Jump to content

Աբդալլահ Մարաշ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Աբդալլահ Մարաշ
արաբ․՝ عبد الله بن فتح الله بن نصر الله مرّاش‎‎
Ծնվել էմայիսի 14, 1839(1839-05-14)[1]
ԾննդավայրՀալեպ[1]
Վախճանվել էհունվարի 17, 1900(1900-01-17)[2][3] (60 տարեկան)
Վախճանի վայրՄարսել[2][3]
Մասնագիտությունձեռնարկատեր, մտավորական և գրող
Քաղաքացիություն Օսմանյան կայսրություն,  Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն և  Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն
 Abdallah Marrash Վիքիպահեստում

Աբդալլահ Մարաշ, լրիվ անունը՝ Աբդալլահ իբն Ֆաթհալլահ իբն Նասրալլահ Մարաշ (արաբ․՝ عبد الله بن فتح الله بن نصر الله مرّاش‎‎, մայիսի 14, 1839(1839-05-14)[1], Հալեպ[1] - հունվարի 17, 1900(1900-01-17)[2][3], Մարսել[2][3]) սիրիացի գրող, որը մասնակցել է Լոնդոնում և Փարիզում արաբալեզու տարբեր թերթերի հրատարակությունների։

Կենսագրություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մարյանա Մարաշը ծնվել է Հալեպում՝ օսմանահպատակ Սիրիայի խոշորագույն քաղաքում, մելքիական վաճառականների ընտանիքում[4]։ 18-րդ դարում հարստություն և հեղինակություն ձեռք բերելով՝ ընտանիքը հաստատուն դիրք ուներ Հալեպում[5]՝ չնայած դժվարություններին. Մարյանայի ազգական Բուտրուս Մարաշը սպանվել էր վալիի զորքերի կողմից 1818 թվականի ապրիլին կաթոլիկ-ուղղափառ բախման ժամանակ[6]։ Հալեպից աքսորվել էին նաև այլ մելքիական կաթոլիկներ, որոնց թվում էր քահանա Ջիբրայիլ Մարաշը[7][Ն 1]։ Մարյանայի հայրը՝ Ֆաթալլահը, փորձել էր մեղմել դավանանքային հակամարտությունը՝ 1849 թվականին գրելով մի տրակտատ, որում նա մերժում էր Ֆիլիոկվեն[9]։ Նա ստեղծել էր մեծ մասնավոր գրադարան[10]՝ իր երեք երեխաներին՝ Ֆրանսիսին, Աբդալլահին և Մարյանային, խորը կրթություն տալու համար, մասնավորապես՝ արաբերեն լեզվի և գրականության ոլորտում[11]։ Մերիլին Բութի խոսքերով՝ Մարյանայի մայրը «հայտնի ալ-Անտակի ընտանիքից» էր, որը կապված էր արքեպիսկոպոս Դեմետրիուս Անտակիի հետ[12]։

Հալեպն այն ժամանակ Օսմանյան կայսրության խոշոր մտավոր կենտրոն էր, որտեղ կային բազմաթիվ մտածողներ և գրողներ, որոնք մտահոգված էին արաբների ապագայով[13]; Հենց ֆրանսիական միսիոներական դպրոցներում էր, որ Մարաշների ընտանիքը սովորում էր արաբերեն՝ ֆրանսերենի և այլ օտար լեզուների (իտալերեն և անգլերեն) հետ միասին[13]։ Հալեպում սովորելուց հետո Աբդալլահը մեկնել է Եվրոպա՝ ուսումը շարունակելու համար՝ միաժամանակ նվիրվելով առևտրին[14]։

1863 թվականին Մանչեստրում հաստատվելով[15]՝ նա դարձավ բրիտանական քաղաքացիություն ստացած 1868 թվականի մայիսի 6-ին՝ համաձայն 1844 թվականի «Օտարերկրացիների մասին» օրենքի[16], և 1872 թվականի հուլիսի 11-ին՝ համաձայն 1870 թվականի «Հաղթանակի մասին» օրենքի (33 և 34 թվականներ, մոտ 14)[17][18]։ Նա մուտք գործեց Լոնդոնի և Փարիզի արաբական ձեռագրերի հավաքածուներ և պատճենեց այն, ինչ համարեց օգտակար իր մերձավորարևելյան հայրենակիցների համար[14]։ 1879 թվականին նա օգնեց Ադիբ Իշաքին հիմնադրել Փարիզի «Միսր ալ-Քահիրա» (Եգիպտոս Հաղթանակած) ամսագիրը[19]։ Մարաշը հիմնադրեց «Քաուքաբ ալ-Մաշրիկ» (Արևելքի աստղը) ամսական պարիզյան արաբերեն-ֆրանսերեն երկլեզու ամսագիրը, որի առաջին համարը հրատարակվել է 1882 թվականի հունիսի 23-ին. այն ժամանակավոր էր[20]։ 1882 թվականին Մարաշը բնակություն հաստատեց Մարսելում, որտեղ էլ մահացավ 1900 թվականի հունվարի 17-ին[21]։ Նա եղել է Ասիական միության անդամ[22]։

Նշումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ Բուտրուս Մարաշի և Ջիբրայիլ Մարաշի կյանքի մասին քիչ բան է հայտնի։ Բուտրուսն ամուսնացած էր, երբ սպանվեց, և նրա հոր անունը Նասրալլահ Մարաշ էր։ Նիկուլա ալ-Թուրքը նրա համար հուղարկավորության օդա է գրել։[8]

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 طرازي ف. د. تاريخ الصحافة العربية (արաբ.): يحتوي على جميع فهارس الجرائد والمجلات العربية في الخافقين مذ تكوين الصحافة العربية الى نهاية عام ١٩٢٩ — بيروت: المطبعة الأدبية, المطبعة الأمريكية, 1913. — Vol. 2. — P. 279.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 http://www.archives13.fr/ark:/40700/vta5ce9eb9d8700f50f/daogrp/0/45
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 طرازي ف. د. تاريخ الصحافة العربية (արաբ.): يحتوي على جميع فهارس الجرائد والمجلات العربية في الخافقين مذ تكوين الصحافة العربية الى نهاية عام ١٩٢٩ — بيروت: المطبعة الأدبية, المطبعة الأمريكية, 1913. — Vol. 2. — P. 280.
  4. ↑ Wielandt 1992, էջ. 119; Zeidan 1995, էջ. 50.
  5. ↑ Wielandt 1992, էջ. 119; Hafez 1993, էջ. 274.
  6. ↑ Wielandt 1992, էջ. 120; Charon 1903, էջ. 115; Kuroki 1993, էջեր. 6–7.
  7. ↑ Charon 1903, էջ. 115.
  8. ↑ Wielandt 1992, էջ. 120; Charon 1903, էջ. 115.
  9. ↑ Wielandt 1992, էջ. 120.
  10. ↑ Zeidan 1995, էջ. 50.
  11. ↑ Wielandt 1992, էջ. 122; Tomiche 1991, էջ. 598.
  12. ↑ Booth 2001, էջ. 125; Ṭarrāzī 1913, էջ. 241.
  13. ↑ 13,0 13,1 Tomiche 1991, էջ. 598.
  14. ↑ 14,0 14,1 Veccia Vaglieri 1940, էջ. 285: "II Marrash ebbe un fratello 'Abdallah, che, fatti i suoi studi in Aleppo, passò in Europa, dove, pur dedicandosi al commercio, continuò a coltivare gli studi. Egli frequentava le raccolte di manoscritti arabi esistenti a Parigi e Londra e copiava quello che riteneva utile ai suoi compatriotti".
  15. ↑ Strakers' Annual Mercantile, Ship & Insurance Register, էջ. 78.
  16. ↑ Accounts and Papers of the House of Commons 1868 (named as "Marrash, Abdoulah").
  17. ↑ Accounts and Papers of the House of Commons 1875.
  18. ↑ Journal du droit international privé, էջ. 155.
  19. ↑ Génériques 1990, էջ. 121; Ayalon 1995, էջ. 44.
  20. ↑ Ayalon 1987, էջ. 177.
  21. ↑ Griolet & Vergé 1905, էջ. 77.
  22. ↑ Journal asiatique.

Աղբյուրներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • Accounts and Papers of the House of Commons. Vol. 55. Ordered to be printed. 1868.
  • Accounts and Papers of the House of Commons. Vol. 61. Ordered to be printed. 1875.
  • Ayalon, Ami (1987). Language and Change in the Arab Middle East: the Evolution of Modern Arabic Political Discourse. Oxford University Press. ISBN 978-0195041408.
  • Ayalon, Ami (1995). The Press in the Arab Middle East: A History. Oxford University Press. ISBN 978-0195087802.
  • Charon, Cyrille (1903). «L'Église grecque melchite catholique (Suite.)». Revue des études byzantines (ֆրանսերեն). 6 (39): 113–118. doi:10.3406/rebyz.1903.3453.
  • Griolet, Gaston; Vergé, Chales-Paul-Laurent, eds. (1905). Jurisprudence générale. Deuxième partie (ֆրանսերեն). Dalloz.
  • Génériques (1990). Presse et mémoire : France des étrangers, France des libertés (ֆրանսերեն). Éditions de l'Atelier. ISBN 978-2908833003.
  • Hafez, Sabry (1993). The Genesis of Arabic Narrative Discourse: a Study in the Sociology of Modern Arabic Literature. Saqi Books. ISBN 978-0-86356-149-8.
  • Journal asiatique (ֆրանսերեն). Société asiatique. 1875.
  • Journal du droit international privé (ֆրանսերեն). Vol. 31. 1904.
  • Kuroki, Hidemitsu (1993). «The Orthodox-Catholic Clash in Aleppo in 1818». Orient. 29: 1–18. doi:10.5356/orient1960.29.1.
  • Strakers' Annual Mercantile, Ship & Insurance Register. S. Straker & Sons. 1862.
  • Tomiche, N. (1991). «Marrās̲h̲, Fransīs b. Fatḥ Allāh b. Naṣr». Encyclopaedia of Islam, Second Edition. Vol. 6. Brill. doi:10.1163/1573-3912_islam_SIM_4971. ISBN 978-90-04-08112-3.
  • Veccia Vaglieri, Laura (1940). «Notizie bio-bibliografiche su autori arabi moderni». Annali dell'Istituto Universitario Orientale (իտալերեն). 1 (27).
  • Wielandt, Rotraud (1992). «Fransis Fathallah Marrashs Zugang zum Gedankengut der Aufklärung und der französischen Revolution». In van Gelder, Geert Jan; de Moor, Ed (eds.). The Middle East and Europe: Encounters and Exchanges (գերմաներեն). Rodopi Publishers. ISBN 978-90-5183-397-3.
  • Zeidan, Joseph T. (1995). Arab Women Novelists: the Formative Years and Beyond. State University of New York Press. ISBN 978-0-7914-2172-7.

Արտաքին հղումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Աբդալլահ Մարաշ» հոդվածին։
 ⛭ 
  Թեմատիկ կայքեր
Չափորոշչային վերահսկողություն
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Աբդալլահ_Մարաշ&oldid=10664844» էջից