Ագրա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Ագրա (այլ կիրառումներ)
Քաղաք
Ագրա
անգլ.՝ Agra
հինդի՝ आगरा
Taj Mahal, Agra, India-23Feb2007.jpg
Ագրայի Թաջ Մահալ դամբարանը
Կոորդինատներ: 27°18′0″ հս․ լ. 78°02′0″ ավ. ե. / 27.30000° հս․. լ. 78.03333° ավ. ե. / 27.30000; 78.03333
ԵրկիրՀնդկաստան Հնդկաստան
ՆահանգՈւտար Պրադեշ
Մակերես188,4 կմ²
ԲԾՄ171 մ
Բնակչություն1 400 000 մարդ (2001)
Խտություն7 431 մարդ/կմ²
Ժամային գոտիUTC+5:30
Հեռախոսային կոդ+91(562)
Փոստային ինդեքսներ282 xxx
Ավտոմոբիլային կոդUP-80
Պաշտոնական կայքagra.nic.in (անգլ.)
##Ագրա (Հնդկաստան)
Red pog.png

Ագրա (անգլ.՝ Agra - Ագրա, հինդի՝ आगरा), քաղաք Հնդկաստանի հյուսիսում, Ուտար-Պրադեշ նահանգում, Ջամնա գետի (Գանգեսի վտակ) ափին։ Այստեղ է գտնվում հռչակավոր Թաջ Մահալ դամբարանը։ Քաղաքն ունի 1, 686, 976 բնակչություն։ Ագրե քաղաքը մայրաքաղաքի հետ կապում է արագընթաց երկաթգիծ։ Երկաթուղային հանգույց է, տնայնագործական արտադրության կենտրոն։ Համալսարանը հիմնադրվել է 1927-ին։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առաջացել է որպես ամրոց 15-րդ դարում, քաղաք է 16-րդ դարի սկզբից։ 16-17-րդ դարերում եղել է Մեծ Մոնղոլների կայսրության մայրաքաղաքը։ Հարուստ է այդ ժամանակի ճարտարապետական հուշարձաններով (Ագրա ամրոցը, 1564 - 74, Մարգարտյա մզկիթը, 1646 - 53)։

Հայերը Ագրայում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ագրա քաղաքի հայ համայնքը ձևավորվել է 16-րդ դարի 2-րդ կեսին՝ մոնղոլ տիրակալ Աքբարի օրոք: Նա հող է տրամադրել հայերին, իր թագավորության սահմաններում ազատ ելումուտի և առանց մաքսի առևտուր անելու իրավունք տվել հայ վաճառականներին: 1562-ին Աքբարի թույլտվությամբ կառուցվել է հայկական եկեղեցի: Հայերին վստահվել են պետական կարևոր պաշտոններ, ծագումով հայ Սիր Ադըլը եղել է երկրի բարձրագույն դատավորը, հայուհի Հուլիանան՝ պալատական բժշկուհի: Հայուհի է եղել նաև Աքբարի կանանցից մեկը՝ Մարիամ Զագանի Բեկում անունով: Ագրայում է բնակվել հասարակական-քաղաքական գործիչ, բանաստեղծ և երգահան Միրզա Ալեքսանդր Ջուլղարնայնը (Զուլ-Ղառնայն): Ագրահայերն ունեցել են իջևանատուն, որտեղ քննարկել են համայնքի ներքին կյանքին վերաբերող հարցեր, կնքել գործարքներ և պայմանագրեր եվրոպացիների հետ: Համայնքը ստվարացել է Իրանի շահ Աբբաս I-ի բռնագաղթից (16-րդ դարի վերջ-17-րդ դ. սկիզբ) հետո, երբ շատ հայեր Իրանից գաղթել են Հնդկաստան: Մողոլների կայսրության անկումով (18-րդ դարի վերջ) իր կարևորությունը կորցրել է նաև Ագրան: Շատ ագրահայեր հեռացել են քաղաքից և հաստատվել Հնդկաստանի այլ բնակավայրերում: Ագրայի գերեզմանաաանը պահպանվել են հայագիր տապանաքարեր, ցայսօր կանգուն է Սուրբ Մարտիրոս մատուռը[1]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Հայ սփյուռք հանրագիտարան, Ե., 2003, էջ 359:
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png