
ԱնդամակցությունՀայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիա
Ալմա մատերԵրևանի պետական համալսարան և Ն. Չելինսկու անվան օրգանական քիմիայի ինստիտուտ
Գիտական աստիճանքիմիական գիտությունների դոկտոր (1975), պրոֆեսոր (1976) և ակադեմիկոս (1996)
ՊարգևներԽՍՀՄ գյուտարար և Անանիա Շիրակացու մեդալ

Աիդա Ավետիսի Ավետիսյան (1938, նոյեմբերի 29, Երևան - 2009, հոկտեմբերի 10, Երևան), քիմիկոս-օրգանիկ։ Քիմիական գիտությունների դոկտոր (1975 թ.), պրոֆեսոր (1976 թ.), ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (1996 թ.)։ ԽՍՀՄ գյուտարար (1980 թ.

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աիդա Ավետիսյանը ծնվել է Երևանում։ 1955 թվականին ավարտել է Երևանի թիվ 15 դպրոցը, 1960 թվականին՝ Երևանի պետական համալսարանի քիմիայի ֆակուլտետը։ 1961-1964 թվականներին եղել է Մոսկվայի ԽՍՀՄ ԳԱ Ն. Զելինսկու անվան ինստիտուտի ասպիրանտ։ 1964 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն, 1968 թվականին ստացել է դոցենտի կոչում։ 1965-1967 թվականներին եղել Է ԵՊՀ քիմիայի ֆակուլտետի օրգանական քիմիայի ամբիոնի ասիստենտ, 1967-1975 թվականներին՝ դոցենտ, 1979-2000 թվականներին՝ օրգանական քիմիայի ամբիոնի վարիչ։ 1984 թվականից քիմիայի ֆակուլտետի դեկան։ 1975 թվականին պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն, 1976 թվականին ստացել պրոֆեսորի կոչում, 1996 թվականին ընտրվել ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս: 2005 թվականից ղեկավարել է քիմիայի ֆակուլտետում գործող գիտահետազոտական լաբորատորիան[1][2]:

Հանդիսացել է ՀՃԱ (1994 թ.), ճարտարագիտական (1999 թ.), էկոլոգիայի (1996 թ.) միջազգային, ՌԴ բնական գիտությունների (2000 թ.) ակադեմիաների անդամ[3]:

Գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աշխատանքները վերաբերում են թթվածին, ազոտ, ծծումբ պարունակող տարացիկլային, այդ թվում մի շարք կենսաբանական ակտիվ միացությունների սինթեզին և հետազոտմանը, շրջակա միջավայրի պահպանման և հումքապահպանման գործընթացներին[4]: Ստացել է մոդիֆիկացված պոլիվինիլպիրոլիդոն (արյան փոխարինիչ), հայտնաբերել հիդրազոնների ցիկլումով պիրազոլիդոնների ստացման նոր ռեակցիա։ Մշակել է կումարինների և թիոլակտամների ստացման եղանակ։

Հեղինակ է ավելի քան 500 գիտական աշխատանքների, այդ թվում՝ 120 հեղինակային արտոնագրի։ Համահեղինակ է «Օրգանական քիմիա» (1988 թ.), «Օրգանական քիմիայի խնդրագիրք» (1988 թ.) ուսումնական ձեռնարկների։

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «ԽՍՀՄ գյուտարար» կրծքանշան
  • ՀՀ Անանիա Շիրակացու մեդալ (1999 թ.)
  • ՀՀ նախագահի մրցանակ (2004 թ.)

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. ՀՀ ԳԱԱ, Աիդա Ավետիսյան
  2. ԵՊՀ, Աիդա Ավետիսյան
  3. ՌԴ բնական գիտությունների ակադեմիա, Անդամներ
  4. Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005