2-րդ քրոմոսոմ (մարդ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Մարդու 2-րդ քրոմոսոմի իդիոգրամման

Մարդու երկրորդ քրոմոսոմը մարդու 23 քրոմոսոմներից մեծությամբ երկրորդն է, 22 աուտոսոմ քրոմոսոմներից մեկը։ Քրոմոսոմը պարունակում է մոտ 242 մլն. զույգ հիմք[1], որոնք կազմում են մարդու բջիջի ԴՆԹ-ի մոտ 8 %-ը[2]։ Ներկայումս համարվում է, որ 2-րդ քրոմոսոմը պարունակում է 3080 գեն, այդ թվում հոմեոբոքսի HOXD գեների կլաստերը։

Էվոլյուցիա[խմբագրել]

Հոմինիդների ընտանիքի բոլոր ներկայացուցիչները բացի մարդուց ունեն 24 քրոմոսոմ. մարդու մոտ քրոմոսոմների թիվը 23-ն է։ Մարդու երկրորդ քրոմոսոմը, համաձայն լայնորեն ընդունված տեսակետի, նախնիների երկու քրոմոսոմների միաձուլման արդյունք է[3][4]։


Երկու քրոմոսոմների միաձուլումից հետո մնում են բնորոշ հետքեր. թելոմերների մնացորդներ և ռուդիմենտար ցենտրոմեր

Քրոմոսոմների միաձուլումը ապացուցվում է հետևյալ փաստերով՝

  • Մարդու երկրորդ քրոմոսոմին համապատասխանում է կապիկների երկու քրոմոսոմ։ Մարդուն ամենամոտ ազգակից բոնոբոն ունի 2-րդ քրոմոսոմին համարյա թե ամբողջությամբ նման ԴՆԹ, սակայն այդ ԴՆԹ-ն դասավորված է երկու քրոմոսոմներում։ Ճիշտ նույն կերպ գորիլայի և օրանգուտանի մոտ է[5]

[6]։

  • Մարդու քրոմոսոմի վրա կան ռուդիմենտար ցենտրոմերներ։ Սովորաբար քրոմոսոմն ունի միայն մեկ ցենտրոմեր, սակայն երկրորդ քրոմոսոմի երկար թևին հանդիպում է երկրորդ ցենտրոմերի մնացորդները[7]։
  • Բացի ռուդիմենտար ցենտրոմերների առկայությունից հանդիպում են նաև ռուդիմենտար թելոմերներ։ Թելոմերները սովորաբար տեղադրված են քրոմոսոմների ծայրերին, սակայն թելոմերներին բնորոշ հաջորդականություններ հանդիպում են նաև երկրորդ քրոմոսոմի միջին հատվածում[8]։

Այսպիսով, երկրորդ քրոմոսոմում առկա են մարդու և կապկանմանների ընդհանուր նախնու առկայությունն ապացուցող փաստեր։

Հիվանդություններ և խանգարումներ[խմբագրել]

Ստորև ներկայացված են երկրորդ քրոմոսոմի գեների հետ կապված մի շարք հիվանդություններ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. «Human chromosome 1 map view»։ Vertebrate Genome Annotation (VEGA) database։ The Wellcome Trust Sanger Institute։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-04-05-ին։ http://www.webcitation.org/66ggCttm9։ 
  2. Gregory SG, Barlow KF, McLay KE, et al. (May 2006). «The DNA sequence and biological annotation of human chromosome 1». Nature 441 (7091): 315–21. doi:10.1038/nature04727. PMID 16710414. http://www.nature.com/nature/journal/v441/n7091/full/nature04727.html. 
  3. «Evidence of Common Ancestry: Human Chromosome 2»։ YouTube։ http://www.youtube.com/watch?v=x-WAHpC0Ah0։ 
  4. Alec MacAndrew«Human Chromosome 2 is a fusion of two ancestral chromosomes»։ Alec’s Evolution Pages։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-20-ին։ http://www.webcitation.org/615A96Mkp։ 
  5. J. J. Yunis, O. Prakash. The origin of man: a chromosomal pictorial legacy(անգլերեն). — Vol. 215. — № 4539. — P. 1525—1530. — doi:10.1126/science.7063861. PMID 7063861.
  6. «Comparison of the Human and Great Ape Chromosomes as Evidence for Common Ancestry»։ The Evolution Evidence Page։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-20-ին։ http://www.webcitation.org/615A9juxT։ 
  7. Rosamaria Avarello, Antonio Pedicini, Angela Caiulo, Orsetta Zuffardi, and Marco Fraccaro. Evidence for an ancestral alphoid domain on the long arm of human chromosome 2(անգլերեն). — Human Genetics. — Vol. 89. — № 2. — P. 247—249. — doi:10.1007/BF00217134. ISSN 0340-6717. PMID 1587535.
  8. J. W. IJdo, A. Baldini, D. C. Ward, S. T. Reeders, and R. A. Wells. Origin of human chromosome 2: an ancestral telomere-telomere fusion(անգլերեն). — Proceedings of the National Academy of Sciences. — Vol. 88. — № 20. — P. 9051—9055. — doi:10.1073/pnas.88.20.9051. PMID 1924367.