Ադիսոնի հիվանդություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ադիսոնի հիվանդություն
Addisons hyperpigmentation.jpg
Ադիսոնի հիվանդության ժամանակ դիտվող լնդերի հիպերպիգմենտացիա
Տեսակ հիվանդություն[1]
Ենթադաս մակերիկամի կեղևային գերֆունկցիա[1]
Բուն պատճառ C26689[1]
Բժշկական մասնագիտություն էնդոկրինոլոգիա
OMIM 103230 և 240200
Հիվանդությունների բազա 222
MedlinePlus 000378
eMedicine 116467
MeSHID D000224
Disease Ontology DOID:13774
NCI Thesaurus C26689[1]
Addison's disease Վիքիպահեստում

Ադիսոնի հիվանդություն, բրոնզախտ, առաջանում է մակերիկամների կեղևի երկկողմանի ախտահարումից։ Հիվանդության ընթացքում նվազում կամ դադարում է մակերիկամների հորմոնների (կորտիզոլ, կորտիկոստերոն, ալդոստերոն) արտազատումը, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն սիրտանոթային համակարգի, ջրաաղային փոխանակության կարգավորման մեջ։

Ուսումնասիրման պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1-ին անգամ նկարագրել է անգլիացի բժիշկ Թոմաս Ադիսոնը, 1849 թվականին (այստեղից էլ՝ անվանումը)։

Հիվանդության պատճառներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հիվանդության պատճառներից են մակերիկամների տուբերկուլոզը, առանձնահատուկ սպիտակուցների (հակամարմինների) ներգործությունը դրանց կազմության և ֆունկցիաների վրա, ինչպես նաև արյունազեղումները, թարախային բորբոքումները և ուռուցքները։

Հիվանդությունը առաջանում է դանդաղ՝ հիմնականում 20-40 տարեկանում։

Ախտանիշներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնորոշ ախտանշաններից են մաշկի բրոնզային գունավորումը և լորձաթաղանթների վրա մուգ բծերի առաջացումը (ավելի լավ է արտահայտված մարմնի բաց և հագուստի հետ շփվող մասերում), որը կապված է մաշկային գունակի՝ մելանինի կուտակման հետ։ Հիվանդներն արագ հոգնում են, ընկնում է արյան ճնշումը, նկատվում են գլխացավեր, հիշողության թուլացում, ստամոքսաղիքային համակարգի խանգարումներ (ախորժակի անկում, սրտխառնոց, փսխում, լուծ կամ փորկապություն, մկանային թուլություն, նիհարում)։

Հիվանդության ընթացք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հիվանդության ընթացքը քրոնիկ, է, բայց հնարավոր է կլինիկ, դրսևորումների կտրուկ սրացում՝ ադիսոնյան կրիզ, որն անհապաղ պետք է բուժել։ Դա կանխելու համար անհրաժեշտ է խստորեն կատարել բժշկի նշանակումները, զգուշանալ վարակիչ հիվանդություններից, թունավորումներից և վնասվածքներից։ Հիվանդներին խորհուրդ է տրվում առավելագույն հանգիստ, հակացուցված է լարված աշխատանքը։

Սնունդը պետք է պարունակի մեծ քանակությամբ կերակրի աղ, վիտամիններ, հատկապես վիտամին C (բանջարեղեն, մրգեր, հատապտուղներ)։ Հիվանդության առաջինին ախտանշանների և ծանր ձևերի դեպքում պարտադիր հոսպիտալացում։

Բուժում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բուժումը պետք է ուղղված լինի մակերիկամների կեղևի ֆունկցիայի անբավարարության վերացմանը։ Հորմոնային պատրաստուկների անհատ, ընտրած բաժնեչափերը հնարավորություն են տալիս ոչ միայն երկարացնել հիվանդների կյանքը, այլև պահպանել նրանց աշխատունակությունը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է Հանրամատչելի բժշկական հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png