Jump to content

ԱՄՆ-ի պետական պարտք

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
ԱՄՆ կառավարության պարտքը ՀՆԱ-ի նկատմամբ տոկոսային հարաբերությամբ 1900-ից մինչև 2023 թվականը

ԱՄՆ-ի պետական պարտք (անգլ.՝ The United States government debt), Միացյալ Նահանգների դաշնային կառավարության պարտքն է իր պարտատերերին։

ԱՄՆ-ի պետական պարտքի մեջ չեն մտնում առանձին նահանգների, կորպորացիաների կամ ֆիզիկական անձանց պարտքերը, նույնիսկ եթե դրանք երաշխավորված են պետության կողմից, ինչպես նաև սոցիալական օգնություն ստացողների նկատմամբ ապագա պարտավորությունները։ Կենտրոնական հետախուզական վարչության գնահատմամբ՝ 2017 թվականի դրությամբ ԱՄՆ-ի պարտքը Համախառն ներքին արդյունքի (ՀՆԱ) նկատմամբ հարաբերակցության ցուցանիշով աշխարհում զբաղեցրել է 34-րդ տեղը[1]։ ԱՄՆ կառավարության պարտքի և ՀՆԱ-ի հարաբերակցությունը 2013 թվականին գերազանցել է 100%-ը և այդ ժամանակվանից ի վեր երբեք չի իջել այդ մակարդակից ներքև[2]։

2026 թվականի օգոստոսի 18-ին ԱՄՆ-ի պետական պարտքը գերազանցել է 40 տրիլիոն դոլարը, ինչը կազմում է ԱՄՆ-ի ՀՆԱ-ի ավելի քան 125,8 %-ը[3][4]։ ԱՄՆ-ն արդեն ստիպված է պետական պարտքի տոկոսների վճարման համար տարեկան ծախսել ավելի քան 1 տրիլիոն դոլար։ Այդ գումարը գերազանցում է երկրի ամբողջ պաշտպանական բյուջեն և, օրինակ, համադրելի է Չինաստանի Հանրապետության ամբողջ անվանական ՀՆԱ-ի հետ[4][5][6]։

Պատմություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պարտքի պատմական դինամիկան

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
ԱՄՆ-ի պետական պարտքի փոփոխության հիմնական հանգրվանները՝ ըստ տարիների, ՀՆԱ-ի նկատմամբ % (ԱՄՀ և ՀԲ)[7][8]
Տարի Պետական պարտքի մասնաբաժինը ՀՆԱ-ում, %
1989 39,1
1990 40,9
1999 37,7
2000 33,3
2001 53,5
2004 66,4
2008 73,8
2009 87,1
2010 95,7
2011 100
2020 132,6
2021 125
2022 119,1
2023 120
2024 122,3
2025 123,9

Համեմատած ՀՆԱ-ի հետ՝ ԱՄՆ-ի պետական պարտքի հարաբերակցությունը առավելագույնին հասել է 1946 թվականին, ինչը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին կատարված ռազմական հսկայական ծախսերի հետևանքն է եղել։ Այդ ժամանակ այդ ցուցանիշը կազմել է ՀՆԱ-ի 121,2 %-ը։ Սակայն տնտեսության աճի՝ պետական պարտքի աճից առաջ անցնող տեմպերը (1940-ականների կեսերից մինչև 1980-ականների սկիզբը) հնարավորություն են տվել այդ ցուցանիշը նվազեցնել մինչև 33–36 %[9]։

ԱՄՆ-ի տարեկան բյուջեի ծախսերը 1960-ականների վերջից գերազանցել են եկամուտները (հանգեցնելով այսպես կոչված բյուջեի դեֆիցիտի)։ 1960-ականների վերջից մինչև 1970-ականների սկիզբը ԱՄՆ-ի պետական բյուջեի դեֆիցիտի աճի հիմնական պատճառներից մեկը Վիետնամի պատերազմի ֆինանսավորման ծախսերն են եղել։ 1972 թվականի փետրվարի 1-ին ԱՄՆ ֆինանսների նախարար Ջ. Քոնելլին Կոնգրեսում հայտարարեց, որ 1973 թվականի համար պետական պարտքի սահմանաչափը պետք է բարձրացվի մինչև 480 միլիարդ դոլար։ Նա նաև ընդունեց, որ նույնիսկ այդ 50 միլիարդ դոլարով բարձրացումից հետո 1973 ֆինանսական տարվա ավարտին կառավարությունը կրկին ստիպված կլինի խնդրել Կոնգրեսին բարձրացնել պարտքի սահմանաչափը[10]։

1970 թվականից ի վեր ԱՄՆ-ի տարեկան բյուջեի հավելուրդ գրանցվել է ընդամենը 4 անգամ՝ 1998-2001 թվականներին։

1980-ականներից սկսած պետական պարտքի ծավալը սկսել է աճել տնտեսությունից զգալիորեն ավելի արագ։ ՀՆԱ-ի և պետական պարտքի աճի տեմպերի միջև տարբերությունն ավելի է մեծացել 2000-ականներին։

1966-2020 թվականներին ԱՄՆ-ի պետական պարտքի միջին տարեկան աճը կազմել է 8,3 %, իսկ անվանական ՀՆԱ-ն՝ 6,3%[11]։

2020 թվականի ապրիլին երկրի ՀՆԱ-ի նկատմամբ դաշնային պարտքի հարաբերակցությունը հասել է 116 %-ի՝ 2019 թվականի վերջի 108 %-ի համեմատ։

Գրեմմի-Ռուդմանի-Հոլինգսի օրենքը

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ԱՄՆ-ի պետական պարտքի կտրուկ աճն արդեն Ռոնալդ Ռեյգանի նախագահության առաջին ժամկետի ընթացքում (գրեթե կրկնապատկվելով՝ 1980 թվականի 834 միլիարդ դոլարից 1986 թվականի 1,525 միլիարդ դոլարի՝ 1982 թվականի գներով) առաջացրել է ԱՄՆ Կոնգրեսի մտահոգությունը[12]։ Դրա արդյունքում 1985 թվականին ընդունվեց Արտակարգ պայմաններում բյուջեի հավասարակշռման և դեֆիցիտի վերահսկման մասին օրենքը (Գրեմմի-Ռուդմանի-Հոլինգսի ակտը)։

Օրենքը նախատեսում էր դեֆիցիտի նվազեցման տարեկան միջոցառումներ և մինչև 1991 թվականը հավասարակշռված բյուջեի հասնելու նպատակ (հետագայում այդ ժամկետը մի քանի անգամ երկարաձգվել է)։

Աճի տեմպերը 21-րդ դարի սկզբին

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2011 թվականի մայիսի 16-ին ԱՄՆ-ի ֆինանսների նախարար Թիմոթի Գայթները Կոնգրեսին տեղեկացրել է, որ երկրի պետական պարտքը հասել է օրենքով սահմանված առավելագույն մակարդակին, և իրեն անհրաժեշտ է օգտագործել «տարբեր հաշվապահական հնարքներ»՝ դեֆոլտը կանխելու համար[13]։ Նույն տարվա հուլիսի 15-ին նախագահ Բարաք Օբաման հայտարարել է, որ եթե մինչև հուլիսի 16-ի առավոտ Կոնգրեսը չբարձրացնի պետական պարտքի սահմանաչափը, ԱՄՆ-ը կարող է հայտարարել տեխնիկական դեֆոլտ։ Բանն այն է, որ հենց Կոնգրեսն է ընդունում երկրի պետական պարտքի թույլատրելի մակարդակը սահմանող օրենքը։ Մինչ այդ նման օրենքներն ընդունվում էին առանց ձգձգումների և լուրջ տարաձայնությունների. ԱՄՆ-ի պատմության ընթացքում դա տեղի է ունեցել 74 անգամ։ Սակայն այդ անգամ Օբամայի դեմոկրատական վարչակազմը հայտնվել է տարաձայնությունների մեջ հանրապետականների հետ, որոնք այդ ժամանակ Կոնգրեսում կազմել են մեծամասնություն[14]։

Օգոստոսի 2-ին՝ դեֆոլտի հնարավոր հայտարարությունից ընդամենը 12 ժամ առաջ, ԱՄՆ-ի Սենատը, այնուամենայնիվ, քվեարկել է պետական պարտքի սահմանաչափը 2,1 տրիլիոն դոլարով բարձրացնելու օգտին՝ հասցնելով այն 16,4 տրիլիոն դոլարի, և այդպիսով դեֆոլտը հետաձգվել է։ Այդ օրը պետական պարտքը կազմումել է ավելի քան 14,3 տրիլիոն դոլար[15]։ Նույն օրը նախագահը հասցրել է ստորագրել ընդունված պետական պարտքի մասին օրենքը՝ կանխելով տեխնիկական դեֆոլտը[16]։ Նույն և հաջորդ օրը տեղաբաշխվել են մի քանի հարյուր միլիարդ դոլարի նոր ամերիկյան պետական պարտատոմսեր։

Չնայած Կոնգրեսում մեծամասնություն կազմող հանրապետականների և նախագահ հանդիսացող դեմոկրատների միջև ձեռք բերված համաձայնությանը՝ մայիսի 16-ից օգոստոսի 2-ը պետական պարտքի սահմանաչափի բարձրացման շուրջ ստեղծված անորոշությունը դեֆոլտի մտավախությունների պատճառով հանգեցրել է ֆոնդային շուկաների անկայունության։ Հուլիսի 18-ին ոսկու գինը սահմանել է համաշխարհային ռեկորդ՝ առաջին անգամ գերազանցելով մեկ ունցիայի դիմաց 1600 դոլարը[17]։

Հաջորդ օրը, նոր փոխառությունների արդյունքում, ըստ «S&P Global Ratings» ձեռնարկության՝ ԱՄՆ-ի պետական պարտքը գերազանցել է երկրի համախառն ներքին արդյունքը։ Վերջապես, օգոստոսի 4-ին «S&P»-ն ԱՄՆ-ի վարկային վարկանիշը պետական պարտքի և պետական բյուջեի դեֆիցիտի աճի հետ կապված խնդիրների ֆոնին իջեցրել է առավելագույն՝ «AAA» մակարդակից մինչև «AA+»՝ «բացասական» կանխատեսմամբ[18][19]։ Հետագայում գործակալությունը կանխատեսումը փոխել է «կայունի»[20]։

Պետական պարտքի օրենսդրական սահմանաչափը հերթական անգամ բարձրացվել է 2012 թվականի հունվարի 30-ին՝ հասցվելով 16,394 տրիլիոն դոլարի նոր առավելագույն մակարդակի։ Սակայն տարվա վերջին պարտքը հասել է 16,432 տրիլիոն դոլարի, և դեկտեմբերի 31-ին, եթե Կոնգրեսում դեմոկրատներն ու հանրապետականները չհամաձայնեին առաջիկա 10 տարիների ընթացքում ԱՄՆ-ի բյուջեի դեֆիցիտը 1,2 տրիլիոն դոլարով կրճատելու շուրջ, կարող էր տեղի ունենալ «ֆիսկալ ճեղք»։ Սակայն 2013 թվականի հունվարի 1-ի գիշերը ԱՄՆ-ի Կոնգրեսը հավանություն է տվել «Ֆիսկալ ճեղքի մասին» օրենքին՝ այդպիսով կանխելով դրա առաջացումը։

2013 թվականի մարտի դրությամբ ԱՄՆ-ի պետական պարտքը մեկ շնչի հաշվով կազմել է մոտ 53 հազար դոլար, մինչդեռ մեկ շնչի հաշվով ՀՆԱ-ն կազմել է 51․749 դոլար (2012 թվականի տվյալներով)։ Այս տնտեսական ցուցանիշները վկայում էին դեֆոլտի որոշակի հավանականության մասին, սակայն քանի որ ԱՄՆ-ն ուներ ամենաբարձր՝ AAA վարկային վարկանիշը՝ ըստ միջազգային վարկանիշային գործակալություններ «Fitch Ratings»-ի և «Moody's»-ի գնահատականների, երկիրը համեմատաբար ցածր տոկոսներ է վճարել իր պետական պարտքի դիմաց։ ԱՄՆ-ի պետական պարտքի մոտ 45 %-ը կազմել է արտաքին պարտք և արտահայտված է եղել ԱՄՆ դոլարով, որը արտարժութային պահուստների և դրամական գործարքների ծավալով աշխարհում առաջատար արժույթն է։ Այս և այլ գործոնների շնորհիվ ԱՄՆ-ի դեֆոլտի հավանականությունը գործնականում եղել է զրոյական՝ բացառությամբ զուտ տեխնիկական դեֆոլտի[21]։

2017 թվականի օգոստոսի վերջին Տեխաս նահանգը ենթարկվել է «Հարվի» փոթորկի, իսկ Ֆլորիդան՝ «Իրմա» փոթորկի, որոնք աղետալի հետևանքներ են ունեցել։ Դրանց հետևանքների վերացման համար անհրաժեշտ է եղել հատկացնել արտակարգ ֆինանսավորում։ Կոնգրեսն ու Սպիտակ տունը ստիպված են եղել շտապ ընդունել պետական պարտքի սահմանաչափը բարձրացնող օրենք, որը հնարավորություն է տվել շարունակել փոխառությունների ներգրավումը։

2017 թվականի սեպտեմբերի 8-ին ԱՄՆ-ի պետական պարտքը պատմության մեջ առաջին անգամ գերազանցել է 20 տրիլիոն դոլարը[22]։ Այդ օրը նախագահ Դոնալդ Թրամփը ստորագրել է երկրի պետական պարտքի սահմանաչափը ժամանակավորապես բարձրացնելու մասին օրենքը, որը թույլ է տվել անսահմանափակ դաշնային փոխառություններ[23]։ Այսպիսով, ընդամենը ութ տարվա ընթացքում ԱՄՆ-ի պարտքն ավելացել է 10 տրիլիոն դոլարով։ Նախորդ 10 տրիլիոն դոլարի հասնելու համար պահանջվել է ավելի քան 100 տարի։

Չնայած մեծ պարտքին՝ չափազանց ցածր տոկոսադրույքների շնորհիվ ԱՄՆ-ը տարեկան 300 միլիարդ դոլարից ոչ ավելի է ծախսել իր պարտատոմսերի դիմաց տոկոսների վճարման համար և այդ պայմաններում կարող էր անորոշ ժամանակով ավելացնել պարտքը։ Սակայն եթե 10-ամյա պարտատոմսերի տոկոսադրույքը ներկայիս 2 %-ից բարձրանար մինչև 4,5 %՝ Կոնգրեսի բազային կանխատեսման համաձայն, ապա 7-10 տարի անց պարտքի սպասարկման արժեքը տարեկան կավելանար մինչև 800-900 միլիարդ դոլար, ընդ որում՝ արժեկտրոնային վճարներին կարող էր ուղղվել կառավարության հարկային եկամուտների մինչև կեսը[24]։

2020 թվականի սեպտեմբերին պետական պարտքն աճել է մինչև 26,9 տրիլիոն դոլար[25]։

2022 թվականի հոկտեմբերի 4-ին Ամերիկայի համախառն պետական պարտքը պատմության մեջ առաջին անգամ գերազանցել է 31 տրիլիոն դոլարը և կազմել 31,12 տրիլիոն դոլար։ Դրանից 6,82 տրիլիոն դոլարը ԱՄՆ-ի ներպետական պարտքն է եղել, իսկ ևս 24,29 տրիլիոն դոլարը՝ հանրության նկատմամբ ունեցած պարտքը։

«Նյու Յորք Թայմսի» գնահատմամբ՝ սա դարձել է ֆինանսական ծանրակշիռ հանգրվան այն ժամանակ, երբ տոկոսադրույքների աճի ֆոնին երկրի երկարաժամկետ ֆինանսական վիճակը սկսել էր վատթարանալ։ ԱՄՆ-ի ֆինանսների նախարարության զեկույցում նշված շեմի հատումը տեղի է ունեցել ոչ բարենպաստ պահի, քանի որ պատմականորեն ցածր տոկոսադրույքներին փոխարինել են ավելի բարձր փոխառության ծախսերը՝ այն պայմաններում, երբ Դաշնային պահուստային համակարգը փորձել է պայքարել արագ աճող գնաճի դեմ։ Փիթերսոնի հիմնադրամի գնահատմամբ՝ ավելի բարձր տոկոսադրույքները կարող էին 1 տրիլիոն դոլարով ավելացնել տոկոսների վճարման ծախսերը։ Սա՝ ի լրումն պարտքի սպասարկման ռեկորդային 8,1 տրիլիոն դոլարի ծախսերի, որոնք Կոնգրեսի բյուջետային գրասենյակը կանխատեսել էր մայիսին։ Ըստ «Նյու Յորք Թայմսի»՝ պետական պարտքի տոկոսների վճարումները կարող էին մինչև 2029 թվականը գերազանցել Միացյալ Նահանգների ազգային պաշտպանության ծախսերը։ 31 տրիլիոն դոլարի շեմի հատումը քաղաքական խնդիր ստեղծեց նախագահ Ջո Բայդենի համար, որը խոստացել էր Միացյալ Նահանգները տեղափոխել ավելի կայուն ֆինանսական ուղու վրա և դաշնային բյուջեի դեֆիցիտը կրճատել 1 տրիլիոն դոլարով[26][27]։

2024 թվականի հուլիսին Արժույթի միջազգային հիմնադրամի զեկույցի համաձայն՝ ԱՄՆ-ի պետական պարտքը շարունակելու էր աճել և մինչև 2032 թվականը կարող էր գերազանցել երկրի ՀՆԱ-ի 140 %-ը, ինչը ռիսկեր էր ստեղծում ինչպես ամերիկյան, այնպես էլ համաշխարհային տնտեսության համար։ Ավելի վաղ ԱՄՆ-ի Կոնգրեսի բյուջետային գրասենյակը հայտարարել է, որ մինչև 2034 թվականը երկրի պետական պարտքը կհասնի ԱՄՆ-ի ՀՆԱ-ի 122 %-ին կամ 50,7 տրիլիոն դոլարի։ Ըստ «The Washington Post»-ի՝ այս ցուցանիշի աճը կապված է Ուկրաինային, Իսրայելին և Թայվանին տրամադրվող օգնության, արդյունաբերական արտադրության մեջ կատարվող ներդրումների և գործող նախագահի՝ ուսանողական վարկերը կրճատելու ծրագրերի հետ[28]։

2023

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2023 թվականի մայիսի 9-ին «The New York Times»-ը հաղորդել է, որ ԱՄՆ-ի նախագահ Ջո Բայդենի և Կոնգրեսի խոսնակ Քևին Մաքքարթիի առաջին հանդիպումը, որի ընթացքում քննարկվել է ԱՄՆ-ի դեֆոլտից խուսափելու մոտեցումը, երկու առաջնորդներն էլ մնացել են իրենց սկզբնական դիրքորոշումների վրա և ընդհանուր համաձայնության չեն եկել։ Բայդենը պահանջել է, որ Կոնգրեսն առանց նախապայմանների բարձրացնի ԱՄՆ-ի պետական պարտքի սահմանաչափը, մինչդեռ Մաքքարթին պնդել է, որ այդ քայլը պետք է ուղեկցվի պետական ծախսերի սահմանափակմամբ։ Բայդենը պատրաստակամություն է հայտնել քննարկելու բյուջետային սահմանափակումները, սակայն ոչ դեֆոլտի սպառնալիքի պայմաններում[29]։

2023 թվականի մայիսի 10-ին Դոնալդ Թրամփը հանրապետական օրենսդիրներին կոչ է արել թույլ տալ, որ ԱՄՆ-ը դեֆոլտ հայտարարի իր պարտավորությունների նկատմամբ, եթե դեմոկրատները չհամաձայնեն պետական ծախսերի զգալի կրճատմանը։

2023 թվականի մայիսի 11-ին ԱՄՆ-ի ֆինանսների նախարար Ջանեթ Յելենը ընդգծել է, որ դեֆոլտը այնքան ծանր հարված կհասցնի ԱՄՆ-ի և համաշխարհային տնտեսությանը, որ այդ տարբերակը կարելի է համարել անհնարին։ Նրա խոսքով՝ կառավարությունը կարող էր արդեն հունիսի սկզբին մնալ առանց միջոցների[30][31]։

Մայիսի 12-ին Կոնգրեսի բյուջետային գրասենյակը գնահատել է ԱՄՆ կառավարության կողմից իր պարտավորությունների չկատարման ռիսկը արդեն հունիսի սկզբին, եթե պարտքի սահմանաչափը չբարձրացվի այնքան նշանակալի չափով: «Financial Times»-ը նշել է, որ պետական ծախսերի վերահսկող մարմնի միջամտությունը հաստատում է ԱՄՆ-ի ֆինանսների նախարար Ջանեթ Յելենի նախազգուշացման լրջությունը՝ 2023 թվականի հունիսի 1-ին հնարավոր դեֆոլտի վերաբերյալ[32]։

Մայիսի 28-ին հայտարարվել է, որ Ջո Բայդենը և Քևին Մաքքարթին նախնական համաձայնության են եկել պետական պարտքի սահմանաչափի բարձրացման շուրջ։ Նախագահը համաձայնությունն անվանել է փոխզիջում՝ նշելով, որ «ոչ բոլորը կստանան այն, ինչ ցանկանում են»[33]։

Հունիսի 3-ին ԱՄՆ-ի նախագահ Ջո Բայդենը ստորագրել է պետական պարտքի սահմանաչափի գործողությունը կասեցնելու մասին օրենքը։ Միաժամանակ, 2025 թվականի հունվարի 2-ից նախատեսվել է սահմանաչափի բարձրացում[34]։

2023 թվականի օգոստոսի 1-ին «Fitch Ratings» վարկանիշային գործակալությունը ԱՄՆ-ի արտարժույթով երկարաժամկետ վարկային վարկանիշը «AAA»-ից իջեցրել է «AA+»-ի։ Վարկանիշի նվազեցումը պայմանավորված է եղել առաջիկա երեք տարիների ընթացքում բյուջետային վիճակի սպասվող վատթարացմամբ, ինչպես նաև պետական պարտքի բարձր և աճող բեռով։ «Fitch»-ի կարծիքով՝ վերջին 20 տարիների ընթացքում կառավարման չափանիշների, այդ թվում՝ հարկաբյուջետային և պարտքային հարցերում, հետևողական վատթարացում է նկատվել, որը չէր բարելավվել նույնիսկ պետական պարտքի սահմանաչափը մինչև 2025 թվականի հունվար կասեցնելու մասին երկկուսակցական համաձայնությունից հետո[35]։

2023 թվականի սեպտեմբերի 5-ին ԱՄՆ-ի պետական պարտքը պատմականորեն առաջին անգամ գերազանցել է 31,1 տրիլիոն դոլարը[36]։ Սեպտեմբերի 18-ին պետական պարտքի ընդհանուր ծավալը կազմել է 33,04 տրիլիոն դոլար[37]։

2024

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2024 թվականի հունվարին ԱՄՆ-ի պետական պարտքը գերազանցել է 34 տրիլիոն դոլարը, իսկ հուլիսի 29-ին հասել է 35 տրիլիոն դոլարի և շարունակել է կայուն աճել։ 2024 թվականի նոյեմբերի 15-ին պետական պարտքի ծավալը գերազանցել է 36 տրիլիոն դոլարը՝ երեքուկես ամսվա ընթացքում ավելանալով 1 տրիլիոն դոլարով[38][39]։

ԱՄՆ-ի ֆինանսների նախարար Ջանեթ Ելենը հայտարարել է, որ 2025 թվականին երկրի ֆինանսների նախարարությունը ստիպված կլինի արտակարգ միջոցներ ձեռնարկել հնարավոր դեֆոլտից խուսափելու համար։

2025

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2025 թվականի ապրիլին ԱՄՆ-ի ֆինանսների նախարարությունը հայտնել է, որ ԱՄՆ-ի պետական պարտքն աճել է մինչև 36,6 տրիլիոն դոլար, ինչը կազմում է երկրի ՀՆԱ-ի ավելի քան 122 %-ը։ Այս ֆոնին «Moody's» վարկանիշային գործակալությունը 2025 թվականի մայիսին ԱՄՆ-ի երկարաժամկետ վարկային վարկանիշը «AAA»-ից իջեցրեց «Aa1»-ի՝ «կայուն» կանխատեսմամբ[40]։

2026

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Միացյալ Նահանգների պետական պարտքը

2026 թվականի օգոստոսի 20-ին ԱՄՆ-ի պետական պարտքը գերազանցել է 40 տրիլիոն դոլարը, ինչը համապատասխանում է երկրի ՀՆԱ-ի 120 %-ին[41]։

Կառուցվածք

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ԱՄՆ-ի պետական պարտքի կառուցվածքը 2019 թվականի հունվարի դրությամբ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պետական պարտքի ընդհանուր ծավալը՝ 21 959 միլիարդ դոլար, որից[42]՝

  • տարբեր անձանց և կազմակերպությունների նկատմամբ պարտք՝ 16 108 միլիարդ դոլար,
  • ներպետական պարտք՝ 5851 միլիարդ դոլար։
ԱՄՆ-ի խոշորագույն օտարերկրյա պարտատերերը (2018 թվականի հոկտեմբեր)[43]
ԵրկիրՄիլիարդ դոլար%
Չինաստան1138,918,37 %
Ճապոնիա1018,516,43 %
Բրազիլիա313,95,06 %
Իռլանդիա287,34,63 %
Միացյալ Թագավորություն263,94,26 %
Լյուքսեմբուրգ225,43,64 %
Շվեյցարիա225,23,63 %
Կայմանյան կղզիներ208,23,36 %
Հոնկոնգ185,02,98 %
Սաուդյան Արաբիա171,32,76 %
Բելգիա169,72,74 %
Թայվան162,32,62 %
Հնդկաստան138,22,23 %
Սինգապուր133,02,15 %
Հարավային Կորեա111,11,79 %
Ֆրանսիա109,41,76 %
Կանադա101,91,64 %
Գերմանիա77,51,25 %
Թաիլանդ65,31,05 %
Բերմուդյան կղզիներ62,21,00 %
Նորվեգիա61,30,99 %
Արաբական Միացյալ Էմիրություններ57,70,93 %
Քուվեյթ44,10,71 %
Շվեդիա43,40,70 %
Նիդերլանդներ43,00,69 %
Մեքսիկա41,50,67 %
Լեհաստան40,00,65 %
Իտալիա39,60,64 %
Ավստրալիա38,90,63 %
Իսպանիա35,30,57 %
Իրաք31,10,50 %
Իսրայել30,80,50 %
Մյուսները524,78,46 %
Ընդամենը6199,6

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ «The World Factbook» (անգլերեն). ЦРУ. Արխիվացված է օրիգինալից 2007-06-13-ին. Վերցված է 2019-01-17-ին.
  2. ↑ Госдолг США — 2025: что это и как он угрожает мировой экономике
  3. ↑
  4. 1 2
  5. ↑
  6. ↑
  7. ↑
  8. ↑
  9. ↑ «Federal Debt As Pct GDP» (անգլերեն). Government Spending in the United States of America. Արխիվացված է օրիգինալից 2012-02-10-ին. Վերցված է 2011-02-05-ին.
  10. ↑ А долг всё растёт… Огромные военные расходы правительства США ведут к неуклонному росту государственного долга // газета «Правда» от 2 февраля 1972 года
  11. ↑ «Куда заведет Америку коронавирус? Госдолг США превысил $25 трлн». 2020-05-20. Արխիվացված է օրիգինալից 2020-05-31-ին. Վերցված է 2020-05-23-ին.
  12. ↑ Стиглиц, Джозеф Экономика государственного сектора. М., ИНФРА-М, 1997. С. 59.
  13. ↑ «Дефолт США разорит всех» Արխիվացված 2011-07-15 Wayback Machine. Вести.ру, 12 июля 2011
  14. ↑ «Дефолт США разорит Россию»// Росбалт, 15 июля 2011 / Արխիվացված 2011-07-16 Wayback Machine
  15. ↑ Сенат США предотвратил дефолт(չաշխատող հղում)
  16. ↑ «МВФ приветствовал принятие США закона о госдолге». ВЗГЛЯД.РУ. 2011-08-03. Արխիվացված է օրիգինալից 2011-09-27-ին. Վերցված է 2011-08-05-ին.
  17. ↑ «Золото бьет рекорды из-за угрозы дефолта в США.» Արխիվացված 2011-07-25 Wayback Machine Вести.ру, 18 Июля 2011
  18. ↑ «Обвал на биржах предвещает вторую волну кризиса» Արխիվացված 2014-01-05 Wayback Machine. Вести.ру, 8 августа 2011, 15:37
  19. ↑ «Понедельник откроет новую эру на финансовых рынках мира» Արխիվացված 2014-01-05 Wayback Machine. Нью-Йорк, 7 августа, РИА Новости
  20. ↑ Benjamin Purvis (2018-06-27). «S&P Affirms U.S. Rating, Expects Last-Minute Debt Fixes to Continue» (անգլերեն). Bloomberg. Արխիվացված օրիգինալից 2019-01-19-ին. Վերցված է 2019-01-17-ին.
  21. ↑ «Federal Debt: Answers to Frequently Asked Questions». Government Accountability Office. Արխիվացված օրիգինալից 2013-09-29-ին. Վերցված է 2013-09-29-ին.
  22. ↑ «National debt hits $20 trillion for first time in history» (անգլերեն). washingtonexaminer.com. Արխիվացված օրիգինալից 2017-10-15-ին. Վերցված է 2017-10-16-ին.
  23. ↑ «Трамп отсрочил дефолт США, временно повысив потолок госдолга — Российская газета». Արխիվացված օրիգինալից 2017-10-17-ին. Վերցված է 2017-10-17-ին.
  24. ↑ «Госдолг США превысил $19 трлн» (ռուսերեն). Finanzen.net GmbH. Արխիվացված օրիգինալից 2017-01-04-ին. Վերցված է 2017-01-03-ին.
  25. ↑ U.S. Department of the Treasury. Fiscal Service (1966-01-01). «Federal Debt: Total Public Debt». FRED, Federal Reserve Bank of St. Louis. Արխիվացված օրիգինալից 2021-10-09-ին. Վերցված է 2021-01-10-ին.
  26. ↑ Rappeport, Alan (2022-10-04). «U.S. National Debt Tops $31 Trillion for First Time». The New York Times. Արխիվացված է օրիգինալից 2022-10-05-ին. Վերցված է 2022-10-05-ին.
  27. ↑ «Госдолг США достиг рекордных $31 трлн». Ведомости (ռուսերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2022-10-05-ին. Վերցված է 2022-10-05-ին.
  28. ↑ «В МВФ назвали рост госдолга США угрозой мировой экономике». РБК (ռուսերեն). 2024-06-28. Վերցված է 2024-07-06-ին.
  29. ↑ Baker, Peter (2023-05-09). «Biden and McCarthy Reach No Consensus as a Possible Default Looms». The New York Times. Արխիվացված է օրիգինալից 2023-05-11-ին. Վերցված է 2023-05-11-ին.
  30. ↑ «Trump calls for US debt default in absence of 'massive' spending cuts». Financial Times. 2023-05-11. Արխիվացված է օրիգինալից 2023-05-11-ին. Վերցված է 2023-05-11-ին.
  31. ↑ с потолком госдолга США угрожает стабильности мировой экономики и финансовых рынков Արխիվացված 2023-05-27 Wayback Machine // РБК, 27.05.2023
  32. ↑ Fedor, Lauren (2023-05-12). «US agency warns of 'significant risk' of debt default by mid-June». Financial Times. Արխիվացված է օրիգինալից 2023-05-16-ին. Վերցված է 2023-05-16-ին.
  33. ↑ «Белый дом и республиканцы договорились повышении потолка госдолга США». Forbes. 2023-06-03. Արխիվացված օրիգինալից 2023-06-04-ին. Վերցված է 2023-06-04-ին.
  34. ↑ «Байден подписал закон о приостановке действия потолка госдолга США». Forbes. 2023-05-28. Արխիվացված օրիգինալից 2023-06-03-ին. Վերցված է 2023-06-04-ին.
  35. ↑ «Instant View: Fitch downgrades U.S. foreign currency ratings to 'AA+' from 'AAA'». Reuters (անգլերեն). 2023-08-02. Արխիվացված օրիգինալից 2023-08-10-ին. Վերցված է 2023-08-09-ին.
  36. ↑ «Госдолг США превысил рекордную отметку». Արխիվացված օրիգինալից 2022-10-20-ին. Վերցված է 2023-04-16-ին.
  37. ↑ «Госдолг США впервые превысил 33 трлн долларов». Report. 2023-09-19. Արխիվացված օրիգինալից 2023-09-20-ին. Վերցված է 2023-09-18-ին.
  38. ↑ «Госдолг США впервые в истории превысил $36 трлн». TACC (ռուսերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2024-11-16-ին. Վերցված է 2024-11-15-ին.
  39. ↑ Известия / США в январе вернутся к фиксированному потолку госдолга
  40. ↑ «Moody's понизило долгосрочный кредитный рейтинг США» (ռուսերեն). 2025-05-17. Վերցված է 2025-05-05-ին. {{cite web}}: Cite has empty unknown parameters: |subtitle= and |coauthors= (օգնություն)
  41. ↑ Юлия Гуреева (2026-08-20). «40 триллионов - не порог. Госдолг США обновил очередной рекорд». Российская газета. Վերցված է 2026-08-20-ին.{{cite news}}: CS1 սպաս․ url-status (link)
  42. ↑ «Government Section of TreasuryDirect» (անգլերեն). TreasuryDirect.com. Արխիվացված է օրիգինալից 2018-02-02-ին. Վերցված է 2019-01-17-ին.
  43. ↑ «Major foreign holders of treasury securities» (անգլերեն). Министерство финансов США. 2017. Արխիվացված օրիգինալից 2015-10-17-ին. Վերցված է 2017-09-12-ին.

Արտաքին հղումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «ԱՄՆ-ի պետական պարտք» հոդվածին։
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=ԱՄՆ-ի_պետական_պարտք&oldid=10887518» էջից