ԱՄՆ տիեզերական ուժեր

ԱՄՆ տիեզերական ուժեր
Ընդհանուր տեղեկություն
Տեսակ	space force?
Երկիր	ԱՄՆ
Ենթարկոում	United States Department of the Air Force?
Մտնում է	ԱՄՆ զինված ուժեր
Ներառնում է	Combat Forces Command?
Թվակազմ	2501 մարդ
Շտաբ	Պենտագոն, Արլինգտոն, Վիրջինիա, ԱՄՆ
Կարգախոս	Semper Supra
Ստեղծվեց	դեկտեմբերի 20, 2019
Կայք	spaceforce.mil(անգլ.)

Միացյալ Նահանգների տիեզերական ուժերը, կրճատ՝ ՄՆՏՈւ (USSF, անգլ.՝ United States Space Force) Միացյալ Նահանգների զինված ուժերի տիեզերական ծառայության ճյուղն է։ Այն ստեղծվել է 2019 թվականի դեկտեմբերի 20-ին և գործում է Միացյալ Նահանգների պաշտպանության նախարարության կազմում՝ որպես ԱՄՆ վեց զինված ուժերից և ութ համազգեստային ծառայություններից մեկը։ ՄՆՏՈւ-ը ստեղծվել է Ռուսաստանի տիեզերական ուժերից հետո որպես անկախ տիեզերական ուժ և Չինաստանի տիեզերական ուժերի հետ համարվում է գործող ազգային տիեզերական ռազմական կառույցներից մեկը^[3]։

ՄՆՏՈւ-ի ակունքները կապված են Սառը պատերազմի սկզբին Միացյալ Նահանգների ռազմաօդային ուժերի, բանակի և ռազմածովային ուժերի տիեզերական ծրագրերի հետ։ ԱՄՆ ռազմական տիեզերական կարողությունները կիրառվել են Վիետնամի պատերազմից սկսած գրեթե բոլոր ամերիկյան ռազմական գործողություններում, իսկ Պարսից ծոցի պատերազմը հաճախ անվանվել է «առաջին տիեզերական պատերազմ»^[4]։ Առանձին տիեզերական ծառայության գաղափարը քննարկվել է դեռ Ռեյգանի վարչակազմի ժամանակ՝ Ռազմավարական պաշտպանության նախաձեռնության շրջանակում, սակայն այն կյանքի կոչվեց միայն 2010-ականների վերջին՝ Ռուսաստանի և Չինաստանի ռազմական տիեզերական կարողությունների աճի պայմաններում։

Առաքելություն

Տիեզերական ուժերի օրենսդրական պարտականություններն են ԱՄՆ-ի ազատ գործողությունների ապահովումը տիեզերքում, տիեզերքից և դեպի տիեզերք, տիեզերական գործողությունների իրականացումը և տիեզերքում ԱՄՆ շահերի պաշտպանությունը։ Պաշտպանության նախարարությունը ՄՆՏՈւ-ի գործառույթների մեջ ընդգրկում է նաև ագրեսիայի զսպումը և շարունակական տիեզերական գործողությունների ապահովումը^[5]։

ՄՆՏՈւ-ը իր առաքելությունը բաժանում է երեք հիմնական ուղղության՝ տիեզերական գերակայություն, գլոբալ առաքելությունների ապահովում և երաշխավորված մուտք տիեզերք։ Դրանք ներառում են հրթիռային նախազգուշացում, արբանյակային կապ, դիրքորոշում, նավիգացիա և ժամանակավորում, տիեզերական արձակումներ, ուղեծրային և էլեկտրամագնիսական գործողություններ, ինչպես նաև տիեզերական իրադրության իրազեկում^[6]։

Պատմություն

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո ԱՄՆ զինված ուժերը սկսեցին ուսումնասիրել տիեզերքի ռազմական նշանակությունը։ Միացյալ Նահանգների բանակը 1958 թվականին արձակեց Էքսփլորեր 1-ը՝ ԱՄՆ առաջին արբանյակը, իսկ նույն թվականին քաղաքացիական տիեզերական հետազոտությունները փոխանցվեցին նորաստեղծ ՆԱՍԱ-ին։ 1960-ականներին ԱՄՆ ռազմական տիեզերական գործունեության հիմնական ուղղություններն էին եղանակային, հետախուզական, կապի և նավիգացիոն արբանյակները։

1982 թվականին ստեղծվեց Ռազմաօդային ուժերի տիեզերական հրամանատարությունը, իսկ 1985 թվականին՝ համատեղ ԱՄՆ տիեզերական հրամանատարությունը։ 2001 թվականի Ռամսֆելդի հանձնաժողովը և 2008 թվականի Ալլարդի հանձնաժողովը առաջարկեցին ստեղծել Տիեզերական կորպուս կամ առանձին տիեզերական ուժ, սակայն առաջարկները երկար ժամանակ չիրականացվեցին։ 2017-2019 թվականներին Կոնգրեսի և նախագահ Դոնալդ Թրամփի աջակցությամբ գաղափարը վերագործարկվեց, և 2019 թվականի դեկտեմբերի 20-ին 2020 ֆինանսական տարվա ազգային պաշտպանության թույլտվության ակտով ստեղծվեց ԱՄՆ տիեզերական ուժը։

ՄՆՏՈւ-ի առաջին անդամը և տիեզերական գործողությունների առաջին ղեկավարը դարձավ գեներալ Ջեյ Ռեյմոնդը։ Ծառայության անձնակազմը կոչվում է «պահապաններ»՝ Guardians, իսկ պաշտոնական կարգախոսն է Սեմպեր Սուպրա՝ «Միշտ վերևում»^[7]^[8]։

Կազմակերպություն

Տիեզերական ուժերը կազմակերպված են Ռազմաօդային ուժերի դեպարտամենտի կազմում՝ ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերի հետ համահավասար ծառայության կարգավիճակով։ Դեպարտամենտը ղեկավարում է քաղաքացիական ռազմաօդային ուժերի քարտուղարը, իսկ ՄՆՏՈւ-ը՝ տիեզերական գործողությունների ղեկավարը։ Ծառայության կենտրոնակայանը գտնվում է Պենտագոնում։

ՄՆՏՈւ-ի հիմնական դաշտային հրամանատարություններն են ԱՄՆ տիեզերական ուժերի մարտական ուժերի հրամանատարությունը, Տիեզերական համակարգերի հրամանատարությունը և Տիեզերական ուսուցման և պատրաստության հրամանատարությունը։ Դրանցից առաջինը ապահովում է մարտական տիեզերական կարողությունները, երկրորդը զբաղվում է տիեզերական համակարգերի մշակմամբ և ձեռքբերմամբ, իսկ երրորդը՝ անձնակազմի պատրաստությամբ, դոկտրինով և փորձարկումներով։ Ծառայությունը նաև ունի բաղադրիչ հրամանատարություններ տարբեր միավորված մարտական հրամանատարությունների կազմում, ինչպես նաև Ազգային հետախուզության գրասենյակի հետ կապված Տիեզերական ուժի տարր։

Տեղակայություններ և գործունեություն

ՄՆՏՈւ-ի ստորաբաժանումները տեղակայված են ԱՄՆ-ում և արտերկրում՝ տիեզերական ուժերի բազաներում, կայաններում և համատեղ ռազմական օբյեկտներում։ Կարևոր տեղակայություններից են Պետերսոնի տիեզերական ուժերի բազան, Շրիվերի տիեզերական ուժերի բազան, Բաքլիի տիեզերական ուժերի բազան, Վանդենբերգի տիեզերական ուժերի բազան, Պատրիկի տիեզերական ուժերի բազան և Քեյփ Կանավերալի տիեզերական ուժերի կայանը։

2020 թվականից հետո ծառայությունը աստիճանաբար միավորել է նախկին ռազմաօդային, բանակային և ռազմածովային տիեզերական ստորաբաժանումները։ 2022 թվականին Ռազմածովային արբանյակային գործողությունների կենտրոնը և բանակի արբանյակային կապի ստորաբաժանումները փոխանցվեցին Տիեզերական ուժերին, ինչի արդյունքում ԱՄՆ ռազմական արբանյակային կապի մեծ մասը կենտրոնացվեց մեկ ծառայության ներքո^[9]։

Մշակույթ

Ծառայության խորհրդանիշների շարքում են կնիքը, դելտա նշանը, պաշտոնական դրոշը և Semper Supra քայլերգը։ Դելտա նշանը երբեմն համեմատվել է Աստղային ճանապարհ-ի Աստղային նավատորմի նշանի հետ, սակայն այն ԱՄՆ ռազմական տիեզերական ծրագրերում օգտագործվել է դեռ 1960-ականներից՝ նախքան այդ հեռուստասերիալի առաջին եթերը^[10]։

Ծանոթագրություններ

1 2 3 https://www.spaceforce.mil/About-Us/About-Space-Force/
↑ https://www.spaceforce.mil/News/Article/2282948/the-us-space-force-logo-and-motto
↑ Gonzalez, Jennifer (2022-12-20). «U.S. Space Force: The Sixth Branch of the U.S. Armed Forces». blogs.loc.gov. Library of Congress. Վերցված է 2025-02-10-ին.
↑ «SMDC History: 25 years since first 'Space War'». 2016 թ․ հունվարի 20. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ նոյեմբերի 20-ին. Վերցված է 2021 թ․ նոյեմբերի 20-ին.
↑ «Functions of the Department of Defense and Its Major Components» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2023-03-26-ին.
↑ «Space Force 101» (PDF). www.spaceforce.mil.
↑ «U.S. Space Force unveils name of space professionals». United States Space Force. 2020 թ․ դեկտեմբերի 18.
↑ «Space Force reveals official song: 'Semper Supra'». Air Force. United States Air Force. 2022-09-20.
↑ «Navy Unit Transfers into Space Force, Becomes 10th Space Operations Squadron | Air & Space Forces Magazine». 2022 թ․ հունիսի 14. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ փետրվարի 26-ին. Վերցված է 2023 թ․ մայիսի 30-ին.
↑ Hawkins, Derek (2020-01-25). «Space Force logo mocked for similarities to 'Star Trek' - the Washington Post». The Washington Post. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ նոյեմբերի 27-ին. Վերցված է 2023 թ․ հունիսի 3-ին.

Արտաքին հղումներ

Պաշտոնական կայք

Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «ԱՄՆ տիեզերական ուժեր» հոդվածին։

[_f0dff2265e6b910f-1] 1 2 3 https://www.spaceforce.mil/About-Us/About-Space-Force/

[_daca5023babb9d83-2] ttps://www.spaceforce.mil/News/Article/2282948/the-us-space-force-logo-and-motto

[3] Gonzalez, Jennifer (2022-12-20). «U.S. Space Force: The Sixth Branch of the U.S. Armed Forces». blogs.loc.gov. Library of Congress. Վերցված է 2025-02-10-ին.

[SMDC_History-2016-4] «SMDC History: 25 years since first 'Space War'». 2016 թ․ հունվարի 20. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ նոյեմբերի 20-ին. Վերցված է 2021 թ․ նոյեմբերի 20-ին.

[DoDD5100.01-5] «Functions of the Department of Defense and Its Major Components» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2023-03-26-ին.

[spaceforce.mil-6] «Space Force 101» (PDF). www.spaceforce.mil.

[7] «U.S. Space Force unveils name of space professionals». United States Space Force. 2020 թ․ դեկտեմբերի 18.

[8] «Space Force reveals official song: 'Semper Supra'». Air Force. United States Air Force. 2022-09-20.

[9] «Navy Unit Transfers into Space Force, Becomes 10th Space Operations Squadron | Air & Space Forces Magazine». 2022 թ․ հունիսի 14. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ փետրվարի 26-ին. Վերցված է 2023 թ․ մայիսի 30-ին.

[washingtonpost.com-10] Hawkins, Derek (2020-01-25). «Space Force logo mocked for similarities to 'Star Trek' - the Washington Post». The Washington Post. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ նոյեմբերի 27-ին. Վերցված է 2023 թ․ հունիսի 3-ին.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]