Ադոլֆ Մանթաշյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ադոլֆ Մանթաշյան
Ծնվել էմարտի 16, 1932(1932-03-16) (88 տարեկան)
Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ
Ազգությունհայ
Մասնագիտությունֆիզիկական քիմիա
Հաստատություն(ներ)ՀՀ ԳԱԱ Ա.Բ. Նալբանդյանի անվ. քիմ. ֆիզիկայի ին-տի տնօրենի խորհրդական (2006 թ-ից), ՀՀ ԳԱԱ նախագահության անդամ (2000 - 2003 թթ., 2006 թ-ից)
Ալմա մատերՀայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարան (1956)
Գիտական աստիճանքիմիական գիտությունների դոկտոր (1974) և պրոֆեսոր (1976)
Ինչով է հայտնիՔիմիական ֆիզիկա, քիմիական կինետիկա, շղթայական ռեակցիաներ, այրման և պայթման պրոցեսներ, սառը բոցեր: Ածխաջրածինների օքսիդացման շղթայական ռեակցիաներում ազատ ռադիկալների հայտնաբերում և շղթայական ռեակցիաների ազդեցությամբ անօրգանական նյութերի փոխարկման մեխանիզմի ուսումնասիրություն
ՊարգևներՀԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր (1976)


Ադոլֆ Հայրապետի Մանթաշյան (մարտի 16, 1932(1932-03-16), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ քիմիկոս, քիմիական գիտությունների դոկտոր (1974 թ.), պրոֆեսոր (1976 թ.), ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (1994 թ., թղթակից անդամ՝ 1990 թվականից)։ ՀՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (2003 թ.)։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1956 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1962 թվականից աշխատել է ՀՀ ԳԱԱ քիմիական ֆիզիկայի ինստիտուտում` որպես գիտնական քարտուղար, 1975-1977 թվականներին՝ տնօրենի տեղակալ գիտության գծով և 1977 թվականից՝ ածխաջրածինների օքսիդացման լաբորատորիայի վարիչ, 1981-1996 թթ. ՀՊՃՀ-ի ընդհանուր և անօրգանական. քիմիայի ամբիոնի վարիչ, 1987-2006 թթ.` տնօրեն[1]։ 2000 - 2003 թթ., 2006 թվականից՝ ՀՀ ԳԱԱ նախագահության անդամ, 2006 թվականից՝ ՀՀ ԳԱԱ Ա.Բ. Նալբանդյանի անվան քիմիական ֆիզիկայի ինստիտուտի տնօրենի խորհրդական[2]։

Գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գիտական աշխատանքները նվիրված են շղթայական ռեակցիաների, մասնավորապես ածխաջրածինների օքսիդացման մեխանիզմներին, լուսաքիմիական և լազերաքիմիական շարժընթացներին։ Մանթաշյանը մշակել է (Արամ Նալբանդյանի հետ) ռադիկալների սառեցման կինետիկական եղանակ։ Ածխաջրածինների գազաֆազային օքսիդացման շարժընթացներում հայտնաբերել է գլխավոր ակտիվ կենտրոնները՝ ալկալիական պերօքսիդային և ալկօքսի ռադիկալները։ Ածխաջրածինների օքսիդացման և սառը բոցերի նրա հետազոտությունները կարևոր են այլասերված շղթայական ռեակցիաների տեսության զարգացման համար։ Առաջարկել է ածխաջրածինների օքսիդացման նոր մեխանիզմ, ըստ որի՝ կարևոր դեր են խաղում ոչ գծային ռեակցիաները և օքսիդացման գլխավոր արգասիքներն առաջանում են ալկօքսի ռադիկալներից։ Առաջարկել է հետազոտությունների նոր ուղղություն՝ կարծրաֆազ անօրգանական նյութերի փոխարկումը գազաֆազ շղթայական ռեակցիաներով, որը կարևոր է հանքային հումքի վերամշակման համար։

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արժանացել է (Արամ Նալբանդյանի հետ) ՀՀ պետական մրցանակի (1976 թ.)։

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Элементарные процессы в медленных газофазных реакциях, Е., 1975 (համահեղինակ)

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007 
  2. Ադոլֆ Մանթաշյանի կենսագրությունը ՀՀ ԳԱԱ կայքում
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 221 CC-BY-SA-icon-80x15.png