Ադայի կամուրջ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox bridge1.png
Ադայի կամուրջ
Мост на Ади
Ada Bridge 2012.jpg
ԵրկիրFlag of Serbia.svg Սերբիա
ՏեղանքԲելգրադ
Տեսակճանապարհային կամուրջ, երկաթբետոնե կամուրջ և կայմապարաններային կամուրջ
Նյութպողպատ
Թռիչքների քանակ4
Հատում էՍավա
ՃարտարագետՎիկտոր Մարկել
Պիտեր Գաբրիելչիչ
Հիմնական թռիչք376 մ
Երկարություն996 մետր
Լայնություն45,04 մետր
Երթևեկելի մասի բարձրությունը ջրից22 մ
Երթևեկելի գծերի քանակ6
Բացման տարեթիվհունվարի 1, 2012

Ադայի կամուրջ կամ Կամուրջ Ադայի վրա (սերբ.՝ Мост на Ади - բառացի՝ Կամուրջ կղզու վրա), Սավա գետի վրայով անցնող չորս թռիչքով կայմապարաններային կամուրջ։ Անցնում է Սավա գետի վրայով և Սերբիայի Բելգրադ քաղաքի Ադա-Ցիգանլիա թերակղզու արևելյան վերջում։ Այն միացնում է Բելգրադի Չուկարիցա և Նովի-Բելգրադ համայնքները։ Քաղաքի ամենաբարձր կամուրջն է, քաղաքի բարձրությամբ երկրորդ կառույցը՝ Ավալ հեռուստաաշտարակից հետո և վերջին 40 տարվա ընթացքում կառուցված քաղաքի առաջին կամուրջը[1]։

Նկարագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կամուրջը կառուցված է պողպատից և բետոնից և ունի ընդհանուր 996 մ երկարություն (հիմնական թռիչքը՝ 376 մ, կողային բթռիչքը՝ 338 մ, հետևի բթռիչքը՝ 200 մ և վերջին թռիչքը` 50 մ)։ Կամրջի լայնությունը 45 մ է, սեփական բարձրությունը ՝ 200 մ[2], ճանապարհի երթևեկելի մասի հարթությունից մինչև ջուրը 22 մ է[3]։ Կամուրջն ունի տրանսպորտի վեց երթևեկելի գոտի, մետրոյի երկու գոտի և հետիոտնային և հեծանվային երկու մայթ[4]։ 2011 թվականի օգոստոսին շինարարության արժեքը գնահատվել է 118.6[5] -120 միլիոն եվրո [6], բայց բացման պահին այն կազմել է 161 միլիոն, չնայած հաշվի առնելով բազմամակարդակ երթևեկելի գոտիների հանգույցների և մետրոյի կայարանների ապագա շինարարությունը, ակնկալվում է, որ արժեքը կաճի մինչև 450 միլիոն[7]։

Հիմնական թռիչքը պողպատե կառուցվածքից է և կշռում է 8600 տոննա[5], այն պահում են 80 պողպատաճոպան[4]։ Գիշերը կամուրջը լուսավորվում է բազմաթիվ բազմագույն LED լույսերով[8]։

Գլխավոր նախագծողը Վիկտոր Մարկելն է, գլխավոր ճարտարապետը՝ Պիտեր Գաբրիելչիչը[2]։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դեռևս այն ժամանակ Ադա-Ցիգանլիա կղզու վրայով անցնող կամրջի առաջին նախագիծը հայտնվել է 1923 թվականին։ Ենթադրվում էր, որ այն պետք է դառնար ներքաղաքային մայրուղու կարևոր մաս։ Նախագծային անվանումը , բազմիցս փոխվել է և այժմ հայտնի է որպես «Ներքաղաքային կիսաշրջանաձև մայրուղի»։ Քաղաքաշինության տարբեր տարբերակներ նախատեսում էին այս մայրուղու տարբեր երթուղիներ, բայց մի կետ միշտ մնացել է անփոփոխ՝ այն, որ Ադա-Ցիգանլիայի վրա պետք է կամուրջ լինի։ Ենթադրվում էր, որ հիմնական հենարանը (հենասյունը) պետք է լիներ այս կղզում (այժմ՝ թերակղզի), և արդյունքում այն տեղադրվել է հենց կղզու վերջին կետում, որպեսզի հնարավորինս քիչ վնաս պատճառի լճի շրջակա միջավայրին։ Ադա-Ցիգանլիա կամրջի եզրից մինչև լճի ափի հեռավորությունը 600 մետրից ավելին է, առավել հեռավորության հասնելն անհնար էր։

Կամրջի պլանավորման առաջին նախագծերից մինչև կամուրջի կառուցումը երկար ժամանակ է պահանջվել։ Կամրջի տեսքի վերաբերյալ առաջին նախնական քննարկումները սկսվել են միայն 2004 թվականին։ Եվրոպական տասներկու ընկերություններ առաջարկել են իրենց ծառայությունները, նախապատվությունը տրվեցլ է սլովենական Պոնտինգ ընկերությանը, չնայած կամրջի շինարարությանը մասնակցում էին ավելի քան մեկ տասնյակ կապալառուներ և ենթակապալառուներ ինչպես Սերբիայից, այնպես էլ Սլովենիայից, Գերմանիայից, Ավստրիայից, Շվեյցարիայից և Չինաստանից։ 2005 թվականի գարնանը նախագիծը հաստատվել է ժյուրիի կողմից, որը նախագահում էր Սերբիայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի նախագահ, Նոր երկաթուղային կամուրջի ստեղծող Նիկոլա Խայդինը[9]։ Նույն տարվա աշնանը նախագիծը հաստատվեց Բելգրադի ճարտարապետների ասոցիացիայի կողմից[10]։ Շինարարությունն սկսվել է 2008 թվականի դեկտեմբերի 1-ին[5] և ավարտվել է երեք տարվա ընթացքում։ Կամրջի բացումը տեղի է ունեցել 2012 թվականի սկզբին՝ ուղիղ ամանորի կեսգիշերին[1]։ Ադայի կամուրջը հնարավորություն է տվել որոշ չափով ազատել Բելգրադի կենտրոնը խցանումներից, մասնավորապես՝ նվազեցնել «Գազելա» կամրջի բեռը։

2011 թվականին «Համարձակ նախագծեր» («Հսկա շինարարություններ») վավերագրական հեռուստասերիալի իններորդ եթերաշրջանի հինգերորդ սերիան նվիրվել է Ադայի կամրջին[11]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Ada bridge — Belgrade’s new landmark (անգլ.) на сайте belgrademyway.com
  2. 2,0 2,1 Most preko Ade biće jedinstven u svetu Archived 2012-04-02 at the Wayback Machine. (սերբ.) на сайте portal.build-razvoj.com
  3. Most na Adi Archived 2014-01-19 at the Wayback Machine. (սերբ.) на сайте beoland.com, 7 сентября 2013
  4. 4,0 4,1 Bridge Concept and Construction Archived 2011-12-31 at the Wayback Machine. (անգլ.) на сайте savabridge.com
  5. 5,0 5,1 5,2 Čukarica i Novi Beograd «zagrljeni» preko Save - Spojen most na Adi Ciganliji, završetak projekta tokom 2013 (սերբ.) на сайте ekapija.com, 9 августа 2011
  6. Spojen most na Adi Ciganliji (սերբ.) на сайте b92.net, 9 августа 2011
  7. Most na Adi košta 161 milion evra (սերբ.) на сайте b92.net, 1 февраля 2012
  8. Press Release: Ada Bridge Archived 2014-10-20 at the Wayback Machine. (անգլ.) на сайте pulsarlight.com
  9. Потписан уговор за идејни пројекат новог моста преко Саве (սերբ.) на сайте beograd.org.rs, 1 апреля 2005
  10. Друштво архитеката Београда подржало предложено решење моста на Ади Циганлији (սերբ.) на сайте beograd.org.rs, 22 сентября 2005
  11. Build it Bigger 5x05 на сайте myshows.ru