Ադրիանոսի վիլլա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
World Heritage Logo global.svg
Ադրիանոս վիլլա
Villa Adriana (Tivoli)*
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգություն

Canopus vanaf serapium.jpg
Վիլլայի Կանոպուս հանգստյան գոտին, հանգստավայր Ալեքսանդրիայի մոտ, տեսարանը՝ Սերապիս ամրոցից
Տիպ մշակութային
Չափանիշներ i, ii, iii
Ցանկ ՅՈՒՆԵՍԿՕ֊ի ցանկ
Աշխարհամաս** Եվրոպա
Կոորդինատներ 41°56′31″ հս․ լ. 12°46′31″ ավ. ե. / 41.94194° հս․. լ. 12.77528° ավ. ե. / 41.94194; 12.77528
Ընդգրկման պատմություն
Ընդգրկում 1999  (23-րդ նստաշրջան)
Համար 907
* Անվանումը պաշտոնական անգլերեն ցանկում
** Երկրամասը ըստ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի դասակարգման
Համաշխարհային UNESCO logo white.png ժառանգություն
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի դրոշը ՅՈւՆԵՍԿՕՀամաշխարհային ժառանգություն ,
օբյեկտ № 907
ռուս..անգլ..ֆր.

Ադրիանոսի վիլլա (իտալ.՝ Villa Adriana), հին հռոմեական կայսերական ավերված վիլլա Հռոմից դեպի հյուսիս-արևմուտք մոտավորապես 30կմ հեռավորության վրա գտնվող Տիվոլի քաղաքում, որտեղից Ադրիանոս կայսերը կառավարել է Հռոմեական կայսրությունը իր կյանքի մայրամուտին: Կառուցվել է մ.թ.ա 118-134թթ-ին: Ադրիանուս վիլլան 1999 թվականին ներառվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕհամաշխարհային ժառանգության ցանկում:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վիլլան նախատեսված է եղել Հռոմի Ադրիանոս կայսեր (մ.թ. 76-138թթ.) ամառային հանգստի համար: Տեղեկություն է պահպանվել այն մասին, որ կայսերը դուր չէր գալիս Պալատին բլրի վրա գտնվող պալատը, այդ պատճառով նա ձեռնամուխ է լինում մի նոր շինության կառուցմանը՝ իր ճաշակին համապատասխան: Հենց այստեղ է Ադրիանուսն անցկացնում իր կյանքի ու կառավարման վերջին տարիները, հետևաբար՝ այս վիլլայում մի քանի տարի շարունակ մի մեծ արքունիք էր ապրում:

Կառույցը և դրան հարակից կանաչապատ տարածքը նախապես զբաղեցրել են մոտ 300 հեկտար տարածություն: Այժմ շինության ավերակները փռված են ընդամենը 40 հեկտար տարածության վրա: Կից թանգարանում ներկայումս ցուցադրվում է այն մոդելը, որը պատկերում է վիլլայի ենթադրյալ տեսքն Ադրիանոս կայսեր ժամանակաշրջանում:

Վիլլան իր նախնական տեսքով մոտ 30 շինությունից կազմված համալիր էր՝ կազմված մեծ ու փոքր պալատներից, տաճարներից, թատրոններից[1], գրադարաններից, այգիներից և այլն: Տարբեր երկրներով ճանապարհորդելով և ճարտարապետական բազմաթիվ ոճեր տեսնելով՝ Ադրիանոսն իր համալիրի համար նախապատվությունը տվել էր հունական և եգիպտական ոճերին: Առհասարակ, այս համալիրը Հռոմեական կայսրությունից պահպանված ալեքսանդրյան այգիների ու կայսերական վիլլայի ամենավառ նմուշներից մեկն է: Կայսրը համալիրի 30 շինություններից յուրաքանչյուրին իր անունն էր տվել՝ հիմք ընդունելով այն վայրերի անունները, որոնք տեսել էր իր բազում ճանապարհորդությունների ընթացքում:

Ադրիանոսի ամենահայտնի շինություններից էին՝ պեչիլեն (հսկայական ուղղանկյուն հրապարակ՝ կենտրոնում՝ լիճ)[1], կանանց ու տղամարդկանց համար նախատեսված առանձին բաղնիքները, ստրուկների համար նախատեսված փոքրիկ տարածքները, Ոսկե հրապարակը, հունական թատրոնն ու գրադարանը, Ապոլլոնի տաճարը և այլն:

Ադրիանոս վիլլան համարվում է հռոմեացի կայսրերի կողմից երբևէ կառուցված ամենամեծ ու թանկ կառույցներից մեկը[2]: Պալատական այս համալիրը նմուշ է հանդիսացել բարոկկոյի ժամանակաշրջանում նմանատիպ համալիներ կառուցելու համար:

Ադրիանոսից հետո այս կառույցն օգտագործվել է նրա բազմաթիվ հետևորդների կողմից: Հռոմեական կայսրության անկումից հետո այն անուշադրության մատնվեց և դուրս եկավ ցանկացած տեսակի կիրառությունից՝ մասնակիորեն ավերվելով:

IV դարում Կոստանդիանոս Ա Մեծը այս համալիրից բազմաթիվ գեղարվեստական գործեր է վերցնում Կոստանդնուպոլիս տանելու համար:

VI դարում համալիրի տարածքում հանգրվանում են գոթերի ու բյուզանդացիների զորքեր` ահռելի վնասներ պատճառելով շինություններին:

XVI դարում կարդինալ Իպոլիտ II-ը «տիրացավ» վիլլայի քանդակների մեծ մասին` դրանցով զարդարելով իր անձնական տիրույթները: Նույն ժամանակաշրջանում իրագործվում են Ադրիանոսի համալիրի առաջին հնագիտական պեղումները[3], որի շրջանակներում հայտնաբերվում են ավելի քան 300 արվեստի արժեքավոր գործ[4], որոնք այժմ պահվում են աշխարհի տարբեր թանգարաններում (Վերսալյան Դիանան Լուվրում):

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին տեսանյութ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Nuvola apps kaboodle.svg Արտաքին տեսաֆայլեր
Nuvola apps kaboodle.svg Ադրիանոս վիլլա, վիրտուալ շրջագայություն, Smarthistory[5]


Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 «View Article: Hadrian's Villa: A Roman Masterpiece» 
  2. «Deep inside tunnels revealed under Hadrian's Roman villa»։ BBC News 
  3. Mari, Zaccaria and Sgalambro, Sergio: The Antinoeion of Hadrian's Villa: Interpretation and Architectural Reconstruction, American Journal of Archaeology, Vol 3, No 1, Jan 2007.
  4. Renberg, Gil H.: Hadrian and the Oracles of Antinous (SHA, Hadr. 14.7); with an appendix on the so-called Antinoeion at Hadrian’s Villa and Rome’s Monte Pincio Obelisk, Memoirs of the American Academy in Rome, Vol. 55 (2010) [2011], 159-198.
  5. «Ադրիանոս վիլլա: Վիրտուալ շրջագայություն»։ Smarthistory at Khan Academy։ Վերցված է April 30, 2013 

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • A. Betori, Z. Mari, 'Villa Adriana, edificio circolare noto come Sepolcro o Tomba: campagna di scavo 2004: breve sintesi dei resultati', in Journal of Fasti Online, www.fastionline.org/docs/2004-14.pdf
  • Hadrien empereur et architecte. La Villa d'Hadrien: tradition et modernite d'un paysage culturel. Actes du Colloque international organise par le Centre Culturel du Pantheon (2002. Geneva)
  • Villa Adriana. Paesaggio antico e ambiente moderno: elementi di novita` e ricerche in corso. Atti del Convegno: Roma 23-24 giugnio 2000, ed. A. M. Reggiani (2002. Milan)
  • E. Salza Prina Ricotti, Villa Adriana il sogno di un imperatore (2001)
  • Hadrien: tresor d'une villa imperiale, ed. J. Charles-Gaffiot, H. Lavagne [exhibition catalogue, Paris] (1999. Milan)
  • W. L. MacDonald and J. A. Pinto, Hadrian's Villa and its legacy (1995)
  • A. Giubilei, 'Il Conte Fede e la Villa Adriana: storia di una collezione d'arte', in Atti e Memorie della Società Tiburtina di Storia e d'arte; 68 (1995), p. 81-121
  • J. Raeder, Die Statuarische Ausstattung Der Villa Hadriana Bei Tivoli (1983)
  • R. Lanciani, La Villa Adriana (1906)[1]
  • Вилла д'Эсте. Вилла Адриана. Григорианская вилла. Тиволи. — Рим: Lozzi Roma. — С. 46—64. — 64 с. — ISBN 978-88-87894-99-8

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]


Կոորդինատներ: 41°56′46″ հս․. լ. 12°46′21″ ավ. ե. / 41.946004° հս․. լ. 12.772515° ավ. ե. / 41.946004; 12.772515

  1. Somers։ «Hadrian's Villa: A Roman Masterpiece»։ University of Washington Honors Program in Rome։ Վերցված է 3 November 2015