Ադելաիդ Ջոնսոն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ադելաիդ Ջոնսոն
Flickr - USCapitol - Adelaide Johnson (1846-1955) - Women Artists.jpg
Ծնվել էսեպտեմբերի 26, 1859(1859-09-26)[1][2]
ԾննդավայրPlymouth, Illinois, Իլինոյս, ԱՄՆ
Մահացել էնոյեմբերի 10, 1955(1955-11-10)[1][2] (96 տարեկանում)
Վախճանի վայրըՎաշինգտոն, Կոլումբիայի շրջան, ԱՄՆ
ՔաղաքացիությունԱՄՆ
Մասնագիտությունարվեստների գործիչ, քանդակագործ և սուֆրաժիստուհի
Adelaide Johnson Վիքիպահեստում

Ադելաիդ Ջոնսոն (անգլ.՝ Adelaide Johnson, սեպտեմբերի 26, 1859(1859-09-26)[1][2], Plymouth, Illinois, Իլինոյս, ԱՄՆ - նոյեմբերի 10, 1955(1955-11-10)[1][2], Վաշինգտոն, Կոլումբիայի շրջան, ԱՄՆ), ամերիկացի քանդակագործ, որի աշխատանքը ցուցադրվում է ԱՄՆ Կապիտոլիում և ֆեմինիստ, որը պայքարել է կանանց հավասարության համար: Հայտնի է եղել որպես «կանանց շարժման քանդակագործ»[3]:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ջոնսոնը (ձախից) 1921 թվականին Լուկրեցիա Մոտի, Էլիզաբեթ Քեդի Ստենթոնի և Սյուզեն Էնթոնիի դիմաքանդակների բացման ժամանակ

Սառա Ադելին Ջոնսոնը ծնվել է համեստ միջոցներով ապրող հողագործի ընտանիքում, Իլինոյս նահանգի Պլիմաուֆ գյուղում: Հաճախել է գյուղական դպրոց, այնուհետև սովորել է Սենտ Լուի դիզայնի դպրոցում[4]: 1878 թվականին նա փոխել է անունը՝ Ադելինից դառնալով Ադելաիդ, որն ըստ նրա ավելի դրամատիկ անուն է: Տեղափոխվել է Չիկագո և վաստակել իր արվեստով: 1882 թվականի հունվարին, շտապելով հասնել իր ստուդիա, սայթաքել և ընկել է քսան ոտնաչափ բարձրությամբ չհսկվող վերելակի սանդղատուն: Վնասվածքներով դատական գործ է հարուցել և ստացել 15000 ԱՄՆ դոլարի չափով փոխհատուցում: Վնասվածքը և փոխհատուցված գումարը նրան ֆինանսական ազատություն տվեցին մեկնելու Եվրոպա, ուսանելու գեղանկարչություն և քանդակագործություն, հնարավորություն, որն առանց պատահարի նա չէր ունենա[5]: Հնարավորությունից օգտվելով՝ Ադելաիդ Ջոնսոնն ուսանել է Դրեզդենում և Հռոմում, Հռոմում ուսանելով Ջուլիո Մոնտերդերի հետ, որտեղ մինչև 1920 թվական ստուդիա է ունեցել:

Դիմաքանդակների արձանախումբը ԱՄՆ-ի Կոնգրեսի ռոտունդայում: Ներկայացված են կանանց սուֆրաժիստական շարժման մեջ ներգրավված Էլիզաբեթ Քեդի Ստենթոնը, Սյուզեն Բ Էնթոնին և Լուկրեցիա Մոտը

Ջոնսոնը 1893 թվականին Կնոջ շենքում կազմակերպված համաշխարհային ցուցահանդեսում ներկայացրել է Դիմաքանդակների արձանախումբը և Քերոլայն Բ. Ուինսլուի կիսանդրին[6]: Պրոֆեսիոնալ կարիերայի բարձրագույն կետն է եղել Վաշինգտոնում սուֆրաժիստ կանանց պատվին հուշարձանի ստեղծումը: Ալվա Բելմոնտն աջակցել է ֆինանսավորման հարցում և Լուկրեցիա Մոտի, Էլիզաբեթ Քեդի Ստենթոնի և Սյուզեն Էնթոնիի դիմաքանդակներից կազմված արձանախումբը բացվել է 1921 թվականին Կապիտոլիումի ռոտոնդայում[7]: Աշխատանքը նախ պահվել է ԱՄՆ-ի Կապիտոլիումի գետնադամբանում, այնուհետև տեղափոխվել է ներկայիս վայրը և ռոտունդայում ցուցադրվել է 1997 թվականից[8]:

1896 թվականին Ջոնսոնն ամուսնացել է բրիտանացի գործարար, բուսակեր Ֆրեդերիկ Ջենկինսի հետ, որը նրանից տասնմեկ տարի երիտասարդ էր: Ֆրեդերիկը վերցրել է կնոջ ազգանունը որպես «հանճարի հանդեպ սիրո դրսևորում»: Նրանց ամուսնացրել է կին հոգևորականը, նրա հարսնաքույրերն են եղել Սյուզան Բ. Էնթոնիի և Էլիզաբեթ Քեդի Սթենթոնի կիսանդրիները: Ամուսնությունը տևել է տասներկու տարի[4]:

Ջոնսոնի կարիերան անկում է ապրել 1930-ական թվականներից հետո, և նա կանգնել է ֆինանսական խնդիրների առջև: Նա ապավինում էր ուրիշներից ստացած ֆինանսական օժանդակությանը և հաճախ չէր ցանկանում վաճառել իր քանդակները, քանի որ զգում էր, որ առաջարկվող գինը չի համապատասխանում արժեքին: Բախվելով դատարանով գույքից զրկվելու վտանգին, 1939 թվականին նա հրավիրեց մամուլին ականատեսը լինելու իր քանդակների ոչնչացմանը՝ որպես բողոք հանգամանքների և սուֆրաժիստ կանանց և այլ կանանց համար ստուդիա-թանգարանի երազանքը չիրականացնելու դեմ: 1947 թվականին տեղափոխվեց ընկերների մոտ և հեռուստացույցով փորձեց գումար շահել և հետ ստանալ իր տունը: Ակտիվ բնույթի պատճառով նա խաբել է իր իրական տարիքը: 100-ամյակը տոնել է 88 տարեկանում: Մահացել է 108 տարեկանում, թեև «միայն» 96 էր: Թաղված է Վաշինգտոնի Կոնգրեսի գերեզմանատանը[9]:

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 SNAC — 2010.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Find A Grave — 1995. — ed. size: 165000000
  3. «Adelaide Johnson: Susan B. Anthony»։ The Metropolotan Museum of Art։ Վերցված է 5 January 2019 
  4. 4,0 4,1 Frank Faragasso & Doug Stover։ «Adelaide Johnson: A marriage of art and politics»։ National Capital Parks — East։ Վերցված է 20 May 2018 
  5. Burton Shirley J.։ «Adelaide Johnson»։ Women Making a Difference։ էջեր 25 & 26։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 3 September 2006-ին։ Վերցված է 13 January 2008 
  6. Nichols K. L.։ «Women's Art at the World's Columbian Fair & Exposition, Chicago 1893»։ Վերցված է 4 January 2019 
  7. «Adelaide Johnson»։ Sunshine for Women website։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2008-07-20-ին։ Վերցված է 18 April 2012 
  8. «Architect of the Capitol; Portrait Monument of Lucretia Mott, Elizabeth Cady Stanton, and Susan B. Anthony» 
  9. «Adelaide Johnson»։ A Woman a Week website։ Վերցված է 13 January 2008