MongoDB

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

MongoDB-ն (առաջացած "humongous" բառից) բաց ելքային կոդով, բարձր արտադրողականությամբ, սխեմաից զուրկ, դոկումենտ-կողմնորոշված տվյալների հենք է` գրված C++ լեզվով: [1] Տվյալների հենքը դոկումենտ-կողմնորոշված է և ըստ այդմ այն ղեկավարում է JSON-անման փաստաթղթեր (դոկումենտներ): Շատ ծրագրեր կարող են ներկայացնել տվյալները ավելի բնական ձևով, քանի որ տվյալները կարող են ներդրված լինել բարդ հիերարխիաներում և միաժամանակ լինել հարցվող և ինդեքսավորվող:

MongoDB-ի մշակումը սկսվեց 2007 թվականի հոկտեմբերին 10gen-ի կողմից: Առաջին հանրային թողարկումը փետրվարի 2009-ին է եղել:[2]

Բովանդակություն

Առանձնահատկություններ [խմբագրել]

Առանձնահատկություններից են

  • Հետևողական UTF-8 կոդավորումը: Ոչ-UTF-8 տվյալները կարող են պահվել, հարցվել կամ ստացվել հատուկ բինար տվյալների տիպով:
  • Տարբեր պլատֆորմների հնատավորություն. բինար փաթեթները հասանելի են Windows, Linux, OS X և Solaris օպերացիոն համակարգերի համար: MongoDB-ն կարող է կոմպիլացվել գրեթե ցանկացած համակարգի համար:
  • Տիպային հարստություն. ունի date (ամսաթիվ), regular expressions (ռեգուլյար արտահայտություններ), code (կոդ), binary data (բինար տվյալներ) և այլն (բոլոր BSON տիպերը)
  • Կուրսորներ հարցման արդյունքների համար

Այլ առանձնահատկություններ.

Ad hoc հարցումներ [խմբագրել]

MongoDB-ում ցանկացած դաշտ կարող է հարցվել ցանկացած ժամանակ: MongoDB-ն օժանդակում է միջակայքերով հարցումներ, ռեգուլյար արտահայտություններով որոնում և այլ հատուկ տիպի հարցումներ` բացարձակ համընկնումով դաշտերին կից: Հարցումները կարող են նաև ներառել օգտագործողի կողմից հայտարարված JavaScript ֆունկցիաներ (եթե ֆունկցիան վերադարձնում է true` դոկումենտը համընկնում է):

Հարցումները կարող են վերադարփնել դոկումենտների սպեցիֆիկ դաշտեր (ամբողջական դոկումենտի փոխարեն), ինչպես նաև վերադասավորություն, անցումներ և հարցման արդյունքների սահմանափակում (լիմիտավորում):

Ներդրված դաշտերի հարցումներ [խմբագրել]

Հարցումները կարող են հասցվել ներդրված օբյեկտներով և զանգվածներով: Եթե հետևյալ JSON օբյեկտը մուտքագրվի users հավաքածուի մեջ.

   {
       "username" : "bob",
       "address" : {
           "street" : "123 Main Street",
           "city" : "Springfield",
           "state" : "NY"
       }
   }

Մենք կկարողանանք հարցում անել այս դոկումենտին հետևյալ կերպ և ստանալ բոլոր դոկումենտները, որոնք ունեն "New York" հասցեն.

> db.users.find({"address.state" : "NY"})

Զանգվածի էլեմենտները նույնպես կարող են հարցված լինել.

> db.food.insert({"fruit" : ["peach", "plum", "pear"]})
> db.food.find({"fruit" : "pear"})

Ինդեքսավորում [խմբագրել]

Այս փաթեթն օժանդակում է երկրորդական ինդեքսներ` ներառյալ մեկ բանալիանոց (single-key), խառը (compound), ունիկալ (unique), ոչ-ունիկալ (non-unique) և աշխարհագրատարածական (geospatial[3]) ինդեքսներ: Ներդրված դաշտերը (ինչպես վերը բացատրված է "Ad Hoc հարցումներ" բաժնում) նույնպես կարող են ինդեքսավորվել, և զանգված տիպի ինդեքսավորումը կբերի դրա յուրաքանչյուր էլեմենտի ինդեքսավորման:

MongoDB-ի հարցումների օպտիմիզատորը (query optimizer) կփորձի բազում տարբեր հարցման պլաններ` հարցման կատարման ժամանակահատվածում, և կընտրի դրանցից առավել արագը` պարբերաբար վերադիսկրետավորելով: Երևակիչնեչը կարող են տեսնել, որ ինդեքսը օգտագործվում է 'explain' ֆունկցիաի հետ և ընտրեն այլ ինդեքս 'hint' ֆունկցիայով:

Ինդեքսները կարող են ստեղծվել և ջնջվել ցանկացած ժամանակ:

Ագրեգացիա [խմբագրել]

"Ad Hoc" հարցումների հետ համատեղ, տվյալների հենքը օժանդակում է զույգ գործիքներ ագրեգացիայի համար` ներառյալ MapReduce[4]-ը և group (խմբավորման) ֆունկցիան, որը նման է SQL-i GROUP BY արտահայտությանը:

Ֆայլային պահոց [խմբագրել]

Այս ծրագիրը ներածում է պրոտոկոլ, որը կոչվում է GridFS[5], որը օգտագործվում է տվյալների հենքից ֆայլեր ստանալու և դրա մեջ պահելու համար: Այս ֆայլային պահոցի մեխանիզմը օգտագործվել է plugin-ների մեջ NGINX[6]-ի և lighttpd.[7]-ի համար:

JavaScript-ի կատարումը սերվերի կողմում [խմբագրել]

JavaScript-ը MongoDB-ի lingua franca-ն է և կարող է օգտագործվել հարցումների, ագրեգացիայի ֆունկցիաների (այնպիսիք, ինչպիսին է MapReduce-ը) մեջ և ուղարկվել տվյալների հենքին` կատարվելու համար:

JavaScript-ի օչինակ հարցման մեջ.

> db.foo.find({$where : function() { return this.x == this.y; }})

Տվյալների հենքին` ի կատար ածվելու համար ուղարկված կոդի օրինակ.

> db.eval(function(name) { return "Hello, "+name; }, ["Joe"])

Վերը նշվածը կվերադարձնի "Hello, Joe":

JavaScript փոփոխականները կարող են նաև պահվել տվյալներւ հենքում և օգտագործվել ցանկացած այլ JavaScript-ի կողմից` որպես գլոբալ փոփոխական: Ցանկացած լեգալ JavaScript-տիպ` ներառյալ ֆունկցիաները և օբյեկտները, կարող են պահվել MongoDB-ում այնպես, որ JavaScript-ը կարողանա օգտագործվի "պահված պրոցեդուրաներ" (stored procedures) գրելու համար:

Պատած հավաքածուներ [խմբագրել]

MongoDB-ն օժանդակում է ֆիքսված չափսով հավաքածուներ, որոնք կոչվում են "պատած հավաքածուներ" (capped collections[8]). Պատած հավաքածուն ստեղծվում է խմբի չափսով և, օպցիոնալ, էլեմենտների քանակով: Պատած հավաքածուները հավաքածուների միակ տիպն են, որը պահպանում է մուտքագրման կարգը. հատկացված չափսին հասնելուն պես պատած հավաքածուն գործում է ինչպես կրկնվող հերթ (circular queue):

Կուրսորի հատուկ տիպ, որը կոչվում է հետևվող կուրսոր (tailable cursor[9]), կարող է օգտագործվել պատած հավաքածուների հետ: Այս կուրսորը կոչվել է ի պատիվ `tail -f` հրամանի և չի փակվում, երբ այն վերջացնում է վերադարձնել արդյունքները, այլ շարունակում է սպասել ևս մեկի վերադարձմանը, վերադարձնելով նոր արդյունքներ` պատած հավաքածուի մեջ դրանց ավելանալուն պես:

Տեղադրում (Deployment) [խմբագրել]

MongoDB-ն կարող է ստեղծվել և տեղադրվել ելքային կոդից (source code), բայց հիմնականում տեղադրվում է բինար փաթեթից: Բազում Linux-ի փաթեթների կառավարման համակարգերի պահեստներ այժմ ներառում են MongoDB-ի փաթեթը` ներառյալ CentOS և Fedora,[10] Debian և Ubuntu,[11] Gentoo[12] և Arch Linux:[13] Այն նաև կարելի է ներբեռնել պաշտոնական կայքից:[14]

MongoDB-ն օգտագործում է հիշողությանը հատկացված ֆայլեր` սահմանափակելով տվյալների չափսը 2GB-ով 32 բիթանոց մեքենաների վրա (64 բիթային համակարգերն ունեն բավականին ավելի մեծ տվյալների չափ).[15] MongoDB սերվերը կարող է օգտագործվել միայն "little-endian" համակարգերի հետ, չնայած դրայվերների մեծամասնությունը գործում է թե little-endian, և թե big-endian համակարգերի վրա:

Լեզուների օժանդակում [խմբագրել]

MongoDB-ն ունի պաշտոնական դրայվերներ հետևյալ լեզուների համար.

Գոյություն ունեն նաև բազմաթիվ ոչ պաշտոնական սարքավարներ (դրայվերներ)` C#-ի և .NET-ի,[18] ColdFusion-ի,[27] Delphi-ի,[28] Erlang-ի,[29][30] Factor-ի,[31] Fantom-ի,[32] Go-ի,[33] JVM լեզուների (Clojure, Groovy [34], Scala, և այլն),[35] Lua-ի,[36] node.js-ի,[37] HTTP REST,[38] Ruby-ի,[39] Racket-ի,[40] և Smalltalk-ի համար:[41]

Սինխրոնիզացիա [խմբագրել]

MongoDB-ն երբեք ցանկալի չէ, որ տեղադրվի ավելի քիչ, քան 2 սերվերների վրա` master-ի և slave-ի: Master-ը կարող է կատարել գրելու/կարդալու ֆունկցիաները: Slave-ը պատճենում է տվյալները master-ից և կարող է միայն օգտագործվել կարդալու կամ backup-ների համար (և ոչ գրելու):

MongoDB-ն թույլ է տալիս երևակիչներին երաշխավորել, որ գործողությունը սինխրոնիզացվել է ամենաքիչը _N_ սերվերների հետ` մեկ գործողության ընթացքում:

Master-slave [խմբագրել]

Master-ի վրա գործողությունների կատարմանը պես slave-ը կնույնացնի ցանկացած փոփոխություն տվյալների նկատմամբ:

Օրինակ` master/slave զույգի աշխատանքի սկսելը լոկալ կերպով`

$ mkdir -p ~/dbs/master ~/dbs/slave
$ ./mongod --master --port 10000 --dbpath ~/dbs/master
$ ./mongod --slave --port 10001 --dbpath ~/dbs/slave --source localhost:10000

Replica sets [խմբագրել]

Replica set-երը նման են master-slave-ին, բայց դրանք համագործակցում են slave-ի` նոր master ընտրելու հնարավորությանը, եթե այս պահին աշխատող master-ը անջատվում է:

Հատվածավորում (Sharding) [խմբագրել]

MongoDB-ն ընդարձակվում է հորիզոնտալ ուղղությամբ, օգտագործելով մի համակարգ, որը կոչվում է հատվածավորում (sharding[42]), որը շատ նման է BigTable և PNUTS ընդարձակման մոդելին: Երևակիչը ընտրում է հատվածի բանալի (shard key), որը որոշում է, թե ինչպես են տվյալները ներկայացվելու: Տվյալները կիսվում են հատվածների (հատվածի բանալիի հիման վրա) և բաժանվում են բազմաթիվ հատվածների մեջ: (հատվածը մեկ կամ ավել slave-եր ունեցող master է):

Երևակիչի ծրագիրը պետք է իմանա, որ այն խոսում է հատվածավորված կլաստերի (cluster) հետ` որոշակի գործողությունների կատարման ժամանակ: Օրինակ, "findAndModify" հարցումը պետք է պարունակի հատվածի բանալի, եթե հարցված հավաքածուն հատվածավորված է[43]: Ծրագիրը հաղորդակցվում է հատուկ երթուղային (routing) պրոցեսի` "mongos"-ի հետ, որը նույնն է, ինչ միայնակ MongoDB սերվերը: Այս "mongos" պրոցեսը գիտի, թո ինչ տվյալներ կան յուրաքանչյուր հատվածում և ուղորդում է կլիենտի հարցումները` համապատասխանաբար: Բոլոր հարցումները հոսում են այս պրոցեսի միջով. այն ոչ միայն ուղորդում է հարցումները և պատասխանները, այլն նաև կատարում է վերջնական տվյալների անհրաժեշտ միացումները և սորտավորումները: "Mongos" պրոցեսների ցանկացած քանակ կարող է աշխատել. սովորաբար մեկ ծրագրի համար խորհուրդ է տրվում մեկը:

Կառավարում և գրաֆիկական front-end [խմբագրել]

Պաշտոնական գործիքներ [խմբագրել]

Ամենաուժեղ և օգտակար կառավարման գործիքը տվյալների հենքի shell-ն է` mongo-ն: Shell-ը թույլ է տալիս երևակիչներին դիտել տվյալները, մուտքագրել դրանք, ջնջել կամ թարմեցնել իրենց տվյալների հենքում, ինչպես նաև ստանալ սինխրոնիզացված ինֆորմացիան, կարգավորել հատվածավորումը, անջատել սերվերները, կատարել JavaScript կոդ և ավելին: mongo-ն հիմնված է SpiderMonkey-ի վրա և, ըստ այդմ, այն լիարժեք JavaScript shell է, որը թույլ է տալիս միանալ MongoDB սերվերներին:

Ադմինիստրատիվ ինֆորմացիան կարող է հասանելի դառնալ ադմին-ինտերֆեյսի միջոցով` հասարակ մի HTML էջի, որը մատակարարում է ինֆորմացիա ներկայիս սերվերի կարգավիճակի մասին: Լռելյայն, այս ինտերֆեյսը 1000 պորտով ավելի բարձր է տվյալների հենքի պորտից (http://localhost:28017) և կարող է անջատված լինել --norest պարամետրի միջոցով:

mongostat-ը հրամանային տերմինալի գործիք է, որը ցույց է տալիս կարգավիճակի պարզ ցուցակ վերջին վայրկյանի մասին` քանի մուտքագրումներ, թարմեցումներ, ջնջումներ, հարցումներ և հրամաններ են կատարվել, ինչպես նաև տվյալների հենքի փակ լինելու (locked) և դրա կողմից օգտագործվող հիշողության քանակի տոկոսային հարաբերությունները:

mongosniff-ը բռնում է (sniff է անում) ցանցի տրաֆիկը, որը գնում և գալիս է դեպի MongoDB:

Մոնիթորինգ [խմբագրել]

Կան նաև մոնիթորինգի plugin-ներ MongoDB-ի համար.

Օգտագործողի Գրաֆիկական Ինտերֆեյսներ (GUI) [խմբագրել]

Կան մի քանի օգտագործողի գրաֆիկական ինտերֆեյսներ, որոնք ստեղծվել են երևակիչներին օգնելու` վիզուալիզացնել իրենց տվյալները: Հայտնիների շարքում են.

Լիցենզիա և աջակցություն [խմբագրել]

MongoDB-ն հասանելի է անվճար տարբերակով` GNU Affero General Public License լիցենզիայի տակ: Լեզուների դրայվերները հասանելի են Apache License լիցենզիայի տակ:[55] Կոմմերցիոն լիցենզիաները հասանելի են 10gen-ով: 10gen-ը նաև առաջարկում է արտադրանքի հետ կապված աջակցություն, թրեյնինգներ ը մասնագիտական ծառայություններ MongoDB-ի համար:

Նշանավոր օգտագործողներ [խմբագրել]

Տեսեք նաև [խմբագրել]

Հղումներ [խմբագրել]

  1. ↑ MongoDB website
  2. ↑ MongoDB Blog - March 2010
  3. ↑ Geospatial indexes
  4. ↑ MapReduce
  5. ↑ GridFS
  6. ↑ NGINX
  7. ↑ lighttpd
  8. ↑ capped collections
  9. ↑ [1]
  10. ↑ CentOS and Fedora
  11. ↑ Debian and Ubuntu,
  12. ↑ Gentoo
  13. ↑ Arch Linux
  14. ↑ official website
  15. ↑ [2]
  16. ↑ C driver
  17. ↑ C++ driver
  18. ↑ 18,0 18,1 C# driver
  19. ↑ Haskell driver
  20. ↑ Java driver
  21. ↑ JavaScript driver
  22. ↑ Perl driver
  23. ↑ PHP driver
  24. ↑ Python driver
  25. ↑ Ruby driver
  26. ↑ Casbah, the officially supported Scala Driver for MongoDB
  27. ↑ ColdFusion driver
  28. ↑ Delphi
  29. ↑ Emongo Erlang driver
  30. ↑ Erlmongo Erlang driver
  31. ↑ Factor driver
  32. ↑ Fantom driver
  33. ↑ gomongo Go driver
  34. ↑ GMongo
  35. ↑ JVM language center
  36. ↑ LuaMongo
  37. ↑ node.js driver
  38. ↑ REST interface
  39. ↑ rmongo
  40. ↑ [3]
  41. ↑ Smalltalk driver
  42. ↑ sharding
  43. ↑ [4]
  44. ↑ Munin plugin
  45. ↑ Ganglia plugin
  46. ↑ Scout slow-query plugin
  47. ↑ Cacti plugin
  48. ↑ Fang of Mongo
  49. ↑ Futon4Mongo
  50. ↑ Mongo3
  51. ↑ MongoHub
  52. ↑ RockMongo
  53. ↑ Opricot
  54. ↑ PHPMoAdmin
  55. ↑ The AGPL - MongoDB Blog: May 5, 2009
  56. ↑ «12 Months with MongoDB»։ 2010-10-25։ http://blog.wordnik.com/12-months-with-mongodb։ Վերցված է 2011-05-24։ 
  57. ↑ «MongoDB - diasporatest.com»։ 2010-12-23։ http://www.diasporatest.com/index.php/MongoDB։ Վերցված է 2010-12-23։ 
  58. ↑ «Implementing MongoDB at Shutterfly - Presentation at MongoSF»։ 2010-04-30։ http://www.10gen.com/event_mongosf_10apr30#shutterfly։ Վերցված է 2010-06-28։ 
  59. ↑ «MongoDB at foursquare - Presentation at MongoNYC»։ 2010-05-21։ http://blip.tv/file/3704098։ Վերցված է 2010-06-28։ 
  60. ↑ «Carbon Calculated - We use MongoDB and so should you»։ 2010-06-16։ http://blog.carboncalculated.com/we-use-mongodb-and-so-should-you։ Վերցված է 2010-08-27։ 
  61. ↑ «bit.ly user history, auto-sharded - Presentation at MongoNYC»։ 2010-05-21։ http://blip.tv/file/3704043։ Վերցված է 2010-06-28։ 
  62. ↑ Maher, Jacqueline (2010-05-25). «Building a Better Submission Form». NYTimes Open Blog. http://open.blogs.nytimes.com/2010/05/25/building-a-better-submission-form/։ Վերցված է 2010-06-28. 
  63. ↑ «How Python, TurboGears, and MongoDB are Transforming SourceForge.net»։ PyCon 2010։ 2010-02-20։ http://us.pycon.org/2010/conference/schedule/event/110/։ Վերցված է 2010-06-28։ 
  64. ↑ «How This Web Site Uses MongoDB»։ Business Insider։ 2010-11-06։ http://www.businessinsider.com/how-we-use-mongodb-2009-11։ Վերցված է 2010-06-28։ 
  65. ↑ 65,0 65,1 «MongoDB at Etsy»։ Code as Craft: Etsy Developer Blog։ 2010-05-19։ http://codeascraft.etsy.com/2010/05/19/mongodb-at-etsy/։ Վերցված է 2010-06-28։  (չաշխատող հղում)
  66. ↑ «Holy Large Hadron Collider, Batman!»։ The MongoDB NoSQL Database Blog։ 2010-06-03։ http://blog.mongodb.org/post/660037122/holy-large-hadron-collider-batman։ Վերցված է 2010-08-03։ 
  67. ↑ «A minor update for GameVars»։ Playtomic Blog։ 2010-10-07։ http://playtomic.com/blog/post/40-a-minor-update-for-gamevars։ Վերցված է 2010-10-07։ 
  68. ↑ «Building Our Own Tracking Engine With MongoDB»։ Thumbtack Blog։ 2011-05-03։ http://engineering.thumbtack.com/2011/05/03/building-our-own-tracking-engine-with-mongodb/։ Վերցված է 2011-05-15։ 

Գրականության ցանկ [խմբագրել]

Արտաքին հղումներ [խմբագրել]

Ստացված է «http://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=MongoDB&oldid=1173853» էջից