Ագրա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ագրա (այլ կիրառումներ)
Քաղաք
անգլ.՝ Agra
հինդի՝ आगरा
Taj Mahal, Agra, India.jpg
Ագրայի Թաջ Մահալ դամբարանը
ԵրկիրՀնդկաստան Հնդկաստան
ՆահանգՈւտար Պրադեշ
Մակերես188,40 կմ²
ԲԾՄ171±1 մետր
Բնակչություն1 585 705 մարդ (հունվարի 1, 2011)[1]
Խտություն7 431 մարդ/կմ²
Ժամային գոտիUTC+5:30
Հեռախոսային կոդ562
Փոստային ինդեքսներ282001
Ավտոմոբիլային կոդUP-80
Պաշտոնական կայքagra.nic.in(անգլ.)(հինդի)
##Ագրա (Հնդկաստան)
Red pog.png

Ագրա (անգլ.՝ Agra - Ագրա, հինդի՝ आगरा), քաղաք Հնդկաստանի հյուսիսում, Ուտար-Պրադեշ նահանգում, Ջամնա գետի (Գանգեսի վտակ) ափին։ Այստեղ է գտնվում հռչակավոր Թաջ Մահալ դամբարանը։ Քաղաքն ունի 1, 686, 976 բնակչություն։ Ագրե քաղաքը մայրաքաղաքի հետ կապում է արագընթաց երկաթգիծ։ Երկաթուղային հանգույց է, տնայնագործական արտադրության կենտրոն։ Համալսարանը հիմնադրվել է 1927-ին։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առաջացել է որպես ամրոց XV դարում, քաղաք է XVI դարի սկզբից։ XVI-XVII դարերում եղել է Մեծ Մոնղոլների կայսրության մայրաքաղաքը։ Հարուստ է այդ ժամանակի ճարտարապետական հուշարձաններով (Ագրա ամրոցը, 1564 - 74, Մարգարտյա մզկիթը, 1646 - 53)։

Հայերը Ագրայում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ագրա քաղաքի հայ համայնքը ձևավորվել է XVI դարի 2-րդ կեսին՝ մոնղոլ տիրակալ Աքբարի օրոք։ Նա հող է տրամադրել հայերին, իր թագավորության սահմաններում ազատ ելումուտի և առանց մաքսի առևտուր անելու իրավունք տվել հայ վաճառականներին։ 1562-ին Աքբարի թույլտվությամբ կառուցվել է հայկական եկեղեցի։ Հայերին վստահվել են պետական կարևոր պաշտոններ, ծագումով հայ Սիր Ադըլը եղել է երկրի բարձրագույն դատավորը, հայուհի Հուլիանան՝ պալատական բժշկուհի։ Հայուհի է եղել նաև Աքբարի կանանցից մեկը՝ Մարիամ Զագանի Բեկում անունով։ Ագրայում է բնակվել հասարակական-քաղաքական գործիչ, բանաստեղծ և երգահան Միրզա Ալեքսանդր Ջուլղարնայնը (Զուլ-Ղառնայն)։ Ագրահայերն ունեցել են իջևանատուն, որտեղ քննարկել են համայնքի ներքին կյանքին վերաբերող հարցեր, կնքել գործարքներ և պայմանագրեր եվրոպացիների հետ։ Համայնքը ստվարացել է Իրանի շահ Աբբաս I-ի բռնագաղթից (XVI դարի վերջ-XVII դ. սկիզբ) հետո, երբ շատ հայեր Իրանից գաղթել են Հնդկաստան։ Մողոլների կայսրության անկումով (XVIII դարի վերջ) իր կարևորությունը կորցրել է նաև Ագրան։ Շատ ագրահայեր հեռացել են քաղաքից և հաստատվել Հնդկաստանի այլ բնակավայրերում։ Ագրայի գերեզմանաաանը պահպանվել են հայագիր տապանաքարեր, ցայսօր կանգուն է Սուրբ Մարտիրոս մատուռը[2]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. The Times, The Daily Universal Register / J. WitherowLondon: Times Newspapers, 1785. — ed. size: 440581 — ISSN 0140-0460; 0956-1382; 1363-7746
  2. Հայ սփյուռք հանրագիտարան, Ե., 2003, էջ 359։
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 53 CC BY-SA icon 80x15.png